Xaş
Mal ayağı və işkəmbədən gecə boyu bişirilən qatı bulyon; adətən səhər, sarımsaq, sirkə və qurudulmuş çörəklə yeyilir.
Ehtiyatla: təhlükəsiz variantda
Tərkibi
- mal ayağı
- işkəmbə
- su
- duz
- sarımsaq
- sirkə
- quru lavaş
- turp
Necə hazırlanır
Ayaqlar və işkəmbə təmizlənib uzun müddət isladılır, sonra 6–8 saat zəif odda bişirilir; süfrədə duz, əzilmiş sarımsaq və sirkə əlavə olunur.
Aşağı immunitetdə qida təhlükəsizliyi
- Əti tam bişənə qədər bişirin: içi buxarlanacaq qədər isti, çəhrayı hissəsi və qanlı suyu olmamalıdır.
Müalicə dövründə necə hazırlamaq
Sakatatı yalnız etibarlı yerdən alın və evdə çox diqqətlə təmizləyin; yeməyi isti, qaynar halda verin. Neytropeniya zamanı çiy sarımsağı və çiy turpu süfrəyə qoymayın, kafedə xaşdan çəkinin. Çox yağlı olduğu üçün mədə üçün ağır ola bilər.
Müalicə dövründə qidalanma həkiminizlə razılaşdırılır. Müalicə dövrü üçün 7 günlük nümunə menyu →
Saxlanması
Tez soyudun (2 saatdan gec olmayaraq), dayaz qablarda soyuducuya qoyun, 1–2 gün ərzində yeyin. Aşağı göstəricilər dövründə bir çox komanda 24 saat məsləhət görür. Porsiyalarla dondurmaq olar.
Qızdırılması
Yalnız bir dəfə qızdırın — qaynayana qədər, arada qarışdıraraq. Ilıq yox, buxarlanan isti olmalıdır.
Hansı simptomlarda uyğun ola bilər
- Arıqlama. Enerjisi yüksəkdir və asanlıqla zənginləşdirilə bilər (yağ, pendir, qatıq) — arıqlama zamanı faydalı ola bilər.
Bunlar ümumi müşahidələrdir: nəyin sizə uyğun olduğu gündən-günə dəyişə bilər.
Müalicə mərhələləri
- Müalicədən əvvəluyğun ola bilər
- Kurs zamanıuyğun ola bilər
- Aşağı göstəricilər (neytropeniya)Yalnız təhlükəsiz variantda və komandanızın icazəsi iləuyğun ola bilər
- Kurslar arasındauyğun ola bilər
- Müalicədən sonrauyğun ola bilər
Mərhələ qeydləri ümumidir. Aşağı göstəricilər dövründə yalnız müalicə komandanızın qida qaydalarına əməl edin.
Digər xəstəliklər olduqda
- Ürək xəstəliyi, Artıq çəki, Qaraciyər, Mədə-bağırsaq. Yağlı ola bilər. Ürək, qaraciyər, mədə-bağırsaq xəstəliyində və ya artıq çəkidə yağın miqdarını və porsiyanı komandanızla müzakirə edin.
- Hipertoniya, Ürək xəstəliyi, Böyrək. Çox vaxt duzlu olur (bulyon, duzlu pendir, kolbasa, turşu). Yüksək təzyiq, ürək və ya böyrək xəstəliyində duz miqdarını komandanızla müzakirə edin.
- Artrit, Böyrək. Qırmızı ət, sakatat və ya dəniz məhsulları purinlə zəngin ola bilər. Podaqra və bəzi böyrək xəstəliklərində bunu komandanızla müzakirə edin.
- Böyrək, Qaraciyər. Zülalla zəngindir. Böyrək və ya qaraciyər xəstəliyində zülal miqdarı fərdi təyin olunur — komandanızla müzakirə edin.
Qida dəyəri (100 q üçün)
Bu yemək üçün etibarlı mənbəyə əsaslanan qida dəyəri hələ əlavə edilməyib.
Bu mətbəxdən digər yeməklər
- Plov
- Yarpaq dolması
- Düşbərə
- Piti
- Qutab
- Dovğa
- Göyərti kükü
- Ləvəngi
- Mərci şorbası
- Toyuq şorbası (əriştəli)
- Küftə bozbaş
- Xəngəl
- Kələm dolması
- Üç bacı dolması (badımcan, bibər, pomidor)
- Şah plov
- Şüyüd plov
- Fisincan plov
- Sabzı qovurma
- Turşu qovurma
- Lülə kabab
- Tikə kabab
- Nərə kababı
- Sac içi
- Toyuq bozartması
- Toyuq çığırtması
- Cız-bız
- Pomidor-yumurta
- Südlü düyü sıyığı
- Çoban salatı
- Motal pendiri
- Ayran
- Şəkərbura
- Paxlava
- Firni
- Quru meyvə kompotu
- Təndir çörəyi
Əlaqəli mövzular
Qida təhlükəsizliyiNeytropenik pəhriz (aşağı mikroblu pəhriz)Pasterizə edilmişDaxili bişmə temperaturuQalıq yeməklərÇarpaz çirklənmə
Mənbələr
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Safer Food Choices for People With Weakened Immune Systems
- FoodSafety.gov (U.S. HHS). Cook to a Safe Minimum Internal Temperature
- USDA Food Safety and Inspection Service. Leftovers and Food Safety
- U.S. Food and Drug Administration (FDA). Food Safety for Older Adults and People with Cancer, Diabetes, HIV/AIDS, Organ Transplants, and Autoimmune Diseases
- Food Standards Agency (UK). Chilling
- World Health Organization (WHO). Five keys to safer food manual
- Memorial Sloan Kettering Cancer Center. Food Safety During Cancer Treatment
- National Cancer Institute (NCI). Eating Hints: Before, during, and after Cancer Treatment
- BMJ Supportive & Palliative Care, 2019. Neutropenic diets to prevent cancer infections: updated systematic review and meta-analysis
- U.S. Department of Agriculture (USDA). FoodData Central — Food and Nutrient Database for Dietary Studies (FNDDS)