← Geri
Suallar və cavablar

Bu yoluxucudurmu?

Diaqnozdan sonra ailədə tez-tez belə sual yaranır: uşaqlara, həyat yoldaşına keçə bilərmi? Qısa cavab: xeyr.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Yaxınlıq təhlükəsizdir
Şəkil 1.Yaxınlıq təhlükəsizdir

01Qısa cavab

Leykoz yoluxucu deyil. O, bir insanın öz qanyaradıcı hüceyrələrində yaranan genetik dəyişikliklərdən baş verir və mikrob kimi başqasına keçmir. Xəstə ilə yaşamaq, onu qucaqlamaq, öpmək, yemək bölüşmək təhlükəsizdir. Əsl risk tərsinədir: müalicə zamanı immunitet zəiflədiyi üçün xəstə başqalarının infeksiyalarına həssas olur. Ona görə əllərin yuyulması və xəstə qonaqların gəlməməsi vacibdir.

02Sadə izah

Leykoz hüceyrələri insanın öz hüceyrələridir, xaricdən gələn mikrob deyil.

Onlar başqa insanın bədənində yaşaya və çoxala bilməz.

Ona görə ailə üzvləri yaxın ünsiyyətdən qorxmamalıdır.

03Elmi izah

Leykoz somatik mutasiyalar nəticəsində yaranan klonal xəstəlikdir; xəstəlik törədici agent ötürülmür.

Bəzi viruslar (məsələn, HTLV-1 nadir T-hüceyrəli leykoz/limfomada) riskə təsir edə bilər, amma bu halda belə leykozun özü ötürülmür və bu, nadir istisnadır.

04Bədəndə nə baş verir?

Niyə yoluxmur

İnfeksiyalar bakteriya, virus və göbələklərlə yayılır. Leykoz isə insanın öz hüceyrəsinin DNT-sində baş verən səhvdir. Belə hüceyrə başqa insanın bədəninə düşsə belə, immun sistem onu yad hüceyrə kimi məhv edir.

Ailə üçün nə təhlükəsizdir

Bir evdə yaşamaq, qucaqlaşmaq, öpüşmək, eyni süfrədə oturmaq, uşaqlarla oynamaq təhlükəsizdir. Yaxınlıq xəstəyə emosional dəstək verir.

Qoruyucu qalxan: infeksiyalar xəstəyə təhlükəlidir
Şəkil 2.Qoruyucu qalxan: infeksiyalar xəstəyə təhlükəlidir

Əsl diqqət haradadır

Kimyaterapiyadan sonra neytrofillər azalır və adi soyuqdəymə belə təhlükəli ola bilər. Xəstə olan ailə üzvləri maska taxmalı, əllərini yumalı, lazım olsa məsafə saxlamalıdır. Bu barədə komandanızdan konkret qaydaları soruşun.

Ailə süfrəsi təhlükəsiz qalır
Şəkil 3.Ailə süfrəsi təhlükəsiz qalır

05Kimdən kimə nə keçir

Leykoz və infeksiya fərqli yollarla davranır.

Öz hüceyrələrində — Dəyişiklik xəstənin öz hüceyrəsində yaranır.1Öz hüceyrələrindəDəyişiklik xəstənin öz hüceyrəsində yaranır.
Keçə bilməz — Bu hüceyrə başqasına ötürülmür.2Keçə bilməzBu hüceyrə başqasına ötürülmür.
Mikroblar keçir — Soyuqdəymə və qrip insandan insana keçir.3Mikroblar keçirSoyuqdəymə və qrip insandan insana keçir.
Xəstəni qoruyun — Gigiyena xəstəni infeksiyalardan qoruyur.4Xəstəni qoruyunGigiyena xəstəni infeksiyalardan qoruyur.
Yaxınlıq təhlükəsizdirAilə qorxmadan yanında ola bilər.
İnfeksiyadan qorumaƏl gigiyenası və xəstə qonaqlardan uzaq durmaq.

06Əsas məqamlar cədvəldə

MövzuQısa izah
Niyə yoluxmurİnfeksiyalar bakteriya, virus və göbələklərlə yayılır. Leykoz isə insanın öz hüceyrəsinin DNT-sində baş verən səhvdir. Belə hüceyrə başqa insanın bədəninə düşsə belə, immun sistem onu yad hüceyrə kimi məhv edir.
Ailə üçün nə təhlükəsizdirBir evdə yaşamaq, qucaqlaşmaq, öpüşmək, eyni süfrədə oturmaq, uşaqlarla oynamaq təhlükəsizdir. Yaxınlıq xəstəyə emosional dəstək verir.
Əsl diqqət haradadırKimyaterapiyadan sonra neytrofillər azalır və adi soyuqdəymə belə təhlükəli ola bilər. Xəstə olan ailə üzvləri maska taxmalı, əllərini yumalı, lazım olsa məsafə saxlamalıdır. Bu barədə komandanızdan konkret qaydaları soruşun.

07Əsas terminlər

Yoluxucu
İnsandan insana keçə bilən.
Somatik mutasiya
Həyat boyu hüceyrədə yaranan, irsən keçməyən dəyişiklik.
Neytropeniya
İnfeksiyaya qarşı mübarizə aparan neytrofillərin azalması.

08Əsas fikirlər

  • Leykoz yoluxucu deyil.
  • Qucaqlamaq və öpmək təhlükəsizdir.
  • Xəstə başqalarının infeksiyalarına həssasdır.
  • Xəstə qonaqlar gəlməməlidir.

09Tez-tez verilən suallar

Qan köçürülməsi ilə leykoz keçə bilərmi?

Donor qanı ciddi yoxlanılır; leykozun bu yolla keçməsi praktik olaraq baş vermir.

Uşaqlar xəstənin yanında ola bilərmi?

Bəli, əgər onlar özləri xəstə deyilsə. Peyvəndlər barədə komandadan soruşun.

Ər-arvad yaxınlığı təhlükəsizdirmi?

Leykoz keçmir; amma müalicə dövründə xüsusi qaydalar ola bilər — həkimlə açıq danışın.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Qan köçürülməsi ilə leykoz keçə bilərmi?

  2. Uşaqlar xəstənin yanında ola bilərmi?

  3. Ər-arvad yaxınlığı təhlükəsizdirmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. National Cancer Institute (NCI). Common Cancer Myths and Misconceptions
  2. National Cancer Institute (NCI). Leukemia—Patient Version
  3. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Leukemia
  4. National Cancer Institute (NCI). Infection and Neutropenia during Cancer Treatment
  5. National Cancer Institute (NCI). What Is Cancer?
  6. NHS (UK). Acute myeloid leukaemia
  7. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). How to Understand Your Lab Results
  8. World Health Organization (WHO). Sepsis — fact sheet
  9. National Cancer Institute (NCI). Survivorship: During and After Treatment
  10. NHS (UK). Acute lymphoblastic leukaemia
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →