← Geri
Suallar və cavablar

CAR-T nədir

CAR-T leykoz müalicəsində yeni üsullardan biridir: xəstənin öz immun hüceyrələri leykozu tanımaq üçün “öyrədilir”.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Yeni reseptorlu T-hüceyrə
Şəkil 1.Yeni reseptorlu T-hüceyrə

01Qısa cavab

CAR-T hüceyrə terapiyası xəstənin öz T-limfositlərindən hazırlanır. T-hüceyrələr qandan toplanır, laboratoriyada onlara leykoz hüceyrəsinin üzərindəki xüsusi zülalı (məsələn, CD19) tanıyan reseptor (CAR) əlavə edilir, çoxaldılır və xəstəyə geri köçürülür. Bu hüceyrələr bədəndə leykoz hüceyrələrini tapıb məhv edir. Hazırda əsasən residiv və ya müqavimətli B-hüceyrəli ALL və bəzi limfomalarda istifadə olunur. Ciddi yan təsirlər ola bildiyi üçün yalnız ixtisaslaşmış mərkəzlərdə aparılır.

02Sadə izah

CAR-T — xəstənin öz T-hüceyrələrinə yeni “göz” vermək kimidir.

Bu “göz” leykoz hüceyrəsini tanıyır.

03Elmi izah

CAR — antigen tanıyan hissə ilə T-hüceyrə aktivləşdirmə siqnallarını birləşdirən sintetik reseptordur.

Əsas yan təsirlər sitokin buraxılması sindromu (CRS) və immun effektor hüceyrə ilə əlaqəli neyrotoksiklikdir (ICANS); onlar xüsusi dərmanlarla idarə olunur.

04Bədəndə nə baş verir?

Necə hazırlanır

Əvvəlcə leykaferez — qandan T-hüceyrələrin toplanması aparılır. Hüceyrələr istehsal laboratoriyasına göndərilir və bir neçə həftə ərzində hazırlanır. Bu müddətdə bəzən “körpü” müalicəsi verilir.

Köçürmə

Köçürmədən əvvəl qısa limfodeplesiya kimyaterapiyası verilir. Sonra CAR-T hüceyrələri damar daxilinə yeridilir. Sonrakı həftələrdə yaxından müşahidə lazımdır.

Hüceyrələrin hazırlandığı laboratoriya
Şəkil 2.Hüceyrələrin hazırlandığı laboratoriya

Kimə uyğundur

Meyarlar ölkəyə və mərkəzə görə fərqlənir. Uyğunluq barədə hematoloqunuzla danışın.

T-hüceyrələr leykoz hüceyrəsinə qarşı
Şəkil 3.T-hüceyrələr leykoz hüceyrəsinə qarşı

05CAR-T-nin yolu

Dörd mərhələ.

T-hüceyrələr toplanır — Leykaferez.1T-hüceyrələr toplanırLeykaferez.
Laboratoriyada hazırlanır — Reseptor əlavə olunur.2Laboratoriyada hazırlanırReseptor əlavə olunur.
Geri köçürülür — Hüceyrələr infuziya edilir.3Geri köçürülürHüceyrələr infuziya edilir.
Yaxın müşahidə — Yan təsirlər izlənir.4Yaxın müşahidəYan təsirlər izlənir.
Yeni imkanBəzi çətin hallarda kömək edə bilər.
TəhlükəsizlikMərkəzdə müşahidə vacibdir.

06Əsas məqamlar cədvəldə

MövzuQısa izah
Necə hazırlanırƏvvəlcə leykaferez — qandan T-hüceyrələrin toplanması aparılır. Hüceyrələr istehsal laboratoriyasına göndərilir və bir neçə həftə ərzində hazırlanır. Bu müddətdə bəzən “körpü” müalicəsi verilir.
KöçürməKöçürmədən əvvəl qısa limfodeplesiya kimyaterapiyası verilir. Sonra CAR-T hüceyrələri damar daxilinə yeridilir. Sonrakı həftələrdə yaxından müşahidə lazımdır.
Kimə uyğundurMeyarlar ölkəyə və mərkəzə görə fərqlənir. Uyğunluq barədə hematoloqunuzla danışın.

07Əsas terminlər

T-limfosit
İmmun sistemin hücumçu hüceyrəsi.
CAR
Leykoz zülalını tanıyan sintetik reseptor.
CRS
Sitokin buraxılması sindromu — qızdırma və təzyiq düşməsi ilə gələ bilən reaksiya.

08Əsas fikirlər

  • CAR-T xəstənin öz T-hüceyrələrindən hazırlanır.
  • Leykoz zülalını tanıyır.
  • Əsasən residiv B-ALL-də istifadə olunur.
  • Yaxın müşahidə vacibdir.

09Tez-tez verilən suallar

CAR-T bir dəfə verilir?

Adətən bir infuziya olur, amma hazırlıq və müşahidə həftələr çəkir.

CAR-T kimyaterapiyanı əvəz edirmi?

Bəzi hallarda əlavə seçimdir; hər kəs üçün əvəzedici deyil.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. CAR-T bir dəfə verilir?

  2. CAR-T kimyaterapiyanı əvəz edirmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. National Cancer Institute (NCI). CAR T Cells: Engineering Patients’ Immune Cells to Treat Their Cancers
  2. National Cancer Institute (NCI). Adult Acute Lymphoblastic Leukemia Treatment (PDQ®) – Patient Version
  3. National Cancer Institute (NCI). Leukemia—Patient Version
  4. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Peripherally inserted central catheter - dressing change
  5. Cancer Research UK. Coping emotionally with cancer
  6. National Cancer Institute (NCI). When Someone You Love Is Being Treated for Cancer (booklet)
  7. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Histocompatibility antigen test
  8. National Cancer Institute (NCI). Managing Your Care
  9. Anthony Nolan. Understanding stem cell transplants
  10. MedlinePlus. Complete Blood Count (CBC)
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →