← Geri
Diaqnostika və müayinələr

Lumbal punksiya və onurğa beyni mayesi

Əlaqəli məqalə («ALL: əlamətlər və diaqnoz») qan yaxmasını izah edir. Bu mövzu leykozun beyin və onurğa beyninə yayılıb-yayılmadığını yoxlayan prosedura — lumbal punksiyaya — dərindən baxır.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Belin yan görünüşü və nazik iynə.
Şəkil 1.Fəqərələr arası boşluq.

01Qısa cavab

Beyin və onurğa beyni şəffaf maye — onurğa beyni mayesi (likvor) ilə əhatə olunub. Bəzi leykozlarda, xüsusən ALL-də, leykoz hüceyrələri bu mayeyə keçə bilər. Lumbal punksiya zamanı belin aşağı hissəsində, iki fəqərə arasında nazik iynə ilə az miqdarda maye götürülür. Əvvəl dəri keyidilir; xəstə yan tərəfə uzanıb dizlərini sinəyə çəkir və ya oturub irəli əyilir. Maye laboratoriyada hüceyrə sayı, mikroskopiya (sitospin) və bəzən flow sitometriya ilə yoxlanılır. ALL-də bu prosedur həm diaqnoz, həm də müalicə üçündür: eyni iynə ilə dərman birbaşa mayeyə yeridilə bilər (intratekal müalicə). Trombositlər çox aşağı olanda prosedur ehtiyatla planlaşdırılır.

02Sadə izah

Likvor beyni əhatə edir.

Lumbal punksiya — belin aşağısından maye.

Diaqnoz və müalicə birlikdə.

03Elmi izah

MSS statusu: ALL-də nəticə adətən CNS1 (blast yoxdur), CNS2 (az blast) və CNS3 (çox blast və ya əlamətlər) kimi qruplaşdırılır və müalicənin intensivliyinə təsir edir.

Travmatik punksiya: nümunəyə qan qarışarsa, nəticənin şərhi çətinləşə bilər; buna görə prosedur diqqətlə aparılır.

04Bədəndə nə baş verir?

Onurğa arası boşluq

İynə onurğa beynindən aşağıda, mayenin olduğu boşluğa daxil olur.

Şəffaf maye

Normal likvor şəffafdır; az miqdarı bir neçə boruya götürülür.

Rəfdə şəffaf mayeli borular.
Şəkil 2.Şəffaf likvor boruları.

Rahat poza

Yan tərəfə bükülmək fəqərələr arasını açır.

Yastıqla yan tərəfə uzanmış insan.
Şəkil 3.Yan tərəfə bükülmüş rahat poza.

05Lumbal punksiya

Dörd addım.

Poza — Yan tərəfə bükülmək.1PozaYan tərəfə bükülmək.
Keyitmə — Dəri keyidilir.2KeyitməDəri keyidilir.
Maye — Az miqdar götürülür.3MayeAz miqdar götürülür.
İstirahət — Sonra uzanmaq.4İstirahətSonra uzanmaq.

06Likvor analizində nə yoxlanır

TestNə göstərir
Hüceyrə sayıHüceyrələrin artıb-artmadığı
Sitospin mikroskopiyasıBlastların olub-olmadığı
Flow sitometriyaAz sayda leykoz hüceyrəsi
Zülal və qlükozaİltihab və ya infeksiya
Kulturaİnfeksiya şübhəsində

07Əsas terminlər

Likvor
Onurğa beyni mayesi.
Lumbal punksiya
Belin aşağısından likvor götürmə.
İntratekal
Birbaşa likvora verilən.
MSS
Mərkəzi sinir sistemi.
Sitospin
Likvor hüceyrələrini şüşəyə toplama üsulu.

08Əsas fikirlər

  • Likvor beyni əhatə edir.
  • ALL-də leykoz oraya keçə bilər.
  • Prosedur yerli keyitmə ilə aparılır.
  • Diaqnoz və müalicə birlikdə ola bilər.
  • MSS statusu müalicəyə təsir edir.
  • Sonrakı baş ağrısını bildirin.

09Tez-tez verilən suallar

Ağrılıdırmı?

Keyitmə ilə adətən təzyiq hissi olur; uşaqlara çox vaxt yuxu dərmanı verilir.

Sonra nə etməliyəm?

Bir müddət uzanın və maye için; komanda qaydaları deyəcək.

Niyə dəfələrlə edilir?

ALL-də intratekal müalicə müalicə planının hissəsidir.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Ağrılıdırmı?

  2. Sonra nə etməliyəm?

  3. Niyə dəfələrlə edilir?

Suallarım

12Mənbələr

  1. MedlinePlus. Cerebrospinal fluid (CSF) collection
  2. MedlinePlus. Cerebrospinal fluid (CSF) analysis
  3. National Cancer Institute (NCI). Adult ALL treatment (PDQ), patient version
  4. National Cancer Institute (NCI). Find NCI-Supported Clinical Trials
  5. Cancer Research UK. Acute promyelocytic leukaemia (APL)
  6. MedlinePlus. Flow cytometry
  7. Cancer Research UK. Types of acute myeloid leukaemia (AML)
  8. Leukemia & Lymphoma Society. Genetic testing and AML
  9. ESMO. ESMO Clinical Practice Guidelines: Haematological Malignancies
  10. American Cancer Society. Informed Consent
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →