← Geri
Qidalanma və gündəlik həyat

Qida təhlükəsizliyi: dörd sadə qayda

Müalicə zamanı immunitet zəiflədiyi üçün qidadan keçən mikroblar daha təhlükəli olur. Qida təhlükəsizliyinin əsasını dörd qayda təşkil edir: təmiz saxla, ayır, yaxşı bişir, soyut. Bu bölmə «Əl yuma: ən sadə qoruma» və «Yumurta və süd məhsulları: təhlükəsiz seçim»-dəki neytropenik qidalanma qaydalarının ümumi xülasəsidir.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Sabun, iki taxta, termometr, soyuducu.
Şəkil 1.Dörd qayda — Qida təhlükəsizliyi: dörd sadə qayda

01Qısa cavab

Təmiz: yeməkdən və bişirmədən əvvəl əllər sabunla, səthlər və qablar təmiz. Ayır: çiy ət, toyuq, balıq və yumurtanı hazır qidalardan ayrı saxlayın, ayrıca taxta. Bişir: əti, toyuğu, yumurtanı tam bişirin; termometr ən etibarlı yoldur. Soyut: bişmiş qidanı 2 saat ərzində soyuducuya qoyun, qalığı 1–2 gün ərzində yeyin və buxar çıxana qədər qızdırın. Pasterizə olunmamış süd, çiy yumurta, çiy və az bişmiş ət, balıq və cücərtilərdən çəkinin.

02Sadə izah

Təmiz.

Ayır.

Yaxşı bişir.

Soyut — 2 saat.

03Elmi izah

ÜST-ün beş açarı: təmizlik, ayırma, düzgün bişirmə və temperatur nəzarəti qida yoluxmalarının əsas qarşısını alır.

ESPEN: xərçəng xəstələrində çəki və əzələ itkisinin qarşısını almaq üçün kifayət qədər enerji və zülal vacibdir; qidalanma vəziyyəti müntəzəm qiymətləndirilməlidir.

NCI: müalicənin yan təsirləri (ürəkbulanma, dad dəyişikliyi, ağız yaraları) üçün praktik qida məsləhətləri mövcuddur.

04Bədəndə nə baş verir?

Kimlər üçün daha vacib?

Neytropeniya, transplantasiya, steroid müalicəsi — komanda sizin üçün xüsusi qaydaları deyəcək.

Ayrı taxtalar
Şəkil 2.Ayrı taxtalar — Qida təhlükəsizliyi: dörd sadə qayda

Kənarda yemək

Bufet, küçə yeməyi və çiy salat barlarından çəkinin.

Bişmiş toyuqda termometr.
Şəkil 3.Termometr — Qida təhlükəsizliyi: dörd sadə qayda

Dietoloq

Çəki itkisi, iştahsızlıq və ya xüsusi pəhriz ehtiyacı varsa, xəstəxanada dietoloqla görüş istəyin.

Qida təhlükəsizliyi

Neytropeniya zamanı qida təhlükəsizliyi qaydaları (bax: «Əl yuma: ən sadə qoruma» və «Yumurta və süd məhsulları: təhlükəsiz seçim») hər mərhələdə qüvvədədir.

05Qidalanma: dörd addım

Qiymətləndir, riskli olanı dəyiş, təhlükəsiz bişir, mütəmadi ye.

Qiymətləndir — Çəki və iştah.1QiymətləndirÇəki və iştah.
Dəyiş — Təhlükəsiz seçim.2DəyişTəhlükəsiz seçim.
Bişir — Tam isti.3BişirTam isti.
Mütəmadi ye — Kiçik porsiyalar.4Mütəmadi yeKiçik porsiyalar.
GücEnerji.
ZülalƏzələ üçün.
TəhlükəsizlikQida qaydaları.

06Əsas məqamlar cədvəldə

MövzuQısa izah
Kimlər üçün daha vacib?Neytropeniya, transplantasiya, steroid müalicəsi — komanda sizin üçün xüsusi qaydaları deyəcək.
Kənarda yeməkBufet, küçə yeməyi və çiy salat barlarından çəkinin.
DietoloqÇəki itkisi, iştahsızlıq və ya xüsusi pəhriz ehtiyacı varsa, xəstəxanada dietoloqla görüş istəyin.
Qida təhlükəsizliyiNeytropeniya zamanı qida təhlükəsizliyi qaydaları (bax: «Əl yuma: ən sadə qoruma» və «Yumurta və süd məhsulları: təhlükəsiz seçim») hər mərhələdə qüvvədədir.

07Əsas terminlər

Çarpaz çirklənmə
Mikrobların çiy qidadan hazır qidaya keçməsi.
Pasterizasiya
Mikrobları öldürən istilik emalı.
Dietoloq
Qidalanma üzrə mütəxəssis.
Zülal
Əzələ və toxumaların bərpası üçün qida maddəsi.
Neytropeniya
Neytrofillərin azalması.

08Əsas fikirlər

  • Dörd qayda.
  • 2 saat qaydası.
  • Çiy və pasterizə olunmamışdan çəkinin.
  • Pəhriz müalicə deyil.
  • Dietoloqla danışın.

09Tez-tez verilən suallar

Bu qaydalar nə vaxta qədər?

Komandanız deyəcək; transplantasiyadan sonra daha uzun ola bilər.

Meyvə-tərəvəzi necə yumaq?

Axar su altında yaxşıca; qaydalar üçün «Ət və quş əti: təhlükəsiz bişirmə və temperatur»-a baxın.

Xüsusi pəhriz leykozu sağalda bilərmi?

Xeyr. Yaxşı qidalanma müalicəyə dözümlülüyü dəstəkləyir, amma müalicə etmir.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Bu qaydalar nə vaxta qədər?

  2. Meyvə-tərəvəzi necə yumaq?

  3. Xüsusi pəhriz leykozu sağalda bilərmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. WHO. Five Keys to Safer Food
  2. National Cancer Institute. Eating Hints: Before, During, and After Cancer Treatment
  3. ESPEN. ESPEN practical guideline: Clinical Nutrition in cancer (2021)
  4. Leukemia & Lymphoma Society. Food and Nutrition
  5. World Health Organization. Healthy diet fact sheet
  6. U.S. FDA. Talking About Juice Safety: What You Need to Know
  7. IDDSI. Framework
  8. FDA. Refrigerator Thermometers
  9. National Cancer Institute (NCI). Complementary and Alternative Medicine (CAM)
  10. National Cancer Institute (NCI). Oral Complications of Chemotherapy and Head/Neck Radiation (PDQ®) – Patient Version
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →