← Geri
Müalicədən sonra və remissiya

Fiziki güc

Leykoz müalicəsi əzələ gücünü azaldır: uzun yataq rejimi, steroidlər və xəstəlik özü təsir edir. Bu mövzuda gücün niyə azaldığını və onu təhlükəsiz şəkildə necə bərpa etməyi izah edirik.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~2 dəq
İşıqlı kəndiri yumşaq tutan şəffaf əl.
Şəkil 1.Gündəlik güc tədricən qayıdır.

01Qısa cavab

Müalicədən sonra çox adam əvvəlki gücünün azaldığını hiss edir: pilləkən çıxmaq, çanta daşımaq, stuldan qalxmaq çətinləşir. Səbəblər — uzun hərəkətsizlik, steroidlərin əzələyə təsiri, iştahsızlıq və arıqlama, anemiya və bəzi dərmanların sinirlərə təsiridir. Beynəlxalq məşq tövsiyələri (ACSM 2019) xərçəngdən sonra həftədə iki dəfə güc məşqlərini, mülayim aerob fəaliyyətlə birlikdə, tövsiyə edir. Ən vacibi — yüngül başlamaq, yükü tədricən artırmaq və qan göstəricilərinə görə həkimlə razılaşdırmaqdır. Güc adətən həftələr və aylar ərzində yaxşılaşır.

02Sadə izah

Güc azalması gözlənilən haldır.

Səbəbləri — hərəkətsizlik, steroidlər, arıqlama.

Kömək edir — güc məşqləri.

Yüngül başlayın, tədricən artırın.

Başlanğıcı həkimlə razılaşdırın.

03Elmi izah

Tövsiyə: ACSM 2019 konsensusuna görə həftədə ən azı 2 dəfə əsas əzələ qruplarına güc məşqi xərçəngdən sonra fiziki funksiyanı yaxşılaşdırır.

Steroid miopatiyası: uzunmüddətli kortikosteroidlər xüsusən bud və çiyin əzələlərini zəiflədə bilər; dərman dayandıqdan sonra tədricən bərpa olur.

ÜST: böyüklər üçün həftədə 150–300 dəqiqə mülayim fəaliyyət və 2 gün güc məşqi tövsiyə olunur; müalicədən sonra bu hədəfə tədricən çatılır.

Təhlükəsizlik: ACS qeyd edir ki, aşağı trombosit, anemiya və infeksiya riski məşqin növünə və intensivliyinə təsir edir.

04Bədəndə nə baş verir?

Güc niyə azalır?

Bir neçə həftə yataq rejimi əzələ kütləsini nəzərəçarpacaq dərəcədə azaldır. Steroidlər, arıqlama və anemiya bunu gücləndirir.

Gücü necə yoxlamalı?

Sadə suallar: stuldan əlsiz qalxa bilirəmmi? Bir mərtəbə pilləkəni dayanmadan çıxa bilirəmmi? Bu, başlanğıc nöqtəni göstərir.

Alçaq bərabər pillələrdən ibarət işıqlı pilləkən.
Şəkil 2.Pilləkən gücün sadə ölçüsüdür.

Hansı məşqlər?

Öz bədən çəkisi ilə məşqlər (stuldan qalxma, divara söykənib itələmə), elastik lentlər və yüngül ağırlıqlar. Hər hərəkət 8–12 dəfə, rahat tempdə.

İki nöqtə arasında gərilmiş qızılı elastik lent.
Şəkil 3.Yüngül müqavimət məşqi əzələləri gücləndirir.

Nə qədər tez-tez?

Həftədə 2–3 dəfə, aralarında bir günlük fasilə. Gündəlik gəzinti ilə birləşdirmək faydalıdır.

Mütəxəssis köməyi

Fizioterapevt və ya reabilitasiya mütəxəssisi sizə uyğun proqram qura bilər, xüsusən transplantasiyadan sonra və ya neyropatiya varsa.

Nə vaxt həkimə zəng etməli

Narahatedici əlamətlər — qızdırma, qanaxma, yeni ağrı, nəfəs darlığı — görüşlər arasında da həkimə deyilməlidir. Erkən müraciət həmişə gecikmədən yaxşıdır.

05Zəiflikdən gücə

Güc bərpasının addımları.

Qiymətləndirmə — Sadə gündəlik işlərlə gücü yoxlayın.1QiymətləndirməSadə gündəlik işlərlə gücü yoxlayın.
Razılıq — Həkimlə başlanğıcı razılaşdırın.2RazılıqHəkimlə başlanğıcı razılaşdırın.
Başlanğıc — Yüngül yüklə başlayın.3BaşlanğıcYüngül yüklə başlayın.
İrəliləyiş — Yükü həftələrlə artırın.4İrəliləyişYükü həftələrlə artırın.
GücƏzələlər bərpa olunur.
TəhlükəsizlikAnalizlərə uyğun yük.
MüstəqillikGündəlik işlər asanlaşır.

06Başlanğıc məşqlər nümunəsi (sadələşdirilmiş)

MəşqNə üçünQeyd
Stuldan qalxmaBud əzələləriƏl ilə dayaqla başlayın
Divara itələməQollar, sinəYerdə deyil, divarda
Barmaq ucuna qalxmaBaldır, tarazlıqStula tutun
Elastik lentKürək, çiyinlərYüngül müqavimət
GəzintiDözümlülükBax: «Əzələlər və dözümlülük»

* Proqramı həkim və ya fizioterapevtlə uyğunlaşdırın.

07Əsas terminlər

Güc məşqi
Əzələni müqavimətlə işlədən məşq.
Steroid miopatiyası
Steroidlərə görə əzələ zəifliyi.
Fizioterapevt
Hərəkət və reabilitasiya mütəxəssisi.
Təkrar
Hərəkətin bir dəfə icrası.
Neyropatiya
Sinir zədəsi, uyuşma və zəiflik.
Reabilitasiya
Funksiyanın bərpası proqramı.

08Əsas fikirlər

  • Güc azalması gözləniləndir.
  • Güc məşqləri kömək edir.
  • Yüngül başlayın.
  • Tədricən artırın.
  • Analizləri nəzərə alın.
  • Mütəxəssisdən kömək istəyin.

09Tez-tez verilən suallar

Nə vaxt başlaya bilərəm?

Çox vaxt müalicədən dərhal sonra, yüngül formada — həkimin razılığı ilə.

Ağrı olarsa nə edim?

Kəskin və ya artan ağrıda dayanın və həkimə deyin; yüngül əzələ ağrısı normal ola bilər.

İdman zalına getmək olar?

İmmunitet bərpa olunandan sonra, gigiyena qaydaları ilə; həkimlə razılaşdırın.

Nə qədər vaxtda güc qayıdır?

Adətən həftələr və aylar; müntəzəmlik ən vacibidir.

Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Xeyr. Bu ümumi təhsil məlumatıdır; sizin vəziyyətinizi yalnız müalicə edən həkim qiymətləndirir.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Nə vaxt başlaya bilərəm?

  2. Ağrı olarsa nə edim?

  3. İdman zalına getmək olar?

  4. Nə qədər vaxtda güc qayıdır?

  5. Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. Medicine & Science in Sports & Exercise, 2019. Campbell KL et al. Exercise Guidelines for Cancer Survivors: Consensus Statement from International Multidisciplinary Roundtable
  2. American Cancer Society. Physical Activity and the Person with Cancer
  3. World Health Organization (WHO). Physical activity — fact sheet
  4. NHS. Strength exercises
  5. National Cancer Institute (NCI). Fatigue and Cancer Treatment
  6. National Cancer Institute (NCI). Follow-Up Medical Care
  7. National Cancer Institute (NCI). Cancer Survivorship
  8. Cancer.Net (ASCO). Follow-Up Care After Cancer Treatment
  9. Leukemia & Lymphoma Society (LLS). Long-Term and Late Effects of Treatment
  10. National Cancer Institute. Facing Forward: Life After Cancer Treatment
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →