← Geri
Müalicədən sonra və remissiya

İştahın qayıtması

Müalicə bitəndən sonra yemək istəyi dərhal qayıtmaya bilər. Bu mövzuda iştahın niyə gec bərpa olunduğunu və gündəlik həyatda nəyin kömək etdiyini izah edirik.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~2 dəq
Üzərindən isti işıq buxarı qalxan kiçik kasa.
Şəkil 1.İştah yavaş-yavaş qayıdır.

01Qısa cavab

İştahsızlıq leykoz müalicəsi zamanı və ondan sonra çox rast gəlinir. Səbəbləri: dad və qoxunun dəyişməsi, ağız quruluğu və yaraları, ürəkbulanma, tez doyma, yorğunluq, narahatlıq və bəzi dərmanlar. Dad hüceyrələri adətən bir neçə həftə ərzində yenilənir, ona görə dad çox vaxt kimyaterapiyadan sonra tədricən qayıdır; transplantasiyadan və ya baş-boyun şüasından sonra bu daha uzun çəkə bilər. NCI-nin ümumi məsləhətləri: az-az, tez-tez yemək, enerjinin çox olduğu vaxtdan istifadə etmək, sevdiyiniz və dadı sizə xoş gələn qidaları seçmək, yemək zamanı sakit mühit. Uzun sürən iştahsızlıq və arıqlama həkimə deyilməlidir.

02Sadə izah

İştahsızlıq çox rast gəlinir.

Dad adətən tədricən qayıdır.

Kömək edir — az-az, tez-tez.

Enerjinin çox olduğu saatlardan istifadə edin.

Uzun sürərsə — həkimə deyin.

03Elmi izah

Dad hüceyrələri: onlar sürətlə yenilənən hüceyrələrdir; kimyaterapiya onlara təsir edir, sonra isə yenilənmə ilə dad tədricən bərpa olunur.

Səbəblər: NCI-yə görə ürəkbulanma, ağız yaraları, ağız quruluğu, qəbizlik, ağrı və depressiya iştaha təsir edir; səbəbin müalicəsi iştahı yaxşılaşdırır.

Qidalanma dəstəyi: ESPEN arıqlama riski olanlarda erkən dietoloq məsləhətini tövsiyə edir.

Transplantasiya: allogen transplantasiyadan sonra ağızda transplantat əleyhinə xəstəlik dad və udmaya təsir edə bilər; bu, həkim tərəfindən qiymətləndirilir.

04Bədəndə nə baş verir?

İştah niyə gec qayıdır?

Orqanizm hələ bərpa olunur, dad dəyişib, yorğunluq və narahatlıq yemək istəyini azaldır.

Dad dəyişiklikləri

Qida metal, acı və ya dadsız gələ bilər. Bu, adətən keçicidir. Fərqli ədviyyatlar, turşməzə və ya sərin qidalar bəzən kömək edir.

Bir-bir işıqlanan kiçik dad məməcikləri.
Şəkil 2.Dad hüceyrələri yenilənir.

Az-az, tez-tez

Üç böyük yemək əvəzinə gün ərzində 5–6 kiçik yemək daha asan ola bilər.

Günəşin yolu kimi qövs üzrə düzülmüş beş kiçik boşqab.
Şəkil 3.Gün ərzində kiçik yeməklər.

Mühit və rejim

Sakit, xoş mühitdə, yaxınlarla yemək, sabit yemək saatları iştahı dəstəkləyir. Yüngül gəzinti də yeməkdən əvvəl kömək edə bilər.

Səbəbin müalicəsi

Ürəkbulanma, ağız yaraları, qəbizlik və ya depressiya varsa, onların müalicəsi iştahı yaxşılaşdırır — həkimə deyin.

Nə vaxt həkimə zəng etməli

Narahatedici əlamətlər — qızdırma, qanaxma, yeni ağrı, nəfəs darlığı — görüşlər arasında da həkimə deyilməlidir. Erkən müraciət həmişə gecikmədən yaxşıdır.

05Yemək istəyinin bərpası

İştahı dəstəkləyən addımlar.

Siqnallar — Aclıq siqnallarını izləyin.1SiqnallarAclıq siqnallarını izləyin.
Kiçik porsiya — Az, amma tez-tez.2Kiçik porsiyaAz, amma tez-tez.
Dad — Fərqli dadları sınayın.3DadFərqli dadları sınayın.
Rejim — Sakit, müntəzəm yemək vaxtı.4RejimSakit, müntəzəm yemək vaxtı.
İştahTədricən qayıdır.
DadYenilənir.
EnerjiQidalanma gücü bərpa edir.

06Problemlər və ümumi məsləhətlər (sadələşdirilmiş)

ProblemÜmumi məsləhətKimə deyin
Tez doymaAz-az, tez-tezDietoloq
Metal dadıFərqli dadlar sınayınHəkim, dietoloq
Ağız quruluğuSu, nəmli qidalarHəkim
ÜrəkbulanmaSəbəbin müalicəsiHəkim
ArıqlamaErkən dəstəkHəkim, dietoloq

* Qida təhlükəsizliyi qaydalarına riayət edin (saytın 5-ci bölməsi).

07Əsas terminlər

İştahsızlıq
Yemək istəyinin azalması.
Dad pozğunluğu
Dadın dəyişməsi və ya zəifləməsi.
Tez doyma
Az yeməkdən sonra toxluq hissi.
Kserostomiya
Ağız quruluğu.
Mukozit
Ağız selikli qişasının iltihabı.
Qidalanma dəstəyi
Dietoloqun köməyi və lazım olduqda xüsusi qidalar.

08Əsas fikirlər

  • İştahsızlıq çox rast gəlinir.
  • Dad tədricən qayıdır.
  • Az-az, tez-tez yeyin.
  • Sakit mühit kömək edir.
  • Səbəbləri müalicə etdirin.
  • Uzun sürərsə, həkimə deyin.

09Tez-tez verilən suallar

Nə vaxta qədər dad qayıdacaq?

Çox vaxt həftələr və ya bir neçə ay ərzində; transplantasiyadan sonra daha uzun ola bilər.

Özümü məcbur etməliyəm?

Məcbur etməyin, amma kiçik porsiyalarla müntəzəm yemək vacibdir.

İştah artıran dərmanlar var?

Bəzən həkim təyin edə bilər; özbaşına qəbul etməyin.

Ailə nə edə bilər?

Təzyiq etmədən sevimli qidaları təklif etmək, birgə yemək və sakit mühit.

Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Xeyr. Bu ümumi təhsil məlumatıdır; sizin vəziyyətinizi yalnız müalicə edən həkim qiymətləndirir.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Nə vaxta qədər dad qayıdacaq?

  2. Özümü məcbur etməliyəm?

  3. İştah artıran dərmanlar var?

  4. Ailə nə edə bilər?

  5. Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. National Cancer Institute (NCI). Appetite Loss and Cancer Treatment
  2. National Cancer Institute (NCI). Eating Hints: Before, during, and after Cancer Treatment
  3. American Cancer Society. Nutrition for People with Cancer
  4. Clinical Nutrition, 2021. Muscaritoli M et al. ESPEN practical guideline: Clinical Nutrition in cancer
  5. National Cancer Institute (NCI). Follow-Up Medical Care
  6. National Cancer Institute (NCI). Cancer Survivorship
  7. Cancer.Net (ASCO). Follow-Up Care After Cancer Treatment
  8. Leukemia & Lymphoma Society (LLS). Long-Term and Late Effects of Treatment
  9. National Cancer Institute. Facing Forward: Life After Cancer Treatment
  10. Cancer.Net (ASCO). Long-Term Side Effects of Cancer Treatment
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →