Leykoz xərçəngdirmi?
Bir çox insan diaqnozu eşidəndə ilk soruşur: bu, xərçəngdirmi? Cavab bəlidir. Amma bu sözün nə demək olduğunu bilmək qorxunu azaldır.
01Qısa cavab
02Sadə izah
Xərçəng — bədən hüceyrələrinin qaydaya tabe olmadan çoxalmasıdır.
Leykozda bu hüceyrələr qan hüceyrələrinin “ana” hüceyrələridir.
Ona görə xəstəlik bir yerdə şiş kimi deyil, bütün qan və ilik boyunca yayılmış olur.
03Elmi izah
Onkologiyada xərçəng hüceyrələrin genetik dəyişikliklər nəticəsində böyümə və ölüm nəzarətini itirməsi kimi təyin olunur. Leykozlar hematoloji bədxassəli xəstəliklər qrupuna aiddir.
Bərk şişlərdən fərqli olaraq leykozlarda “mərhələ” anlayışı çox vaxt istifadə olunmur; əvəzinə risk qrupları və genetik markerlər əsas götürülür.
04Bədəndə nə baş verir?
Xərçəng nədir
Normalda hüceyrələr lazım olanda bölünür, köhnələndə isə ölür. Xərçəngdə bu qayda pozulur: hüceyrə dayanmadan bölünür və ölmür. Bu, bədənin istənilən toxumasında baş verə bilər.
Leykoz niyə “maye” xərçəngdir
Leykoz hüceyrələri sümük iliyində yaranır və qana keçir. Onlar bir yerdə düyün əmələ gətirmir, ona görə cərrahi yolla “kəsib çıxarmaq” olmur. Müalicə — kimyaterapiya, hədəf dərmanlar, immunoterapiya və ya transplantasiya kimi — bütün bədənə təsir edir.
Söz və həqiqət
“Xərçəng” sözü çox vaxt ən pis ssenari ilə əlaqələndirilir. Amma leykozun bəzi növləri illərlə nəzarətdə saxlanılır, bəzilərində isə müalicədən sonra uzunmüddətli remissiya mümkündür. Öz vəziyyətinizi həkiminizlə müzakirə edin.
05Xərçəng necə yaranır
Hüceyrənin nəzarəti itirməsi dörd mərhələdə baş verir.
06Əsas məqamlar cədvəldə
| Mövzu | Qısa izah |
|---|---|
| Xərçəng nədir | Normalda hüceyrələr lazım olanda bölünür, köhnələndə isə ölür. Xərçəngdə bu qayda pozulur: hüceyrə dayanmadan bölünür və ölmür. Bu, bədənin istənilən toxumasında baş verə bilər. |
 Leykoz niyə “maye” xərçəngdir | Leykoz hüceyrələri sümük iliyində yaranır və qana keçir. Onlar bir yerdə düyün əmələ gətirmir, ona görə cərrahi yolla “kəsib çıxarmaq” olmur. Müalicə — kimyaterapiya, hədəf dərmanlar, immunoterapiya və ya transplantasiya kimi — bütün bədənə təsir edir. |
 Söz və həqiqət | “Xərçəng” sözü çox vaxt ən pis ssenari ilə əlaqələndirilir. Amma leykozun bəzi növləri illərlə nəzarətdə saxlanılır, bəzilərində isə müalicədən sonra uzunmüddətli remissiya mümkündür. Öz vəziyyətinizi həkiminizlə müzakirə edin. |
07Əsas terminlər
- Bədxassəli
- Nəzarətsiz böyüyən və yayıla bilən.
- Hematoloji xərçəng
- Qan, ilik və ya limfa sisteminin xərçəngi.
- Risk qrupu
- Gedişatı proqnozlaşdırmaq üçün istifadə olunan bölgü.
08Əsas fikirlər
- Leykoz qanyaradıcı hüceyrələrin xərçəngidir.
- Adətən şiş yaratmır.
- Müalicə bütün bədənə təsir edir.
- “Xərçəng” sözü proqnoz demək deyil.
09Tez-tez verilən suallar
Leykozun mərhələsi varmı?
Əksər növlərdə mərhələ əvəzinə risk qrupu və faza istifadə olunur.
Leykoz başqa orqanlara keçirmi?
Hüceyrələr qanla dövr etdiyi üçün bəzən dalaq, qaraciyər, limfa düyünləri və ya mərkəzi sinir sistemi də təsirlənə bilər.
Onkoloq, yoxsa hematoloq?
Leykozu adətən hematoloq və ya hematoloq-onkoloq müalicə edir.
10Həkimə veriləcək suallar
Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.
Leykozun mərhələsi varmı?
Leykoz başqa orqanlara keçirmi?
Onkoloq, yoxsa hematoloq?
12Mənbələr
- National Cancer Institute (NCI). What Is Cancer?
- National Cancer Institute (NCI). Leukemia—Patient Version
- MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Leukemia
- National Cancer Institute (NCI). Common Cancer Myths and Misconceptions
- NHS (UK). Acute myeloid leukaemia
- NHS. High temperature (fever) in adults
- NHS. How to wash your hands
- National Cancer Institute (NCI). When Someone You Love Is Being Treated for Cancer (booklet)
- National Cancer Institute (NCI). Managing Your Care
- Anthony Nolan. Understanding stem cell transplants