← Geri
Qidalanma və gündəlik həyat

İshal: mayeni bərpa etmək və infeksiyanı qaçırmamaq

İshal kimyaterapiya, antibiotiklər, infeksiyalar və transplantasiyadan sonrakı reaksiyalar səbəbindən ola bilər. Neytropeniya zamanı bu, infeksiya əlaməti də ola bilər. Bu bölmədə mayeni necə bərpa etmək, nə yemək və nə vaxt dərhal zəng etmək lazım olduğunu izah edirik.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Şorba suyu və rehidratasiya içkisi.
Şəkil 1.Maye bərpası — İshal: mayeni bərpa etmək və infeksiyanı qaçırmamaq

01Qısa cavab

Hər ishaldan sonra əlavə maye için: su, şorba suyu, ağızdan rehidratasiya məhlulu. Kiçik porsiyalarla yumşaq, az lifli qidalar yeyin: ağ düyü, banan, kartof, quru çörək, bişmiş yerkökü. Yağlı, acı, çox şirin qidalardan, kofeindən, spirtdən və şəkərsiz saqqızlardakı şəkər spirtlərindən çəkinin. İshal əleyhinə dərmanı həkiminiz icazə vermədən içməyin — infeksiyanı gizlədə bilər. Gündə 4–6 dəfədən çox, qanlı, qızdırma və ya qarın ağrısı ilə, başgicəllənmə, az sidik — dərhal zəng edin.

02Sadə izah

Hər dəfə əlavə maye.

Yumşaq, az lifli qida.

Dərman — yalnız həkimlə.

Qızdırma, qan — dərhal.

03Elmi izah

Clostridioides difficile: antibiotiklərdən sonra ishal bu bakteriyanın infeksiyası ola bilər; nəcis testi lazımdır və ishal əleyhinə dərmanlar zərər verə bilər.

ESPEN: xərçəng xəstələrində çəki və əzələ itkisinin qarşısını almaq üçün kifayət qədər enerji və zülal vacibdir; qidalanma vəziyyəti müntəzəm qiymətləndirilməlidir.

NCI: müalicənin yan təsirləri (ürəkbulanma, dad dəyişikliyi, ağız yaraları) üçün praktik qida məsləhətləri mövcuddur.

04Bədəndə nə baş verir?

Gigiyena

Hər tualetdən sonra sabunla əl yumaq; ailə də eyni qaydaya əməl etsin.

Ağ düyü, banan və quru çörək.
Şəkil 2.Yumşaq qidalar — İshal: mayeni bərpa etmək və infeksiyanı qaçırmamaq

Dəri qayğısı

Yumşaq təmizləmə və qoruyucu krem; anal yara və ağrını komandaya deyin.

Sabunla əl yuyulur — İshal: mayeni bərpa etmək və infeksiyanı qaçırmamaq
Şəkil 3.Əl yumaq — İshal: mayeni bərpa etmək və infeksiyanı qaçırmamaq

Dietoloq

Çəki itkisi, iştahsızlıq və ya xüsusi pəhriz ehtiyacı varsa, xəstəxanada dietoloqla görüş istəyin.

Qida təhlükəsizliyi

Neytropeniya zamanı qida təhlükəsizliyi qaydaları (bax: «Əl yuma: ən sadə qoruma» və «Yumurta və süd məhsulları: təhlükəsiz seçim») hər mərhələdə qüvvədədir.

05Qidalanma: dörd addım

Qiymətləndir, riskli olanı dəyiş, təhlükəsiz bişir, mütəmadi ye.

Qiymətləndir — Çəki və iştah.1QiymətləndirÇəki və iştah.
Dəyiş — Təhlükəsiz seçim.2DəyişTəhlükəsiz seçim.
Bişir — Tam isti.3BişirTam isti.
Mütəmadi ye — Kiçik porsiyalar.4Mütəmadi yeKiçik porsiyalar.
GücEnerji.
ZülalƏzələ üçün.
TəhlükəsizlikQida qaydaları.

06Əsas məqamlar cədvəldə

MövzuQısa izah
GigiyenaHər tualetdən sonra sabunla əl yumaq; ailə də eyni qaydaya əməl etsin.
Dəri qayğısıYumşaq təmizləmə və qoruyucu krem; anal yara və ağrını komandaya deyin.
DietoloqÇəki itkisi, iştahsızlıq və ya xüsusi pəhriz ehtiyacı varsa, xəstəxanada dietoloqla görüş istəyin.
Qida təhlükəsizliyiNeytropeniya zamanı qida təhlükəsizliyi qaydaları (bax: «Əl yuma: ən sadə qoruma» və «Yumurta və süd məhsulları: təhlükəsiz seçim») hər mərhələdə qüvvədədir.

07Əsas terminlər

Rehidratasiya
Maye və duzların bərpası.
C. difficile
Antibiotiklərdən sonra ishal yarada bilən bakteriya.
Dietoloq
Qidalanma üzrə mütəxəssis.
Zülal
Əzələ və toxumaların bərpası üçün qida maddəsi.
Neytropeniya
Neytrofillərin azalması.

08Əsas fikirlər

  • Maye itkisini bərpa edin.
  • Dərmanı özbaşına içməyin.
  • Xəbərdarlıq əlamətlərində zəng edin.
  • Pəhriz müalicə deyil.
  • Dietoloqla danışın.

09Tez-tez verilən suallar

Probiotik içimmi?

Neytropeniya zamanı canlı mikroblu əlavələr risk ola bilər — həkimlə danışın.

Süd içmək olarmı?

Bəzilərində ishalı artırır; qatıq daha yaxşı keçə bilər.

Xüsusi pəhriz leykozu sağalda bilərmi?

Xeyr. Yaxşı qidalanma müalicəyə dözümlülüyü dəstəkləyir, amma müalicə etmir.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Probiotik içimmi?

  2. Süd içmək olarmı?

  3. Xüsusi pəhriz leykozu sağalda bilərmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. CDC. C. diff Basics
  2. National Cancer Institute. Eating Hints: Before, During, and After Cancer Treatment
  3. ESPEN. ESPEN practical guideline: Clinical Nutrition in cancer (2021)
  4. Leukemia & Lymphoma Society. Food and Nutrition
  5. World Health Organization. Healthy diet fact sheet
  6. American Cancer Society. Food Safety During Cancer Treatment
  7. National Center for Complementary and Integrative Health (NIH). Green Tea
  8. Memorial Sloan Kettering Cancer Center — About Herbs. Green Tea
  9. MedlinePlus. Caffeine
  10. National Cancer Institute. Diet and Cancer Risk
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →