← Geri
Müalicədən sonra və remissiya

Dəri və saç

Kimyaterapiya saçın tökülməsinə və dərinin quruluğuna səbəb olur. Bu mövzuda müalicədən sonra saçın və dərinin necə bərpa olunduğunu və onlara necə qulluq etməyi izah edirik.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~2 dəq
Hamar dəridən qalxan nazik qızılı saç telləri.
Şəkil 1.Saç bir neçə ayda yenidən çıxır.

01Qısa cavab

Kimyaterapiya sürətlə bölünən hüceyrələrə, o cümlədən saç follikullarına və dəri hüceyrələrinə təsir edir. Ona görə saç tökülür, dəri quruyur, həssaslaşır və dırnaqlar dəyişə bilər. Saç adətən kimyaterapiya bitəndən 2–3 həftə sonra yenidən çıxmağa başlayır və bir neçə ay ərzində bərpa olunur; yeni saç əvvəlkindən fərqli quruluşda və ya rəngdə ola bilər. Kəllə şüasından və ya bəzi transplantasiya rejimlərindən sonra saç tökülməsi bəzən qalıcı olur. Dəriyə qulluq: yumşaq yuyucu vasitələr, nəmləndirici krem, günəşdən qorunma. Transplantasiyadan sonra dəridə səpgi və ya quruluq transplantat əleyhinə xəstəliyin əlaməti ola bilər. Dəridə yeni dəyişikliklər həkimə göstərilməlidir.

02Sadə izah

Kimyaterapiya saç və dəri hüceyrələrinə təsir edir.

Saç adətən bir neçə ayda qayıdır.

Yeni saç fərqli ola bilər.

Dəriyə — yumşaq yuyunma, nəmləndirmə, günəşdən qorunma.

Yeni dəyişiklikləri həkimə göstərin.

03Elmi izah

Saçın bərpası: NCI-yə görə saç adətən müalicədən 2–3 həftə sonra çıxmağa başlayır, təxminən 3–6 ayda nəzərəçarpacaq dərəcədə bərpa olunur.

Quruluş dəyişikliyi: AAD qeyd edir ki, yeni saç bir müddət daha qıvrım, nazik və ya fərqli rəngdə ola bilər; bu, adətən zamanla normallaşır.

Qalıcı alopesiya: kəllə şüasından və bəzi yüksək dozalı rejimlərdən sonra saç tökülməsi qismən qalıcı ola bilər.

Dəri xərçəngi: COG təlimatları şüa almış və transplantasiya olunmuş şəxslərdə dərinin müntəzəm yoxlanmasını və günəşdən qorunmağı tövsiyə edir.

04Bədəndə nə baş verir?

Saç nə vaxt qayıdır?

Adətən müalicədən bir neçə həftə sonra nazik tüklər görünür. Bir neçə ay ərzində saç qalınlaşır. Kirpiklər və qaşlar da bərpa olunur.

Yeni saç fərqli ola bilər

Bir çox adam yeni saçın daha qıvrım, daha nazik və ya fərqli rəngdə olduğunu görür. Bu, çox vaxt bir-iki ildə normallaşır.

Dərinin bərpası

Dəri hüceyrələri yenilənir, amma quruluq və həssaslıq aylarla qala bilər. Yumşaq, ətirsiz vasitələr və nəmləndirici krem kömək edir.

Yumşaq parıldayan dəri təbəqələrinin şəffaf kəsiyi.
Şəkil 2.Dəri hüceyrələri yenilənir.

Günəşdən qorunma

Bəzi dərmanlar və şüa dərini günəşə həssas edir. Papaq, uzunqol geyim və yüksək qoruyucu faktorlu krem istifadə edin.

Günəş şüalarından dərini qoruyan işıq günbəzi.
Şəkil 3.Həssas dərini günəşdən qoruyun.

Saça qulluq

Yumşaq şampun, geniş dişli daraq, isti fen və sərt boyalardan ilk aylarda qaçmaq tövsiyə olunur. Boya və ya perm üçün həkimdən soruşun.

Nə vaxt həkimə zəng etməli

Narahatedici əlamətlər — qızdırma, qanaxma, yeni ağrı, nəfəs darlığı — görüşlər arasında da həkimə deyilməlidir. Erkən müraciət həmişə gecikmədən yaxşıdır.

05Bərpa olunan dəri və saç

Qulluq addımları.

Yuyunma — Yumşaq vasitələr, ilıq su.1YuyunmaYumşaq vasitələr, ilıq su.
Nəmləndirmə — Gündə 1–2 dəfə krem.2NəmləndirməGündə 1–2 dəfə krem.
Günəşdən qorunma — Papaq, geyim, krem.3Günəşdən qorunmaPapaq, geyim, krem.
Saç — Yumşaq daraq, sərt boyalardan qaçın.4SaçYumşaq daraq, sərt boyalardan qaçın.
SaçTədricən qayıdır.
DəriYenilənir və qorunur.
QorumaDəri xərçəngi riski azalır.

06Dəyişikliklər və qulluq (sadələşdirilmiş)

DəyişiklikÜmumi qulluqHəkimə nə vaxt
Saç tökülməsiYumşaq qulluq, səbr6 aydan sonra qayıtmırsa
Quru dəriNəmləndirici kremÇatlar, infeksiya
Günəşə həssaslıqPapaq, kremYanıq, səpgi
Dırnaq dəyişikliyiQısa və təmiz saxlayınQızartı, irin
Səpgi (transplantasiyadan sonra)—Dərhal

* Transplantasiyadan sonra dəri dəyişiklikləri xüsusi diqqət tələb edir.

07Əsas terminlər

Alopesiya
Saç tökülməsi.
Saç follikulu
Saçın böyüdüyü kiçik kisə.
Nəmləndirici
Dərini quruluqdan qoruyan krem.
SPF
Günəşdən qoruyucu faktor.
TƏX (dəri)
Transplantat əleyhinə xəstəliyin dəri forması.
Melanoma
Dəri xərçənginin bir növü.

08Əsas fikirlər

  • Saç adətən aylarla qayıdır.
  • Yeni saç fərqli ola bilər.
  • Dərini yumşaq yuyun və nəmləndirin.
  • Günəşdən qoruyun.
  • Dərini müntəzəm yoxlayın.
  • Yeni dəyişiklikləri həkimə göstərin.

09Tez-tez verilən suallar

Saçın tez çıxması üçün vasitə varmı?

Sübut olunmuş universal vasitə yoxdur; hər hansı preparatı həkimlə müzakirə edin.

Saçımı boyaya bilərəm?

Adətən dəri və saç bərpa olunana qədər — bir neçə ay — gözləmək tövsiyə olunur.

Parik və ya baş örtüyü taxmaq olar?

Bəli, rahat və təmiz olsun.

Saç 6 aydan sonra qayıtmayıb. Nə edim?

Həkimə deyin; hormon, tiroid və dəmir yoxlanıla bilər.

Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Xeyr. Bu ümumi təhsil məlumatıdır; sizin vəziyyətinizi yalnız müalicə edən həkim qiymətləndirir.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Saçın tez çıxması üçün vasitə varmı?

  2. Saçımı boyaya bilərəm?

  3. Parik və ya baş örtüyü taxmaq olar?

  4. Saç 6 aydan sonra qayıtmayıb. Nə edim?

  5. Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. National Cancer Institute (NCI). Hair Loss (Alopecia) and Cancer Treatment
  2. National Cancer Institute (NCI). Skin and Nail Changes during Cancer Treatment
  3. American Cancer Society. Skin Cancer Prevention: Protect your skin from UV rays
  4. Children's Oncology Group. Long-Term Follow-Up Guidelines for Survivors of Childhood, Adolescent and Young Adult Cancers
  5. National Cancer Institute (NCI). Follow-Up Medical Care
  6. National Cancer Institute (NCI). Cancer Survivorship
  7. Cancer.Net (ASCO). Follow-Up Care After Cancer Treatment
  8. Leukemia & Lymphoma Society (LLS). Long-Term and Late Effects of Treatment
  9. National Cancer Institute. Facing Forward: Life After Cancer Treatment
  10. American Cancer Society. Second Cancers in Adults
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →