← Geri
Müalicədən sonra və remissiya

Yorğunluq niyə qalır

Müalicə bitib, analizlər yaxşıdır, amma güc hələ qayıtmayıb. Bu mövzuda leykozdan sonra yorğunluğun niyə uzun sürdüyünü və nəyin kömək etdiyini izah edirik.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~2 dəq
Aşağıdan yuxarı qızılı işıqla dolan şəffaf batareya.
Şəkil 1.Enerji tədricən qayıdır.

01Qısa cavab

Xərçənglə bağlı yorğunluq müalicədən sonra ən çox rast gəlinən şikayətlərdən biridir və aylarla, bəzən daha uzun davam edə bilər. Onun bir neçə səbəbi var: orqanizm qanı, əzələləri və toxumaları bərpa edir; uzun yataq rejimi əzələ gücünü azaldır; anemiya, tiroid funksiyasının azalması, yuxu pozuntusu, ağrı, depressiya və bəzi dərmanlar yorğunluğu artırır. NCI və ACS göstərir ki, mülayim müntəzəm fiziki fəaliyyət yorğunluğu azaltmağın ən yaxşı öyrənilmiş yollarından biridir. Fəaliyyət və istirahəti bölüşdürmək, yuxu rejimi və emosional dəstək də kömək edir. Yorğunluq güclənirsə və ya yeni əlamətlərlə gəlirsə, həkimə deyin.

02Sadə izah

Yorğunluq çox rast gəlinir.

O, yuxu ilə tam keçməyə bilər.

Səbəblərin bir qismi müalicə olunur.

Mülayim hərəkət kömək edir.

Bərpa tədricəndir.

03Elmi izah

Yayılma: NCI-yə görə xərçənglə bağlı yorğunluq müalicə alanların çoxunda olur və bəzilərində müalicədən aylar və ya illər sonra da davam edir.

Səbəblər: anemiya, hipotireoz, infeksiya, yuxu pozuntusu, ağrı, depressiya, qidalanma və dərmanlar yorğunluğu artıra bilər (ACS).

Fəaliyyət: tədqiqatlar göstərir ki, mülayim aerob fəaliyyət (məsələn, gəzinti) xərçəngdən sonra yorğunluğu azaldır.

Dekondisiya: uzun hərəkətsizlik əzələ kütləsini və ürək-damar dözümlülüyünü azaldır, bu da yorğunluğu artırır.

04Bədəndə nə baş verir?

Bu hansı yorğunluqdur?

Xərçənglə bağlı yorğunluq — gücsüzlük, “enerji yoxdur” hissi, diqqətin zəifləməsidir. O, bəzən kiçik işdən sonra da yaranır.

Orqanizm nə edir?

İntensiv müalicədən sonra qan hüceyrələri, əzələlər və selikli qişalar bərpa olunur. Bu, çox enerji tələb edir.

Kiçik qığılcımlarla bölünən parıldayan hüceyrələr.
Şəkil 2.Orqanizm hüceyrələri bərpa edir.

Müalicə olunan səbəblər

Anemiya, tiroid problemi, D vitamini çatışmazlığı, yuxu apnoesi, depressiya — bunları həkim yoxlaya və müalicə edə bilər.

Nə kömək edir?

Mülayim gəzinti, gün ərzində qısa istirahət, sabit yuxu vaxtı, vacib işləri enerjinin çox olduğu saatlara planlamaq.

Səhər işığında işıqlı iz olan sakit cığır.
Şəkil 3.Mülayim gəzinti yorğunluğu azaldır.

Nə qədər çəkir?

Çox adamda güc aylar ərzində yavaş-yavaş qayıdır. Transplantasiyadan sonra bu daha uzun ola bilər. Özünüzü başqaları ilə müqayisə etməyin.

Nə vaxt həkimə zəng etməli

Narahatedici əlamətlər — qızdırma, qanaxma, yeni ağrı, nəfəs darlığı — görüşlər arasında da həkimə deyilməlidir. Erkən müraciət həmişə gecikmədən yaxşıdır.

05Yorğunluqdan gücə

Bərpanın addımları.

Müşahidə — Yorğunluğun ritmini qeyd edin.1MüşahidəYorğunluğun ritmini qeyd edin.
Səbəblər — Anemiya, tiroid və s. yoxlanır.2SəbəblərAnemiya, tiroid və s. yoxlanır.
Plan — Fəaliyyət və istirahət bölüşdürülür.3PlanFəaliyyət və istirahət bölüşdürülür.
Tədricən — Güc həftələrlə artır.4TədricənGüc həftələrlə artır.
EnerjiTədricən qayıdır.
SəbəblərMüalicə olunanlar tapılır.
HərəkətGüc artır.

06Yorğunluğu artıran və azaldan amillər (sadələşdirilmiş)

ArtırırAzaldırQeyd
HərəkətsizlikMülayim gəzintiTədricən artırın
Pis yuxuSabit yuxu rejimiBax: «Yuxunun bərpası»
AnemiyaSəbəbin müalicəsiHəkim yoxlayır
Stres, depressiyaDəstək, söhbətKömək istəyin
Çox iş birdənPlanlaşdırmaFasilələr edin

* Fərdi tövsiyəni həkiminiz verir.

07Əsas terminlər

Xərçənglə bağlı yorğunluq
Xəstəlik və müalicə ilə əlaqəli davamlı gücsüzlük.
Anemiya
Hemoqlobinin azalması.
Hipotireoz
Tiroid vəzisinin zəif işləməsi.
Dekondisiya
Hərəkətsizlikdən güc itkisi.
Aerob fəaliyyət
Gəzinti kimi ritmik hərəkət.
Enerji planlaşdırması
Gücü günə bölüşdürmək.

08Əsas fikirlər

  • Yorğunluq çox rast gəlinir.
  • Bu tənbəllik deyil.
  • Səbəbləri yoxlatdırın.
  • Mülayim hərəkət kömək edir.
  • İstirahəti planlayın.
  • Bərpa tədricəndir.

09Tez-tez verilən suallar

Çox yatsam keçəcək?

Adətən yox; həddindən artıq yataq rejimi hətta artırır. Mülayim fəaliyyət daha faydalıdır.

Vitamin qəbul edim?

Yalnız həkim çatışmazlıq tapıb təyin edərsə.

İşə qayıda bilərəm?

Çox vaxt bəli, mərhələli şəkildə — işəgötürənlə və həkimlə danışın.

Nə vaxt narahat olmalıyam?

Yorğunluq güclənirsə, qızdırma, nəfəs darlığı və ya qançırlarla gəlirsə.

Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Xeyr. Bu ümumi təhsil məlumatıdır; sizin vəziyyətinizi yalnız müalicə edən həkim qiymətləndirir.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Çox yatsam keçəcək?

  2. Vitamin qəbul edim?

  3. İşə qayıda bilərəm?

  4. Nə vaxt narahat olmalıyam?

  5. Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. National Cancer Institute (NCI). Fatigue and Cancer Treatment
  2. American Cancer Society. Cancer-related Fatigue
  3. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Fatigue
  4. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Complete Blood Count (CBC)
  5. National Cancer Institute (NCI). Follow-Up Medical Care
  6. National Cancer Institute (NCI). Cancer Survivorship
  7. Cancer.Net (ASCO). Follow-Up Care After Cancer Treatment
  8. Leukemia & Lymphoma Society (LLS). Long-Term and Late Effects of Treatment
  9. National Cancer Institute. Facing Forward: Life After Cancer Treatment
  10. Supportive Care in Cancer, 2016. From normal response to clinical problem: definition and clinical features of fear of cancer recurrence
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →