← Geri
42 / 42 mövzu hazırdır

Tibbi lüğət

Analizlərdə və həkim söhbətlərində rast gəlinən terminlərin sadə izahı. Mövzu seçin — hər mövzu ayrıca səhifədə açılır.

  1. NeytrofilNeytrofillər bakteriya və göbələklərlə ilk mübarizə aparan ağ qan hüceyrələridir. Onlar sümük iliyində yaranır.
    Həmçinin:Tibbi sözlüyə giriş: əsas terminlər
  2. ANCANC qanda neytrofillərin həqiqi sayını göstərir. Bu göstərici infeksiya riskini qiymətləndirmək üçün istifadə olunur.
  3. BlastBlast — yetişməmiş, «gənc» qan hüceyrəsidir. Normalda sümük iliyində az olur və yetkin hüceyrələrə çevrilir.
  4. RemissiyaRemissiya — müalicədən sonra leykemiyanın əlamətlərinin azalması və ya yox olmasıdır. Bu vacib mərhələdir, amma…
  5. SağalmaHəkimlər «sağalma» sözünü ehtiyatla işlədirlər. Adətən bu, uzun illər ərzində xəstəliyin heç bir əlamətinin olmaması…
  6. AspirasiyaLeykoz diaqnozundan sonra insan sanki yeni bir dil öyrənməli olur: blast, remissiya, neytropeniya, MRD, port… Bu…Məqalədə: Tibbi sözlüyə giriş: əsas terminlər
  7. BiopsiyaBiopsiya — müayinə üçün kiçik toxuma parçasının götürülməsidir. Leykemiyada çox vaxt sümük iliyi biopsiyası…
  8. PCRPCR — müəyyən DNT və ya RNT parçasını milyonlarla dəfə çoxaldaraq aşkar edən laboratoriya üsuludur. Çox həssasdır.
  9. FISHFISH işıq saçan zondlarla xromosomlarda müəyyən gen və ya qırılmaları görünən edən üsuldur.
  10. KaryotipKaryotip — hüceyrənin bütün xromosomlarının ölçüyə görə düzülmüş şəklidir. Leykemiyada sayca və quruluşca…
  11. MRDMRD remissiyada adi mikroskopla görünməyən az sayda leykemiya hüceyrəsidir. Onu çox həssas testlər ölçür.
  12. TrombositopeniyaTrombositopeniya — qanda trombositlərin (qanın laxtalanmasına kömək edən hüceyrələrin) azlığıdır.
  13. NeytropeniyaNeytropeniya — qanda neytrofillərin azlığıdır. Bu zaman bədən infeksiyalara qarşı zəif olur.
  14. LeykopeniyaLeykopeniya — qanda ağ qan hüceyrələrinin (leykositlərin) ümumi sayının azlığıdır.
  15. AnemiyaAnemiya — qanda qırmızı qan hüceyrələrinin və ya hemoqlobinin azlığıdır. Bu zaman toxumalara az oksigen çatır.
  16. HemoqlobinHemoqlobin qırmızı qan hüceyrələrində olan və oksigeni ağciyərlərdən toxumalara daşıyan zülaldır.
  17. SepsisSepsis — bədənin infeksiyaya həddindən artıq reaksiyasıdır və orqanlara ziyan vura bilər. Bu, təcili vəziyyətdir.
  18. İnfeksiyaİnfeksiya — bakteriya, virus və ya göbələklərin bədənə daxil olub çoxalmasıdır. Leykemiyada infeksiya riski yüksəkdir.
  19. AMLAML miyeloid qan hüceyrələrinin yetişməmiş formalarından (blastlardan) yaranan sürətli inkişaf edən leykemiyadır.…
  20. ALLALL limfoid xəttin yetişməmiş hüceyrələrindən yaranan kəskin leykemiyadır. Uşaqlarda ən çox rast gəlinən xərçəngdir…
  21. APLAPL AML-in xüsusi növüdür. Ciddi qanaxma riski səbəbindən təcili başlanğıc tələb edir, lakin yaxşı müalicə olunan…
  22. CMLCML yavaş inkişaf edən leykemiyadır və demək olar ki, həmişə Filadelfiya xromosomu və BCR::ABL1 geni ilə bağlıdır.
  23. CLLCLL yetkin görünüşlü, amma düzgün işləməyən B-limfositlərin yığıldığı yavaş leykemiyadır. Əsasən yaşlı insanlarda olur.
  24. Filadelfiya xromosomuFiladelfiya xromosomu (Ph) 9-cu və 22-ci xromosomlar arasında parça mübadiləsi nəticəsində yaranan qısalmış 22-ci…
  25. BCR::ABL1BCR::ABL1 BCR və ABL1 genlərinin birləşməsindən yaranan füzyon genidir. Onun zülalı hüceyrəyə daim «böyü» siqnalı verir.
  26. HLAHLA hüceyrələrin səthində olan və immun sistemə «öz» və «yad» hüceyrəni ayırmağa kömək edən zülallardır.…
  27. GVHDGVHD (RTPX) allogen transplantasiyadan sonra donor immun hüceyrələrinin xəstənin toxumalarına hücumudur.
  28. CAR-TCAR-T — xəstənin öz T-hüceyrələrinin laboratoriyada leykemiya işarəsini tanıyan reseptorla təchiz edilib geri…
  29. TKİTKİ hüceyrədə siqnal ötürən fermentləri (tirozin kinazları) bloklayan hədəfli dərmanlardır. CML-də və Ph-müsbət…
  30. Ümumi qan analiziÜmumi qan analizi qırmızı qan hüceyrələrini, hemoqlobini, ağ qan hüceyrələrini və trombositləri ölçür. Leykemiyada ən…
  31. İnduksiyaİnduksiya — müalicənin ilk, adətən ən intensiv mərhələsidir. Məqsədi remissiyaya nail olmaqdır.
  32. KonsolidasiyaKonsolidasiya remissiyadan sonra verilən müalicədir. Məqsədi qalıq leykemiya hüceyrələrini məhv etmək və residiv…
  33. PICCPICC qolun venasından yerləşdirilib ucu ürəyə yaxın böyük venaya çatan nazik, uzun borudur. Uzunmüddətli müalicə üçün…
  34. PortPort dərinin altına yerləşdirilən kiçik rezervuardır; ondan çıxan boru böyük venaya gedir. Uzunmüddətli müalicə üçün…
  35. PetexiyalarPetexiyalar dəridə və ya selikli qişalarda kiçik, nöqtəvari qırmızı-bənövşəyi ləkələrdir. Kiçik qan damarlarından…
  36. SitokinSitokinlər immun hüceyrələrin bir-biri ilə «danışmaq» üçün istifadə etdiyi kiçik zülallardır. Onlar iltihabı…
  37. GenGen DNT-nin müəyyən hissəsidir və hüceyrəyə müəyyən zülal hazırlamaq üçün təlimat verir. İnsanda təxminən 20 min gen…
  38. XromosomXromosom DNT-nin sıx bükülmüş formasıdır və genləri daşıyır. İnsan hüceyrəsində adətən 46 xromosom (23 cüt) olur.
  39. MutasiyaMutasiya DNT ardıcıllığında dəyişiklikdir. Bəzi mutasiyalar zərərsizdir, bəziləri isə hüceyrənin nəzarətsiz…
  40. Qarışdırılan sözlərTibbdə bir-birinə bənzəyən, amma mənası fərqli sözlər çoxdur. Onları ayırmaq həkimlə söhbəti asanlaşdırır.
  41. Həkim belə dediHəkimlərin istifadə etdiyi bəzi ifadələr qorxulu və ya anlaşılmaz səslənə bilər. Onların sadə mənasını bilmək…
  42. Terminlər AZ / RU / ENMüxtəlif ölkələrdə və sənədlərdə eyni termin fərqli dillərdə yazılır. Bu kart əsas terminləri üç dildə uyğunlaşdırır.

Saytın interaktiv versiyasını açın →