← Geri
Tibbi lüğət

Gen

Gen DNT-nin müəyyən hissəsidir və hüceyrəyə müəyyən zülal hazırlamaq üçün təlimat verir. İnsanda təxminən 20 min gen var.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Uotson və Krikin 1953-cü il DNT modelindən A hərfi ilə işarələnmiş adenin əsası formasında metal lövhə
Şəkil 1.Genlər DNT-nin dörd «hərfi» ilə yazılır; bu lövhə A — adenindir

01Qısa cavab

Genlər xromosomlarda yerləşir və valideynlərdən irs alınır. Leykemiyada əksər dəyişikliklər həyat boyu qan hüceyrələrində yaranır (qazanılmış), irsi deyil. Genlərin adları çox vaxt qısaltmalardır (FLT3, NPM1, TP53). Yeni adlandırmada iki genin birləşməsi «::» ilə yazılır, məsələn BCR::ABL1. Gen testləri diaqnoz, risk və müalicə seçimi üçün istifadə olunur.

02Sadə izah

DNT hissəsi.

Zülal təlimatı.

Əksəriyyəti qazanılmış.

Qısaltma adlar.

03Elmi izah

NCI: gen irsiyyətin əsas vahididir və zülal hazırlamaq üçün məlumat daşıyır.

NCI lüğəti: xərçəng terminlərinin sadə dildə izahlarını verir; dəqiq məna sizin vəziyyətinizdə həkimlə aydınlaşdırılır.

04Bədəndə nə baş verir?

Somatik

Yalnız leykemiya hüceyrələrində.

Təlimat
Şəkil 2.İllüstrasiya: Təlimat

Germline

Doğuşdan bütün hüceyrələrdə.

Kitabxana
Şəkil 3.İllüstrasiya: Kitabxana

Bu sözü harada görəcəksiniz

Analiz cavablarında, çıxarışlarda, həkimlə söhbətdə. Sözü yazın və mənasını soruşun.

Həkimdən soruşun

Ümumi məna ilə sizin nəticənizin mənası fərqli ola bilər. «Bu, mənim üçün nə deməkdir?» sualı ən vacibdir.

05Tanış olmayan sözdən aydın cavaba: dörd addım

Yazın, baxın, sual hazırlayın, soruşun.

Yazın — Cavabdan və ya söhbətdən.1YazınCavabdan və ya söhbətdən.
Baxın — Sadə mənasını öyrənin.2BaxınSadə mənasını öyrənin.
Sual — Bu mənim üçün nə deməkdir?3SualBu mənim üçün nə deməkdir?
Soruşun — Fərdi izahı həkim verir.4SoruşunFərdi izahı həkim verir.
AnlayışNəticələr daha az qorxulu görünür.
SöhbətHəkimlə ortaq dil.
TəhlükəsizlikÖzbaşına nəticə çıxarmamaq.

06Əsas məqamlar cədvəldə

MövzuQısa izah
SomatikYalnız leykemiya hüceyrələrində.
GermlineDoğuşdan bütün hüceyrələrdə.
Bu sözü harada görəcəksinizAnaliz cavablarında, çıxarışlarda, həkimlə söhbətdə. Sözü yazın və mənasını soruşun.
Həkimdən soruşunÜmumi məna ilə sizin nəticənizin mənası fərqli ola bilər. «Bu, mənim üçün nə deməkdir?» sualı ən vacibdir.

07Əsas terminlər

DNT
Genetik məlumatın daşıyıcısı.
Zülal
Genə görə hazırlanan molekul.
Termin
Tibbdə dəqiq mənası olan söz.
Arayış dəyəri
Laboratoriyanın normal hesab etdiyi aralıq.

08Əsas fikirlər

  • Öyrənin.
  • Həkimdən soruşun.
  • Qeyd edin.
  • Sözü yazın.
  • Mənanı soruşun.

09Tez-tez verilən suallar

Leykemiyam uşaqlarıma keçəcəkmi?

Əksər hallarda xeyr; nadir irsi hallarda genetik məsləhət verilir.

Gen adlarını necə oxumaq?

Həkimdən sadə izah istəyin.

Nəticəmdə bu söz var — narahat olmalıyammı?

Sözün özü ciddi və ya yüngül vəziyyət demək deyil; izahı həkimdən alın.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Leykemiyam uşaqlarıma keçəcəkmi?

  2. Gen adlarını necə oxumaq?

  3. Nəticəmdə bu söz var — narahat olmalıyammı?

Suallarım

12Mənbələr

  1. National Cancer Institute. NCI Dictionary of Cancer Terms: gene
  2. MedlinePlus Genetics. Help Me Understand Genetics: The basics
  3. National Cancer Institute. Cancer Genetics
  4. National Cancer Institute. NCI Dictionary of Cancer Terms
  5. National Cancer Institute. Leukemia
  6. National Cancer Institute. NCI Dictionary of Cancer Terms: cytokine
  7. National Cancer Institute (NCI). NCI Dictionary of Cancer Terms: febrile neutropenia
  8. National Cancer Institute (NCI). NCI Dictionary of Cancer Terms: platelet
  9. National Cancer Institute (NCI). NCI Dictionary of Cancer Terms: transfusion
  10. National Cancer Institute (NCI). NCI Dictionary of Cancer Terms: fluorescence in situ hybridization
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →