Mətbəx gigiyenası: təmiz səthlər, təhlükəsiz yemək
Mətbəx mikrobların qidaya keçə biləcəyi yerdir: taxtalar, bıçaqlar, süngərlər, dəsmallar və səthlər. Bu bölmədə müalicə zamanı mətbəxi necə təmiz və təhlükəsiz saxlamağı izah edirik.
01Qısa cavab
02Sadə izah
Səthlər təmiz.
Ayrı taxtalar.
Dəsmal və süngər tez-tez.
Heyvanlar səthdən uzaq.
03Elmi izah
Tədqiqatlar: mətbəx süngərləri və dəsmalları bakteriyaların ən sıx yığıldığı ev əşyalarındandır; quru saxlamaq və tez dəyişmək riski azaldır.
ESPEN: xərçəng xəstələrində çəki və əzələ itkisinin qarşısını almaq üçün kifayət qədər enerji və zülal vacibdir; qidalanma vəziyyəti müntəzəm qiymətləndirilməlidir.
NCI: müalicənin yan təsirləri (ürəkbulanma, dad dəyişikliyi, ağız yaraları) üçün praktik qida məsləhətləri mövcuddur.
04Bədəndə nə baş verir?
Qablar
İsti su və sabunla və ya qabyuyan maşında; havada qurusun.
Soyuducu və mikrodalğalı soba
Tökülənləri dərhal silin; soyuducunu müntəzəm təmizləyin («Soyuducu: düzgün temperatur və düzgün yer»).
Dietoloq
Çəki itkisi, iştahsızlıq və ya xüsusi pəhriz ehtiyacı varsa, xəstəxanada dietoloqla görüş istəyin.
Qida təhlükəsizliyi
Neytropeniya zamanı qida təhlükəsizliyi qaydaları (bax: «Əl yuma: ən sadə qoruma» və «Yumurta və süd məhsulları: təhlükəsiz seçim») hər mərhələdə qüvvədədir.
05Qidalanma: dörd addım
Qiymətləndir, riskli olanı dəyiş, təhlükəsiz bişir, mütəmadi ye.
06Əsas məqamlar cədvəldə
| Mövzu | Qısa izah |
|---|---|
 Qablar | İsti su və sabunla və ya qabyuyan maşında; havada qurusun. |
 Soyuducu və mikrodalğalı soba | Tökülənləri dərhal silin; soyuducunu müntəzəm təmizləyin («Soyuducu: düzgün temperatur və düzgün yer»). |
 Dietoloq | Çəki itkisi, iştahsızlıq və ya xüsusi pəhriz ehtiyacı varsa, xəstəxanada dietoloqla görüş istəyin. |
| Qida təhlükəsizliyi | Neytropeniya zamanı qida təhlükəsizliyi qaydaları (bax: «Əl yuma: ən sadə qoruma» və «Yumurta və süd məhsulları: təhlükəsiz seçim») hər mərhələdə qüvvədədir. |
07Əsas terminlər
- Çarpaz çirklənmə
- Mikrobların bir qidadan və ya səthdən digərinə keçməsi.
- Dezinfeksiya
- Mikrobları kimyəvi və ya istiliklə öldürmək.
- Dietoloq
- Qidalanma üzrə mütəxəssis.
- Zülal
- Əzələ və toxumaların bərpası üçün qida maddəsi.
- Neytropeniya
- Neytrofillərin azalması.
08Əsas fikirlər
- Səthləri silin.
- Taxtaları ayırın.
- Dəsmalı tez-tez dəyişin.
- Pəhriz müalicə deyil.
- Dietoloqla danışın.
09Tez-tez verilən suallar
Ağartıcı lazımdırmı?
Adi təmizlik çox vaxt kifayətdir; dezinfeksiya vasitəsini təlimata uyğun işlədin.
Taxta taxta olarmı?
Bəli, yaxşı yuyulub qurudulursa; çatlamış taxtanı dəyişin.
Xüsusi pəhriz leykozu sağalda bilərmi?
Xeyr. Yaxşı qidalanma müalicəyə dözümlülüyü dəstəkləyir, amma müalicə etmir.
10Həkimə veriləcək suallar
Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.
Ağartıcı lazımdırmı?
Taxta taxta olarmı?
Xüsusi pəhriz leykozu sağalda bilərmi?
12Mənbələr
- National Cancer Institute. Eating Hints: Before, During, and After Cancer Treatment
- ESPEN. ESPEN practical guideline: Clinical Nutrition in cancer (2021)
- Leukemia & Lymphoma Society. Food and Nutrition
- World Health Organization. Healthy diet fact sheet
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Safer Food Choices for People With Weakened Immune Systems
- Journal of Clinical Oncology, 2022. Exercise, Diet, and Weight Management During Cancer Treatment: ASCO Guideline
- Medicine & Science in Sports & Exercise, 2019. Exercise Guidelines for Cancer Survivors: Consensus Statement from International Multidisciplinary Roundtable
- Cochrane Database of Systematic Reviews, 2019. Aerobic physical exercise for adult patients with haematological malignancies
- National Cancer Institute. Physical Activity and Cancer
- Memorial Sloan Kettering Cancer Center. About Herbs, Botanicals & Other Products