Müalicədən sonra və remissiya

Yıxılmaların qarşısının alınması

Leykozdan sonra bəzi insanlarda neyropatiya, əzələ zəifliyi, sümük problemləri və ya dərmanlar yıxılma riskini artırır. Bu mövzuda riski necə azaltmağı və evi necə təhlükəsiz etməyi izah edirik.

Son yenilənmə: 14 oktyabr 2026Oxuma müddəti ~2 dəq

Tutacaqlı, sərbəst və işıqlı dəhliz. — **Şəkil 1.**Yıxılmanın qarşısını alan ev.

01Qısa cavab

Yıxılma hər yaşda baş verə bilər, amma müalicədən sonra bəzi amillər onun riskini artırır: ayaqlarda neyropatiya (hissiyyatın azalması — mövzu «Neyropatiya»), əzələ zəifliyi (mövzu «Gücün bərpası»), yorğunluq, görmə dəyişiklikləri, məsələn katarakta (mövzu «Gözlər»), başgicəllənməyə səbəb olan dərmanlar (ağrıkəsicilər, yuxu dərmanları, təzyiq dərmanları), anemiya və aşağı qan təzyiqi. Sümüklər zəifdirsə (osteoporoz — mövzu «Qaraciyər»), yıxılma sınığa səbəb ola bilər; trombositlər aşağıdırsa, qanaxma riski artır. Riski azaltmağın üç istiqaməti var. Ev: döşəmədən əşyaları və kabelləri götürmək, sürüşkən xalçaları bərkitmək və ya götürmək, yaxşı işıqlandırma və gecə işığı, pilləkən və vannada tutacaqlar, vannada sürüşməyən döşəkcə. Bədən: tarazlıq və güc məşqləri (stula tutaraq bir ayaq üstündə dayanmaq, daban-barmaq yerişi), rahat və qapalı, sürüşməyən ayaqqabı, yavaş ayağa qalxmaq (xüsusən yataqdan), müntəzəm göz müayinəsi. Dərmanlar: başgicəllənməyə səbəb olan dərmanları həkim və ya əczaçı ilə nəzərdən keçirmək. Əgər yıxılmısınızsa və ya özünüzü qeyri-sabit hiss edirsinizsə, həkimə deyin — fizioterapevt tarazlıq proqramı qura bilər.

02Sadə izah

Risk amilləri — neyropatiya, zəiflik, görmə, dərmanlar.

Zəif sümüklərdə yıxılma sınığa səbəb ola bilər.

Ev — sərbəst döşəmə, işıq, tutacaqlar.

Bədən — tarazlıq və güc məşqləri.

Dərmanları həkimlə nəzərdən keçirin.

03Elmi izah

Risk amilləri: NHS-ə görə əzələ zəifliyi, tarazlıq problemləri, görmə zəifliyi, bəzi dərmanlar və evdəki təhlükələr yıxılmaların əsas səbəbləridir.

Qarşısının alınması: WHO tarazlıq və güc məşqlərinin, evin uyğunlaşdırılmasının və dərmanların nəzərdən keçirilməsinin yıxılmaları azaltdığını göstərir.

Ev təhlükəsizliyi: MedlinePlus yaxşı işıqlandırmanı, tutacaqları, sürüşməyən döşəkcələri və döşəmənin sərbəst saxlanmasını tövsiyə edir.

Sağ qalanlar: COG neyropatiya və ya sümük problemləri olan sağ qalanlarda fiziki terapiya ilə qiymətləndirməni tövsiyə edir.

04Bədəndə nə baş verir?

Niyə risk artır?

Neyropatiya ayaqlarda hissiyyatı azaldır, zəif əzələlər tarazlığı çətinləşdirir, bəzi dərmanlar başgicəllənmə verir.

Evi təhlükəsiz etmək

Döşəmədən əşyaları və kabelləri götürün, xalçaları bərkidin, işığı yaxşılaşdırın, gecə işığı qoyun, tutacaqlar quraşdırın.

Vanna otağı

Sürüşməyən döşəkcə, tutacaq, duşda oturacaq, gecə işığı. Islaq döşəmədə ehtiyatlı olun.

Tarazlıq məşqləri

Stula tutaraq bir ayaq üstündə dayanmaq, daban-barmaq yerişi, yavaş oturub-qalxma. Fizioterapevt fərdi proqram qura bilər.

Işıq qövsünün ucunda sabit nöqtə. — **Şəkil 2.**Tarazlıq və sabitlik.

Gündəlik vərdişlər

Yataqdan yavaş qalxın, əvvəlcə bir az oturun. Rahat, qapalı ayaqqabı geyin. Gözlərinizi yoxlatdırın. Başgicəllənmə varsa, həkimə deyin.

Nə vaxt həkimə zəng etməli

Narahatedici əlamətlər — qızdırma, qanaxma, yeni ağrı, nəfəs darlığı — görüşlər arasında da həkimə deyilməlidir. Erkən müraciət həmişə gecikmədən yaxşıdır.

05Yıxılmadan qoruma

Addımlar.

1TəmizləyinDöşəmədən əşyaları götürün.

2IşıqGecə işığı.

3TarazlıqTarazlıq məşqləri.

4YoxlayınBaşgicəllənməyə səbəb olan dərmanlar.

EvEv təhlükəsizdir.

TarazlıqTarazlıq güclənir.

QorumaZədələr azalır.

06Yıxılma riskini azaltmaq (sadələşdirilmiş)

Sahə	Nə etmək
Döşəmə	Əşyaları, kabelləri, sürüşkən xalçaları götürmək
Işıq	Yaxşı işıqlandırma, gecə işığı
Vanna	Sürüşməyən döşəkcə, tutacaq
Bədən	Tarazlıq və güc məşqləri
Dərmanlar	Başgicəllənməni yoxlamaq

* Fərdi riskinizi həkiminiz və fizioterapevt qiymətləndirir.

07Əsas terminlər

Neyropatiya: Sinirlərin zədəsi, hissiyyatın azalması.
Tarazlıq: Bədəni sabit saxlamaq qabiliyyəti.
Osteoporoz: Sümüklərin zəifləməsi.
Ortostatik hipotenziya: Ayağa qalxanda təzyiqin düşməsi.
Tutacaq: Dayaq üçün sapı.
Trombosit: Qanın laxtalanmasına kömək edən hüceyrə.

08Əsas fikirlər

Döşəməni sərbəst saxlayın.
Gecə işığı qoyun.
Vannada tutacaq quraşdırın.
Tarazlıq məşqləri edin.
Yavaş ayağa qalxın.
Başgicəllənməni həkimə deyin.

09Tez-tez verilən suallar

Yıxıldım, amma bir şey olmadı — həkimə deməliyəmmi?

Bəli; bu, gələcək yıxılmaların qarşısını almağa kömək edir.

Əsa istifadə etməliyəmmi?

Tarazlıq zəifdirsə, fizioterapevt uyğun vasitəni seçəcək.

Hansı ayaqqabı daha yaxşıdır?

Qapalı, sürüşməyən altlıqlı, rahat ayaqqabı.

Uşaqlarda da risk varmı?

Neyropatiya və ya zəiflik varsa, bəli; məktəbdə və oyunda ehtiyat lazımdır.

Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Xeyr. Bu ümumi təhsil məlumatıdır; sizin vəziyyətinizi yalnız müalicə edən həkim qiymətləndirir.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

Yıxıldım, amma bir şey olmadı — həkimə deməliyəmmi?
Əsa istifadə etməliyəmmi?
Hansı ayaqqabı daha yaxşıdır?
Uşaqlarda da risk varmı?
Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Suallarım

12Mənbələr

NHS. Falls
World Health Organization. Falls
MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Falls
NHS. Strength and flexibility exercises
Children's Oncology Group. Long-Term Follow-Up Guidelines for Survivors of Childhood, Adolescent and Young Adult Cancers
National Cancer Institute (NCI). Follow-Up Medical Care
National Cancer Institute (NCI). Cancer Survivorship
Cancer.Net (ASCO). Follow-Up Care After Cancer Treatment
Leukemia & Lymphoma Society (LLS). Long-Term and Late Effects of Treatment
National Cancer Institute. Facing Forward: Life After Cancer Treatment

Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.

Son yenilənmə: 14 oktyabr 2026← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →