← Geri
İmmunitet və infeksiyalardan qorunma

Qida, su və infeksiya

Əsas məqalə («Qida təhlükəsizliyi») qidalanmanı izah edir. Bu mövzu yalnız qida təhlükəsizliyinə — qida və su ilə ötürülən infeksiyaların qarşısını almağa — həsr olunub.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Mətbəxdə iki taxta — Qida, su və infeksiya
Şəkil 1.Çiy və hazır qida üçün ayrı taxtalar.

01Qısa cavab

Qida və su ilə bakteriyalar (Salmonella, Listeria, E. coli), parazitlər və bəzən göbələklər ötürülə bilər. Zəif immunitetdə bu infeksiyalar daha ağır keçir. Əsas prinsiplər hamı üçün eynidir: təmiz saxla (əllər, səthlər), çiy və hazır qidanı ayır, tam bişir, düzgün temperaturda saxla, təhlükəsiz su və xammal istifadə et. Ən riskli məhsullar: çiy və az bişmiş ət, yumurta, balıq və dəniz məhsulları; pasterizə olunmamış süd və pendir; çiy cücərtilər; uzun müddət saxlanmış hazır yeməklər. Kran suyunun keyfiyyətindən əmin deyilsinizsə, qaynadılmış və ya qablaşdırılmış su için. Çox sərt “neytropenik pəhriz” artıq hamı üçün tövsiyə edilmir; qaydaları komanda fərdiləşdirir.

02Sadə izah

Təmiz, ayrı, bişmiş, soyuq.

Çiy ət, yumurta, pasterizəsiz süd — riskli.

Təhlükəsiz su.

03Elmi izah

Listeria: soyuducuda da çoxala bilər; pasterizə olunmamış pendir və hazır soyuq məhsullar risklidir.

Sübut: tədqiqatlar sərt neytropenik pəhrizin adi qida təhlükəsizliyi qaydalarından üstün olduğunu göstərməyib.

04Bədəndə nə baş verir?

Ayrı taxtalar

Çiy və hazır qida üçün ayrı taxtalar çarpaz çirklənmənin qarşısını alır.

Tam bişmiş

Qidanı tam bişirmək bakteriyaları məhv edir.

Buxarlanan boşqab — Qida, su və infeksiya
Şəkil 2.Tam bişmiş qida — Qida, su və infeksiya

Təhlükəsiz su

Əmin deyilsinizsə, qaynadılmış və ya qablaşdırılmış su.

Stəkan və bağlı şüşə.
Şəkil 3.Təhlükəsiz su — Qida, su və infeksiya

05Təhlükəsiz qida

Dörd addım.

Təmiz — Əllər və səthlər.1TəmizƏllər və səthlər.
Ayrı — Çiy və hazır.2AyrıÇiy və hazır.
Bişmiş — Tam bişirmək.3BişmişTam bişirmək.
Soyuq — Düzgün saxlamaq.4SoyuqDüzgün saxlamaq.

06Riskli və təhlükəsiz seçimlər

Daha riskliDaha təhlükəsiz
Çiy və ya az bişmiş ət, balıqTam bişmiş ət və balıq
Çiy yumurtaTam bişmiş yumurta
Pasterizə olunmamış süd, pendirPasterizə olunmuş məhsullar
Çiy cücərtilərBişmiş tərəvəz və ya yaxşı yuyulmuş meyvə
Uzun saxlanmış qalıqlarTəzə hazırlanmış yemək

07Əsas terminlər

Pasterizə
Mikrobları məhv etmək üçün qızdırma.
Çarpaz çirklənmə
Mikrobun bir qidadan digərinə keçməsi.
Listeria
Soyuqda da çoxalan bakteriya.
Salmonella
Yumurta və quşda olan bakteriya.
Neytropenik pəhriz
Neytropeniyada məhdud qida rejimi.

08Əsas fikirlər

  • Qida və su infeksiya mənbəyi ola bilər.
  • Təmiz, ayrı, bişmiş, soyuq.
  • Çiy və pasterizəsiz məhsullar risklidir.
  • Əmin olmadığınız suyu qaynadın.
  • Sərt pəhriz hamıya lazım deyil.
  • Qaydaları komanda fərdiləşdirir.

09Tez-tez verilən suallar

Meyvə yeyə bilərəmmi?

Çox vaxt bəli, yaxşı yuyulmuş; qabıqlı meyvəni soymaq əlavə ehtiyatdır — komandadan soruşun.

Restoranda yemək olarmı?

Riskli yeməklərdən qaçmaqla; ağır neytropeniyada komandadan soruşun.

Bu qaydalar nə vaxt yumşalır?

İmmunitet bərpa olduqca («İmmunitetin bərpası»).

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Meyvə yeyə bilərəmmi?

  2. Restoranda yemək olarmı?

  3. Bu qaydalar nə vaxt yumşalır?

Suallarım

12Mənbələr

  1. World Health Organization (WHO). Hand hygiene
  2. American Cancer Society. Infections in People with Cancer
  3. National Cancer Institute (NCI). Infection and Neutropenia during Cancer Treatment
  4. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Antigen
  5. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Antibody
  6. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Quantitative nephelometry test
  7. Journal of Clinical Oncology (ASCO), 2020. Hepatitis B Virus Screening and Management for Patients With Cancer Prior to Therapy: ASCO Provisional Clinical Opinion Update
  8. National Cancer Institute (NCI). NCI Dictionary of Cancer Terms: immunity
  9. Nature Reviews Immunology, 2016. Farber DL et al. Immunological memory: lessons from the past and a look to the future
  10. New England Journal of Medicine, 2007. Amanna IJ, Carlson NE, Slifka MK. Duration of humoral immunity to common viral and vaccine antigens
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →