Gavalı — meyvə kartı: alça, gavalı və qara gavalı
Gavalı, alça, qara gavalı qurusu və alça lavaşanası — Azərbaycan mətbəxində turş-şirin dadın əsasıdır. Bu kartda gavalını müalicə zamanı necə yemək lazım olduğunu və qəbizlikdə rolunu izah edirik.
01Qısa cavab
02Sadə izah
Gavalı — lif və sorbitol.
Qara gavalı — qəbizlikdə.
İshalda — yox.
Lavaşana — bağlı paketdə.
03Elmi izah
Tədqiqatlar: qara gavalı qurusu qəbizlikdə lif əlavələri qədər və ya daha çox təsirli ola bilər, çünki həm lif, həm sorbitol saxlayır.
ÜST: gündə ən azı 400 q meyvə və tərəvəz tövsiyə olunur; müalicə zamanı miqdar iştah və həkimin məsləhətinə görə dəyişə bilər.
FDA: meyvəni kəsməzdən və soymazdan əvvəl axar su altında yumaq lazımdır, çünki bıçaq mikrobları qabıqdan ətinə keçirə bilər.
04Bədəndə nə baş verir?
Qəbizlik
Bir neçə qara gavalı və ya kompotu, kifayət qədər maye ilə; dərman qəbizliyi varsa, həkimin planına əməl edin.
Lavaşana və turşu
Neytropeniya zamanı açıq satılan lavaşana yox; fabrik paketində və ya isti yeməkdə bişmiş alça.
Yumaq və soymaq
Əlləri yuyun, meyvəni axar su altında ovuşdurun, təmiz dəsmalla qurulayın, sonra soyun və ya kəsin. Sabun və ya xlorlu məhlul lazım deyil.
Kəsilmiş meyvə
Kəsilmiş meyvəni soyuducuda saxlayın və 1 gün ərzində yeyin; otaq temperaturunda 2 saatdan çox qoymayın.
05Meyvə: dörd addım
Bütöv seç, əzilmişi dəyiş, yu və soy, kəsilmişi tez ye.
06Əsas məqamlar cədvəldə
| Mövzu | Qısa izah |
|---|---|
 Qəbizlik | Bir neçə qara gavalı və ya kompotu, kifayət qədər maye ilə; dərman qəbizliyi varsa, həkimin planına əməl edin. |
 Lavaşana və turşu | Neytropeniya zamanı açıq satılan lavaşana yox; fabrik paketində və ya isti yeməkdə bişmiş alça. |
 Yumaq və soymaq | Əlləri yuyun, meyvəni axar su altında ovuşdurun, təmiz dəsmalla qurulayın, sonra soyun və ya kəsin. Sabun və ya xlorlu məhlul lazım deyil. |
 Kəsilmiş meyvə | Kəsilmiş meyvəni soyuducuda saxlayın və 1 gün ərzində yeyin; otaq temperaturunda 2 saatdan çox qoymayın. |
07Əsas terminlər
- Sorbitol
- Bağırsağa su çəkən şəkər spirti.
- Lavaşana
- Qurudulmuş meyvə püresi təbəqəsi.
- Neytropeniya
- Neytrofillərin azalması, infeksiya riski.
- Kalium
- Ürək və əzələlər üçün mineral.
- Lif
- Bağırsaq işinə kömək edən bitki hissəsi.
08Əsas fikirlər
- Qəbizlikdə kömək edə bilər.
- İshalda gavalı yox.
- Açıq lavaşanadan çəkinin.
- Axar su altında yuyun.
- Kəsilmişi tez yeyin.
09Tez-tez verilən suallar
Opioid dərmanların yaratdığı qəbizlikdə kömək edirmi?
Bir qədər ola bilər, amma çox vaxt həkimin təyin etdiyi işlədici lazımdır.
Alça sousu olarmı?
Bəli, bişmiş və isti yeməkdə.
Bu meyvə leykozu müalicə edirmi?
Xeyr. O, qidalanmanın xoş hissəsidir, müalicə deyil.
10Həkimə veriləcək suallar
Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.
Opioid dərmanların yaratdığı qəbizlikdə kömək edirmi?
Alça sousu olarmı?
Bu meyvə leykozu müalicə edirmi?
12Mənbələr
- Leukemia & Lymphoma Society. Diet Guidelines for Immunosuppressed Patients
- U.S. FDA. Selecting and Serving Produce Safely
- NHS. 5 A Day: what counts?
- National Cancer Institute. Eating Hints: Before, During, and After Cancer Treatment
- USDA. FoodData Central
- National Cancer Institute (NCI). Nausea and Vomiting Related to Cancer Treatment (PDQ®) – Patient Version
- American Cancer Society. Nausea and Vomiting
- American Cancer Society. Poor Appetite
- American Cancer Society. Taste and Smell Changes
- Cancer.Net (ASCO). Nausea and Vomiting