← Geri
Suallar və cavablar

Transfuziya nədir

Transfuziya — donor qanının və ya onun komponentlərinin damar daxilinə köçürülməsidir. Leykoz müalicəsində bu, tez-tez lazım olur.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Eritrosit kütləsi
Şəkil 1.Eritrosit kütləsi — Transfuziya nədir

01Qısa cavab

Leykoz və kimyaterapiya sümük iliyinin qan istehsalını azaldır. Eritrositlər azaldıqda yorğunluq və təngnəfəslik yaranır — eritrosit kütləsi köçürülür. Trombositlər azaldıqda qanaxma riski artır — trombosit köçürülür. Bəzən plazma və ya digər komponentlər də lazım olur. Köçürmədən əvvəl qan qrupu və uyğunluq yoxlanılır, köçürmə zamanı tibb bacısı vəziyyətinizi izləyir. Reaksiyalar nadir olur və adətən tez idarə edilir.

02Sadə izah

Transfuziya — müvəqqəti köməkdir: ilik bərpa olunana qədər çatışmayan hüceyrələri əvəz edir.

Hər dəfə uyğunluq yoxlanılır.

03Elmi izah

Hematoloji xəstələrdə adətən leykositləri azaldılmış (leykodeplesiya olunmuş) komponentlər istifadə olunur; transplantasiyadan sonra və bəzi dərmanlarla şüalanmış komponentlər tələb oluna bilər.

Transfuziya həddləri vəziyyətə görə seçilir; məhdudlaşdırıcı yanaşmalar bir çox hallarda təhlükəsizdir.

04Bədəndə nə baş verir?

Hansı növlər

Eritrosit kütləsi — anemiyada. Trombositlər — trombositlər çox aşağı olanda və ya qanaxmada. Plazma — laxtalanma pozğunluqlarında.

Necə keçir

Qan nümunəsi götürülür və uyğunluq yoxlanılır. Köçürmədən əvvəl şəxsiyyət yenidən təsdiqlənir. Köçürmə adətən bir neçə saat çəkir; təzyiq, nəbz və temperatur ölçülür.

Trombositlər və eritrositlər
Şəkil 2.Trombositlər və eritrositlər

Təhlükəsizlik

Donor qanı infeksiyalara görə yoxlanılır. Qızdırma, titrətmə, səpgi kimi reaksiyalar olarsa, köçürmə dayandırılır və müalicə edilir.

Donorun hədiyyəsi
Şəkil 3.Donorun hədiyyəsi — Transfuziya nədir

05Transfuziyanın addımları

Dörd addım.

Uyğunluq testi — Qan qrupu yoxlanılır.1Uyğunluq testiQan qrupu yoxlanılır.
Şəxsiyyət yoxlanışı — Düzgün qan, düzgün xəstə.2Şəxsiyyət yoxlanışıDüzgün qan, düzgün xəstə.
Yavaş başlanğıc — İlk dəqiqələr diqqətlə.3Yavaş başlanğıcİlk dəqiqələr diqqətlə.
Reaksiya izlənir — Göstəricilər ölçülür.4Reaksiya izlənirGöstəricilər ölçülür.
Daha çox gücAnemiya və yorğunluq azalır.
Az qanaxmaTrombositlər qorunma verir.

06Əsas məqamlar cədvəldə

MövzuQısa izah
Hansı növlərEritrosit kütləsi — anemiyada. Trombositlər — trombositlər çox aşağı olanda və ya qanaxmada. Plazma — laxtalanma pozğunluqlarında.
Necə keçirQan nümunəsi götürülür və uyğunluq yoxlanılır. Köçürmədən əvvəl şəxsiyyət yenidən təsdiqlənir. Köçürmə adətən bir neçə saat çəkir; təzyiq, nəbz və temperatur ölçülür.
TəhlükəsizlikDonor qanı infeksiyalara görə yoxlanılır. Qızdırma, titrətmə, səpgi kimi reaksiyalar olarsa, köçürmə dayandırılır və müalicə edilir.

07Əsas terminlər

Eritrosit kütləsi
Qırmızı qan hüceyrələrindən ibarət komponent.
Leykodeplesiya
Komponentdən leykositlərin çıxarılması.
Şüalanmış qan
GVHD riskini azaltmaq üçün emal olunmuş komponent.

08Əsas fikirlər

  • Transfuziya çatışmayan hüceyrələri əvəz edir.
  • Uyğunluq hər dəfə yoxlanılır.
  • Reaksiyalar nadirdir.
  • Əlamətləri dərhal deyin.

09Tez-tez verilən suallar

Ailəm qan verə bilərmi?

Bəzi ölkələrdə yönləndirilmiş donorluq var, amma transplantasiyadan əvvəl qohum qanı bəzən tövsiyə olunmur; komandadan soruşun.

Transfuziya ağrılıdırmı?

Kateter varsa, adətən ağrısızdır.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Ailəm qan verə bilərmi?

  2. Transfuziya ağrılıdırmı?

Suallarım

12Mənbələr

  1. NHS. Blood transfusion
  2. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Blood Transfusion and Donation
  3. National Cancer Institute (NCI). Bleeding and Bruising (Thrombocytopenia) and Cancer Treatment
  4. National Cancer Institute (NCI). When Your Parent Has Cancer: A Guide for Teens
  5. WHO Regional Office for Europe. A declaration on the promotion of patients’ rights in Europe (1994)
  6. NHS (UK). Acute lymphoblastic leukaemia
  7. NHS (UK). Chronic lymphocytic leukaemia
  8. NHS (UK). Chronic myeloid leukaemia
  9. National Cancer Institute (NCI). What Is Cancer?
  10. American Cancer Society. Risk Factors for Acute Myeloid Leukemia (AML)
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →