← Geri
Müalicədən sonra və remissiya

Ağız və dişlər

Kimyaterapiya və transplantasiya ağız selikli qişasına, tüpürcəyə və dişlərə təsir edir. Bu mövzuda müalicədən sonra ağız sağlamlığını necə bərpa etməyi və qorumağı izah edirik.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~2 dəq
Sağlam dişlər müntəzəm qulluq tələb edir
Şəkil 1.Sağlam dişlər müntəzəm qulluq tələb edir.

01Qısa cavab

Leykoz müalicəsi ağızda bir neçə dəyişikliyə səbəb ola bilər: selikli qişanın iltihabı (mukozit), ağız quruluğu, dad dəyişikliyi, göbələk infeksiyaları, diş ətinin həssaslığı və diş çürüyü riskinin artması. Mukozit adətən kimyaterapiyadan sonra 2–4 həftəyə sağalır. Ağız quruluğu isə xüsusən baş-boyun şüasından və ya transplantasiyadan sonra uzun çəkə bilər; tüpürcək azaldıqda dişlər çürüyə daha həssas olur. NIDCR və NCI tövsiyə edir: yumşaq fırça ilə gündə iki dəfə fırçalamaq, flüorlu diş pastası, diş ipi (qan göstəriciləri imkan verəndə), su içmək, şirin qəlyanaltıları azaltmaq və müntəzəm diş müayinəsi. Uşaqlıqda müalicə alanlarda dişlərin inkişafı da yoxlanılır.

02Sadə izah

Müalicə ağız və dişlərə təsir edir.

Mukozit adətən həftələr ərzində keçir.

Ağız quruluğu çürük riskini artırır.

Gündə 2 dəfə yumşaq fırça və flüor.

Müntəzəm diş müayinəsi.

03Elmi izah

Mukozit: NCI-yə görə kimyaterapiyadan sonrakı mukozit adətən 2–4 həftəyə sağalır.

Tüpürcək: tüpürcək turşuları neytrallaşdırır və dişləri qoruyur; onun azalması çürük və infeksiya riskini artırır (NIDCR).

Ağız TƏX: allogen transplantasiyadan sonra ağızda ağ ləkələr, ağrı və quruluq transplantat əleyhinə xəstəliyin əlaməti ola bilər.

Uşaqlar: COG təlimatları uşaqlıqda kimyaterapiya və ya baş şüası almış şəxslərdə diş inkişafı pozuntularına görə ən azı ildə iki dəfə diş müayinəsi tövsiyə edir.

04Bədəndə nə baş verir?

Ağızda nə dəyişir?

Kimyaterapiya sürətlə yenilənən ağız hüceyrələrinə təsir edir. Selikli qişa incəlir, yaralar əmələ gələ bilər, tüpürcək azalır.

Hamar səthdə toplanan kiçik parıldayan damcılar.
Şəkil 3.Tüpürcək ağzı qoruyur.

Diş həkiminə nə vaxt?

Müalicə bitəndən sonra, qan göstəriciləri bərpa olunanda diş müayinəsi tövsiyə olunur. Sonra adətən hər 6 ayda bir.

Gündəlik qulluq

Yumşaq fırça, flüorlu pasta, gündə iki dəfə. Diş ipini qan göstəriciləri imkan verəndə yenidən başlayın. Spirtli ağız yaxalayıcılarından qaçın.

Yumşaq işıq şüasında yumşaq fırça.
Şəkil 2.Yumşaq fırça ilə gündə iki dəfə.

Ağız quruluğu

Tez-tez su için, şəkərsiz saqqız və ya süni tüpürcək vasitələri kömək edə bilər. Şirin içkiləri və turş qəlyanaltıları azaldın.

Nəyə diqqət etmək

Sağalmayan yaralar, ağ ləkələr, diş əti şişkinliyi və ya ağrı, çənədə ağrı — bunları həkimə və ya diş həkiminə göstərin.

Nə vaxt həkimə zəng etməli

Narahatedici əlamətlər — qızdırma, qanaxma, yeni ağrı, nəfəs darlığı — görüşlər arasında da həkimə deyilməlidir. Erkən müraciət həmişə gecikmədən yaxşıdır.

05Sağlam ağıza doğru

Ağız qulluğunun addımları.

Yoxlama — Diş həkiminə müayinə.1YoxlamaDiş həkiminə müayinə.
Fırçalama — Gündə 2 dəfə, yumşaq fırça.2FırçalamaGündə 2 dəfə, yumşaq fırça.
Nəmlik — Su için, ağzı nəm saxlayın.3NəmlikSu için, ağzı nəm saxlayın.
Qoruma — Flüorlu pasta, şirinin azaldılması.4QorumaFlüorlu pasta, şirinin azaldılması.
DişlərÇürükdən qorunur.
NəmlikAğız rahatdır.
Qorumaİnfeksiyalar azalır.

06Ağız problemləri və ümumi qulluq (sadələşdirilmiş)

ProblemÜmumi qulluqKimə müraciət
MukozitYumşaq qulluq, duzlu su ilə yaxalamaHəkim
Ağız quruluğuSu, şəkərsiz saqqızHəkim, diş həkimi
Çürük riskiFlüor, az şirinDiş həkimi
Ağ ləkələr—Həkim (göbələk, TƏX)
Diş əti qanamasıYumşaq fırçaHəkim (trombositlər)

* Uşaqlıqda müalicə alanlar üçün xüsusi diş nəzarəti tövsiyə olunur.

07Əsas terminlər

Mukozit
Ağız selikli qişasının iltihabı.
Kserostomiya
Ağız quruluğu.
Flüor
Diş minasını gücləndirən mineral.
Kandidoz
Ağızda göbələk infeksiyası.
Diş çürüyü
Dişin bakteriyalarla zədələnməsi.
Ağız TƏX
Transplantat əleyhinə xəstəliyin ağız forması.

08Əsas fikirlər

  • Müalicə ağıza təsir edir.
  • Mukozit həftələrlə keçir.
  • Ağız quruluğu çürük riskini artırır.
  • Yumşaq fırça və flüor.
  • Diş həkiminə müntəzəm gedin.
  • Dəyişiklikləri həkimə göstərin.

09Tez-tez verilən suallar

Diş müalicəsini nə vaxt etdirə bilərəm?

Planlı müalicəni qan göstəriciləri bərpa olunandan sonra, hematoloqla razılaşdıraraq.

Elektrik fırçası olar?

Bəli, yumşaq başlıqla.

Ağız yaxalayıcısı istifadə edim?

Spirtsiz vasitələr və ya duzlu su; xüsusi vasitəni həkim təyin edə bilər.

Dişlərim ağrıyır, həssasdır. Nə edim?

Həssas dişlər üçün pasta kömək edə bilər; ağrı davam edərsə, diş həkiminə müraciət edin.

Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Xeyr. Bu ümumi təhsil məlumatıdır; sizin vəziyyətinizi yalnız müalicə edən həkim qiymətləndirir.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Diş müalicəsini nə vaxt etdirə bilərəm?

  2. Elektrik fırçası olar?

  3. Ağız yaxalayıcısı istifadə edim?

  4. Dişlərim ağrıyır, həssasdır. Nə edim?

  5. Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. National Cancer Institute (NCI). Mouth and Throat Problems during Cancer Treatment
  2. National Cancer Institute (NCI). Oral Complications of Cancer Therapies (PDQ®)–Patient Version
  3. NHS. How to keep your teeth clean
  4. Children's Oncology Group. Long-Term Follow-Up Guidelines for Survivors of Childhood, Adolescent and Young Adult Cancers
  5. National Cancer Institute (NCI). Follow-Up Medical Care
  6. National Cancer Institute (NCI). Cancer Survivorship
  7. Cancer.Net (ASCO). Follow-Up Care After Cancer Treatment
  8. Leukemia & Lymphoma Society (LLS). Long-Term and Late Effects of Treatment
  9. National Cancer Institute. Facing Forward: Life After Cancer Treatment
  10. American Cancer Society. Chemo Brain
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →