← Geri
Qidalanma və gündəlik həyat

Yumurta — qida kartı: kiçik qabıqda böyük dəyər

Qayğanaq, kükü, bişmiş yumurta — yumurta hər evdə var. O ucuz, tez bişən və çox qidalı məhsuldur. Bu kartda yumurtanın faydasını və müalicə zamanı onu təhlükəsiz hazırlamağın qaydalarını topladıq.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~2 dəq
Tam bişmiş yumurta yeməkləri zülal və vitamin verir
Şəkil 1.Tam bişmiş yumurta yeməkləri zülal və vitamin verir.

01Qısa cavab

Bir yumurta təxminən 6–7 q tam dəyərli zülal, B12, D vitamini, xolin və selen verir. Yumurta yumşaq, asan çeynənən və tez hazırlanan qidadır, buna görə zəif iştah zamanı rahatdır. Çiy və az bişmiş yumurtada salmonella ola bilər, ona görə neytropeniya zamanı yumurta ağı və sarısı bərkiyənə qədər bişirilməlidir (71 °C). Yumurtaları soyuducuda saxlayın, çatlaqlarını atın.

02Sadə izah

Yumurta tam dəyərli zülal verir — əzələ və immun hüceyrələr üçün tikinti materialı.

Sarıda D vitamini, B12 və beyin üçün vacib xolin var.

Çiy yumurtada salmonella bakteriyası ola bilər — bu, ağır bağırsaq infeksiyası verir.

Bərk bişmiş yumurta təhlükəsizdir: ağı və sarısı tam bərkiyir.

03Elmi izah

Temperatur: FoodSafety.gov yumurtalı yeməkləri 71 °C (160 °F) daxili temperatura qədər bişirməyi tövsiyə edir.

Salmonella: CDC-yə görə salmonella sağlam görünən, təmiz qabıqlı yumurtanın içində də ola bilər; tam bişirmə onu məhv edir.

Pasterizə olunmuş yumurta: bəzi ölkələrdə satılır və çiy yumurta tələb edən reseptlərdə daha təhlükəsiz alternativdir.

04Bədəndə nə baş verir?

Yumurta nə verir?

Bir orta yumurta: 6–7 q zülal, təxminən 70–80 kkal, B12, D vitamini, xolin, selen və lutein.

Bərk sarılı kəsilmiş yumurtadan əzələ siluetinə doğru qalxan üç işıqlı kürə.
Şəkil 2.Yumurta zülal, xolin və B12 mənbəyidir.

Saxlama

Yumurtanı soyuducunun orta rəfində, öz qutusunda saxlayın, qapıda yox. Çatlaq və çirkli yumurtaları atın.

Təhlükəsiz bişirmə

Qaynayan suda 9–12 dəqiqə bişirin, qayğanağı hər iki tərəfdən bişirin, kükünü içinə qədər bişirin.

Tam bərk sarısı olan, yarıya bölünmüş bərk qaynadılmış yumurta
Şəkil 3.Neytropeniya zamanı yalnız bərk sarılı yumurta.

Nəyə diqqət etməli?

Ev mayonezi, tiramisu, çiy xəmir, “gogol-mogol” çiy yumurta saxlayır. Belə yeməkləri neytropeniya zamanı saxlayın.

Ağır günlərdə

Yumşaq qayğanaq (tam bişmiş), yumurtalı şorba, kükü — çeynəməsi asan, zülallı yeməklərdir.

05Yumurta: dörd addım

Təmiz seç, çiydən çəkin, bərk bişir, əlləri yu.

Təmiz, çatlaqsız — Soyuducuda saxla.1Təmiz, çatlaqsızSoyuducuda saxla.
Çiy yox — Ev mayonezi, gogol-mogol olmaz.2Çiy yoxEv mayonezi, gogol-mogol olmaz.
Bərk bişir — 9–12 dəqiqə, 71 °C.3Bərk bişir9–12 dəqiqə, 71 °C.
Əlləri yu — Çiy yumurtadan sonra.4Əlləri yuÇiy yumurtadan sonra.
ZülalKiçik porsiyada çox.
Xolin və B12Sinir sistemi üçün.
Salmonelladan qorumaTam bişirmə.

06Yumurta yeməkləri: neytropeniya zamanı

YeməkDaha riskliDaha təhlükəsiz
QayğanaqAxar sarıHər iki tərəfi bişmiş
Bişmiş yumurtaYumşaq bişmişBərk bişmiş
MayonezEv mayoneziZavod istehsalı, bağlı
DesertlərTiramisu, kremlər çiy yumurta iləBişmiş keks
KüküOrtası yaşİçinə qədər bişmiş

* Cədvəl ümumi məlumatdır; komandanıza əməl edin.

07Əsas terminlər

Salmonella
Yumurta və quş ətində ola bilən bakteriya.
Xolin
Beyin və qaraciyər üçün vacib maddə.
Pasterizasiya
Mikrobları məhv edən yumşaq qızdırma.
Bərk bişmiş
Ağı və sarısı tam bərkimiş yumurta.
Tam dəyərli zülal
Bütün vacib amin turşularını saxlayan zülal.
Çarpaz çirklənmə
Mikrobların çiy məhsuldan başqa qidaya keçməsi.

08Əsas fikirlər

  • Yumurta ucuz və dəyərli zülaldır.
  • Sarı və ağ tam bərkiməlidir.
  • Ev mayonezi və çiy xəmir olmaz.
  • Çatlaq yumurtaları atın.
  • Soyuducuda, orta rəfdə saxlayın.
  • Çiy yumurtadan sonra əlləri yuyun.

09Tez-tez verilən suallar

Gündə neçə yumurta yemək olar?

Əksər insanlar üçün gündə 1–2 yumurta normal sayılır. Xolesterin və ya böyrək problemi varsa, həkiminizdən soruşun.

Kənd yumurtası daha təhlükəsizdirmi?

Xeyr. Kənd yumurtası da salmonella saxlaya bilər; o da tam bişirilməlidir.

Bildirçin yumurtası daha faydalıdırmı?

Qidalılıq baxımından toyuq yumurtasına yaxındır. Eyni qaydalar keçərlidir: tam bişirin.

Yumurtanı yumaq lazımdırmı?

Bişirməzdən əvvəl yumaq lazım deyil; çirkli yumurtanı atmaq daha yaxşıdır.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Gündə neçə yumurta yemək olar?

  2. Kənd yumurtası daha təhlükəsizdirmi?

  3. Bildirçin yumurtası daha faydalıdırmı?

  4. Yumurtanı yumaq lazımdırmı?

Suallarım

12Mənbələr

  1. NHS. The Eatwell Guide
  2. FoodSafety.gov (U.S. HHS). Egg safety
  3. CDC. Salmonella and Eggs
  4. CDC. Safer Food Choices for People With Weakened Immune Systems
  5. Leukemia & Lymphoma Society. Diet Guidelines for Immunosuppressed Patients
  6. Memorial Sloan Kettering Cancer Center. Food Safety During Cancer Treatment
  7. NCCIH (U.S. NIH). Herbs at a Glance
  8. National Cancer Institute (NCI). Eating Hints: Before, during, and after Cancer Treatment
  9. Journal of Clinical Oncology, 2022. Exercise, Diet, and Weight Management During Cancer Treatment: ASCO Guideline
  10. Medicine & Science in Sports & Exercise, 2019. Exercise Guidelines for Cancer Survivors: Consensus Statement from International Multidisciplinary Roundtable
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →