Azərbaycan: mətbəx
Azərbaycan mətbəxi zəngindir: plov, dolma, şorbalar, kabablar, göyərti, düyü, çörək və çay. Müalicə zamanı bu mətbəxin çox hissəsi təhlükəsiz qala bilər, sadəcə bəzi qaydalara riayət etmək lazımdır. Bu fəsil mətbəxə qida təhlükəsizliyi gözü ilə ümumi baxışdır.
01Qısa cavab
02Sadə izah
Uzun bişirilən isti yeməklər (plov, şorba, bozbaş) adətən təhlükəsizdir.
Çiy və az bişmiş qidalar neytropeniyada risklidir.
Göyərti çox yaxşı yuyulmalıdır; kəndli pendiri və bazar südü pasterizə olunmur.
03Elmi izah
ÜST-ün beş açarı: təmizlik, çiy və bişmişi ayırmaq, tam bişirmək, təhlükəsiz temperaturda saxlamaq, təhlükəsiz su və xammal.
Xərçəng müalicəsində: FoodSafety.gov immuniteti zəif insanlara çiy və az bişmiş ət, yumurta, pasterizə olunmamış süd və pendirdən çəkinməyi tövsiyə edir.
04Bədəndə nə baş verir?
Nə yaxşıdır?
Təzə bişirilmiş plov, şorbalar, bozbaş, piti, dolma, qaynadılmış və ya bişirilmiş tərəvəzlər, bişmiş paxlalılar, təzə çörək. Yemək isti verilməli və qalığı tez soyuducuya qoyulmalıdır.
Nəyə diqqət etməli?
Az bişmiş kabab və lülə, çiy yumurta ilə hazırlanan yeməklər, evdə hazırlanmış motal və ağ pendir, bazar südü, çiy göyərti salatları — neytropeniyada adətən tövsiyə olunmur.
Göyərti
Göyərti Azərbaycan süfrəsinin ayrılmaz hissəsidir. Neytropeniyada onu ya çox yaxşı yuyub (hər yarpağı axar suda), ya da isti yeməyə əlavə edib bişirmək daha təhlükəsizdir — komandanızdan soruşun.
05Təhlükəsiz süfrə dörd addımda
Seçimdən süfrəyə qədər.
06Əsas məqamlar cədvəldə
| Mövzu | Qısa izah |
|---|---|
 Nə yaxşıdır? | Təzə bişirilmiş plov, şorbalar, bozbaş, piti, dolma, qaynadılmış və ya bişirilmiş tərəvəzlər, bişmiş paxlalılar, təzə çörək. Yemək isti verilməli və qalığı tez soyuducuya qoyulmalıdır. |
| Nəyə diqqət etməli? | Az bişmiş kabab və lülə, çiy yumurta ilə hazırlanan yeməklər, evdə hazırlanmış motal və ağ pendir, bazar südü, çiy göyərti salatları — neytropeniyada adətən tövsiyə olunmur. |
 Göyərti | Göyərti Azərbaycan süfrəsinin ayrılmaz hissəsidir. Neytropeniyada onu ya çox yaxşı yuyub (hər yarpağı axar suda), ya da isti yeməyə əlavə edib bişirmək daha təhlükəsizdir — komandanızdan soruşun. |
07Əsas terminlər
- Neytropeniya
- Neytrofillərin azlığı.
- Pasterizə
- Mikrobları məhv etmək üçün südün qızdırılması.
- Çarpaz çirklənmə
- Mikrobların çiy qidadan bişmiş qidaya keçməsi.
- Dovğa
- Qatıq və göyərti ilə bişirilən isti şorba.
08Əsas fikirlər
- Uzun bişən isti yeməklər üstünlük təşkil edir.
- Az bişmiş ətdən çəkinin.
- Göyərtini çox yaxşı yuyun.
- Yalnız pasterizə olunmuş süd məhsulları.
- Fərdi qaydaları komanda verir.
09Tez-tez verilən suallar
Plov yemək olarmı?
Təzə bişirilmiş, isti plov adətən təhlükəsizdir. Qalığı tez soyudub bir dəfə yaxşı qızdırın.
Dovğa olarmı?
Pasterizə olunmuş qatıqla hazırlanmış və qaynadılmış dovğa adətən uyğundur.
Turşular olarmı?
Evdə hazırlanan turşular barədə komandanızdan soruşun; sənaye üsulu ilə hazırlanmış bağlı məhsullar adətən daha təhlükəsizdir.
10Həkimə veriləcək suallar
Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.
Plov yemək olarmı?
Dovğa olarmı?
Turşular olarmı?
12Mənbələr
- FoodSafety.gov (U.S.). Food Safety for People with Cancer
- World Health Organization (WHO). Five keys to safer food
- National Cancer Institute (NCI). Infection and Neutropenia during Cancer Treatment
- Cancer Research UK. Leukaemia
- Blood Cancer UK. Official website
- NHS. GP services
- NICE (National Institute for Health and Care Excellence). Official website
- GOV.UK. Medicines and Healthcare products Regulatory Agency
- GOV.UK. Cancer Drugs Fund
- National Cancer Institute (NCI). Leukemia — Patient Version