Tərəvəzlər — qida kartı: rəng, vitamin və təhlükəsizlik
Badımcan, pomidor, bibər, balqabaq, göyərti — tərəvəzlər bizim süfrəni rəngli edir. Onlar vitamin, mineral və lif verir. Bu kartda tərəvəzlərin faydasını və müalicə zamanı onları təhlükəsiz hazırlamağı izah edirik.
01Qısa cavab
02Sadə izah
Hər rəng fərqli vitamin və bitki birləşmələri deməkdir: qırmızı, narıncı, yaşıl, bənövşəyi.
Tərəvəzdəki lif bağırsağa kömək edir.
Torpaqda bitən tərəvəzin səthində mikroblar ola bilər — yumaq vacibdir.
Bişmiş tərəvəz yumşaqdır, ağız yaraları və həssas bağırsaq zamanı daha rahatdır.
03Elmi izah
Təhlükəsizlik: FDA tərəvəzi axar su altında yumağı, sabun və ya xüsusi yuyucu vasitələrdən istifadə etməməyi tövsiyə edir.
İmmuniteti zəif olanlar: CDC çiy cücərtilərdən çəkinməyi məsləhət görür; LLS isə tərəvəzi diqqətlə yumağı və zədələnmiş hissələri atmağı tövsiyə edir.
K vitamini: yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər varfarinin təsirinə təsir edə bilər; vacib olan miqdarı sabit saxlamaqdır (MedlinePlus).
04Bədəndə nə baş verir?
Tərəvəz nə verir?
C və A vitaminləri, fol turşusu, kalium, lif. Pomidorda likopin, yerkökündə beta-karotin, brokkolidə C vitamini var.
Yumaq
Bütün tərəvəzləri, hətta qabığını soyacaqlarınızı da axar suda yuyun. Kələmin üst yarpaqlarını atın.
Bişirmə
Buxarda, sobada, qazanda bişirmək vitaminləri yaxşı saxlayır. Bişmiş tərəvəzi 2 saat ərzində soyuducuya qoyun.
Ağır günlərdə
Ağız yaraları zamanı tərəvəz püresi və şorbası, ishal zamanı lifi az olan bişmiş yerkökü, balqabaq, kartof rahatdır.
Turşular
Ev turşuları neytropeniya zamanı risklidir; ayrıca mövzuda ətraflı yazmışıq.
05Tərəvəz: dörd addım
Sağlamını seç, çiyini bişmişlə dəyiş, buxarda bişir, soyuducuda saxla.
06Tərəvəzlər: neytropeniya zamanı
| Məhsul | Daha riskli | Daha təhlükəsiz |
|---|---|---|
| Salat yarpaqları | Hazır doğranmış paket | Bişmiş göyərti (komandaya görə) |
| Cücərtilər | Çiy | Bişmiş və ya heç |
| Pomidor, xiyar | Zədələnmiş, yuyulmamış | Yaxşı yuyulmuş, soyulmuş (komandaya görə) |
| Badımcan, bibər | — | Buğlama, sobada |
| Turşu | Ev turşusu | Pasterizə olunmuş, bağlı banka |
* Cədvəl ümumi məlumatdır; komandanızın qaydasına əməl edin.
07Əsas terminlər
- Lif
- Bağırsağa kömək edən həzm olunmayan hissə.
- Beta-karotin
- A vitamininə çevrilən narıncı piqment.
- Likopin
- Pomidorun qırmızı piqmenti.
- K vitamini
- Qan laxtalanmasında iştirak edən vitamin.
- Cücərti
- Cücərmiş toxum.
- Buxarda bişirmə
- Su buxarı ilə yumşaq bişirmə.
08Əsas fikirlər
- Müxtəlif rəngli tərəvəz seçin.
- Axar suda yuyun, sabunsuz.
- Bişmiş tərəvəz daha təhlükəsizdir.
- Hazır doğranmış salat və cücərti olmaz.
- Çiy tərəvəzi komandanız ilə razılaşdırın.
- Varfarin varsa, göyərtini sabit saxlayın.
09Tez-tez verilən suallar
Gündə nə qədər tərəvəz?
NHS meyvə və tərəvəzi birlikdə gündə ən azı 5 porsiya tövsiyə edir. Müalicə zamanı sizə uyğun miqdarı dietoloq deyər.
Dondurulmuş tərəvəz faydalıdırmı?
Bəli, vitaminlər yaxşı qalır. Onu birbaşa bişirin.
Kartof tərəvəz sayılırmı?
Qidalanmada kartof daha çox kraxmallı qida sayılır, amma bişmiş kartof rahat enerji verir.
10Həkimə veriləcək suallar
Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.
Gündə nə qədər tərəvəz?
Dondurulmuş tərəvəz faydalıdırmı?
Kartof tərəvəz sayılırmı?
12Mənbələr
- NHS. 5 A Day: what counts?
- U.S. FDA. Selecting and Serving Produce Safely
- CDC. Safer Food Choices for People With Weakened Immune Systems
- Leukemia & Lymphoma Society. Diet Guidelines for Immunosuppressed Patients
- American Institute for Cancer Research. Recommendations for Cancer Prevention
- MedlinePlus. Vitamin K and warfarin
- World Cancer Research Fund. Cancer Prevention Recommendations
- American Cancer Society. Benefits of Good Nutrition During Cancer Treatment
- Memorial Sloan Kettering Cancer Center. Eating Well During Your Cancer Treatment
- Macmillan Cancer Support. Eating problems and cancer