Azərbaycan: xəstə üçün yerli yemək
Müalicə zamanı iştah, dad və udma dəyişə bilər. Tanış Azərbaycan yeməkləri bu dövrdə həm rahatlıq, həm də qüvvə verə bilər. Bu fəsildə yerli yeməklərdən necə istifadə etməyin ümumi ideyalarını paylaşırıq.
01Qısa cavab
02Sadə izah
Az-az və tez-tez yemək iştahsızlıqda kömək edir.
Yumşaq, ilıq yeməklər ağız yaralarında rahatdır.
Fərdi pəhriz — yalnız komandanın tövsiyəsi ilə.
03Elmi izah
Simptomlara görə yemək: NCI-nin «Eating Hints» kitabçası iştahsızlıqda kiçik porsiyalar, ağız yaralarında yumşaq və ilıq qidalar, ürəkbulanmada isə iyi az olan yüngül yeməklər tövsiyə edir.
Təhlükəsizlik: FoodSafety.gov immuniteti zəif insanlar üçün tam bişirmə, ayrı saxlama və tez soyutma qaydalarını vurğulayır.
04Bədəndə nə baş verir?
İştah olmayanda
Gün ərzində 5–6 dəfə kiçik porsiya, yanınızda hazır isti yemək, sevdiyiniz dadlar. Yeməkdən əvvəl qısa gəzinti iştahı artıra bilər.
Ağız ağrıyanda
Düyü sıyığı, kartof püresi, balqabaq, yumşaq kufta, ilıq şorbalar. Turş, acı və çox isti yeməklərdən, bərk qabıqlı çörəkdən çəkinin.
Ailə necə kömək edə bilər?
Yeməyi təzə və təmiz bişirmək, porsiyaları kiçik saxlamaq, qalıqları düzgün saxlamaq, xəstəni yeməyə məcbur etməmək. Ətirlər ürəkbulandırırsa, mətbəxin qapısını bağlı saxlayın.
05Gündəlik qida dəstəyi
Sualdan gündəliyə qədər.
06Əsas məqamlar cədvəldə
| Mövzu | Qısa izah |
|---|---|
 İştah olmayanda | Gün ərzində 5–6 dəfə kiçik porsiya, yanınızda hazır isti yemək, sevdiyiniz dadlar. Yeməkdən əvvəl qısa gəzinti iştahı artıra bilər. |
| Ağız ağrıyanda | Düyü sıyığı, kartof püresi, balqabaq, yumşaq kufta, ilıq şorbalar. Turş, acı və çox isti yeməklərdən, bərk qabıqlı çörəkdən çəkinin. |
 Ailə necə kömək edə bilər? | Yeməyi təzə və təmiz bişirmək, porsiyaları kiçik saxlamaq, qalıqları düzgün saxlamaq, xəstəni yeməyə məcbur etməmək. Ətirlər ürəkbulandırırsa, mətbəxin qapısını bağlı saxlayın. |
07Əsas terminlər
- İştahsızlıq
- Yeməyə istəyin azalması.
- Mukozit
- Ağız və boğazın selikli qişasının iltihabı.
- Dietoloq
- Qidalanma üzrə mütəxəssis.
- Porsiya
- Bir dəfəyə yeyilən miqdar.
08Əsas fikirlər
- Təhlükəsizlik birinci.
- Az-az və tez-tez.
- Ağız ağrısında yumşaq yemək.
- Məcbur etməyin.
- Fərdi pəhrizi komanda verir.
09Tez-tez verilən suallar
Vitamin içməliyəmmi?
Yalnız həkim təyin edərsə. Bəzi vitaminlər və əlavələr müalicəyə təsir edə bilər.
Bal yemək olarmı?
Pasterizə olunmuş sənaye balı barədə komandanızdan soruşun; çiy bal neytropeniyada adətən tövsiyə edilmir.
Çəkim azalır, nə edim?
Komandanıza deyin; dietoloq məsləhəti və ya xüsusi qida qarışıqları təklif oluna bilər.
10Həkimə veriləcək suallar
Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.
Vitamin içməliyəmmi?
Bal yemək olarmı?
Çəkim azalır, nə edim?
12Mənbələr
- National Cancer Institute (NCI). Eating Hints: Before, During, and After Cancer Treatment
- FoodSafety.gov (U.S.). Food Safety for People with Cancer
- National Cancer Institute (NCI). Infection and Neutropenia during Cancer Treatment
- International Agency for Research on Cancer (IARC/WHO). Global Cancer Observatory: Germany fact sheet
- Zentrum für Krebsregisterdaten (Robert Koch-Institut). Krebsdaten (in German)
- Deutsche Leukämie- & Lymphom-Hilfe (DLH). Official website (in German)
- Kompetenznetz Leukämie. Official website (in German)
- Gemeinsamer Bundesausschuss (G-BA). Official website (in German)
- Kassenärztliche Bundesvereinigung. 116117 – the on-call medical service
- National Cancer Institute (NCI). Leukemia — Patient Version