← Geri
Tədqiqatlar və yeni üsullar

«Dərman tapıldı» başlığı: necə oxumaq

Xəbərlərdə «leykemiyaya qarşı dərman tapıldı» kimi başlıqlar tez-tez çıxır. Çox vaxt söhbət laboratoriya və ya erkən tədqiqatın ilk nəticəsindən gedir.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Qatlanmış qəzet yığını
Şəkil 1.Qəzet başlıqları

01Qısa cavab

Yoxlayın: nəticə nədə alınıb — şüşə qabda hüceyrələrdə, siçanlarda, yoxsa insanlarda? Neçə nəfər iştirak edib? Müqayisə qrupu olubmu? Məqalə elmi jurnalda dərc olunubmu? Hansı leykemiya növünə aiddir? Laboratoriyadan aptekə qədər yol adətən çox illər çəkir və əksər namizəd dərmanlar yolda dayanır. Başlıq sizi müalicəni dəyişməyə təşviq edirsə — əvvəlcə həkimlə danışın.

02Sadə izah

Harada sınanıb?

Neçə nəfər?

Müqayisə varmı?

Həkimlə danışın.

03Elmi izah

MedlinePlus: sağlamlıq məlumatının mənbəyini, tarixini və sübutlarını yoxlamaq lazımdır.

NCI: yeni müalicələr laboratoriyadan klinik tədqiqatlara qədər mərhələ-mərhələ yoxlanılır; yalnız təhlükəsizliyi və faydası sübut olunanlar standart müalicəyə çevrilir.

04Bədəndə nə baş verir?

Qırmızı bayraqlar

«Möcüzə», «100%», «həkimlər gizlədir», satış təklifi.

Kiçik qab
Şəkil 2.Kiçik qab — «Dərman tapıldı» başlığı: necə oxumaq

Etibarlı əlamətlər

Mənbə, tarix, tədqiqat mərhələsi, məhdudiyyətlər.

Uzun pilləkən
Şəkil 3.Uzun pilləkən — «Dərman tapıldı» başlığı: necə oxumaq

Yeniliyi necə oxumalı

Tədqiqat xəbəri ümid verir, amma hər yenilik hər kəsə uyğun deyil. Kimdə, hansı mərhələdə, neçə nəfərdə yoxlandığına baxın.

Həkiminizlə danışın

Oxuduğunuzu həkiminizə göstərin: o, bunun sizin diaqnozunuz və müalicənizlə əlaqəsini izah edəcək. Müalicəni özbaşına dəyişməyin.

05Tədqiqat xəbərindən söhbətə: dörd addım

Oxuyun, yoxlayın, soruşun, birlikdə qərar verin.

Oxuyun — Etibarlı mənbədən.1OxuyunEtibarlı mənbədən.
Yoxlayın — Mərhələ, iştirakçılar, nəticə.2YoxlayınMərhələ, iştirakçılar, nəticə.
Soruşun — Həkiminizə göstərin.3SoruşunHəkiminizə göstərin.
Qərar — Birlikdə, tələsmədən.4QərarBirlikdə, tələsmədən.
MənbəEtibarlı sayt.
HəkimFərdi izah.
TəhlükəsizlikMüalicəni özbaşına dəyişməmək.

06Əsas məqamlar cədvəldə

MövzuQısa izah
Qırmızı bayraqlar«Möcüzə», «100%», «həkimlər gizlədir», satış təklifi.
Etibarlı əlamətlərMənbə, tarix, tədqiqat mərhələsi, məhdudiyyətlər.
Yeniliyi necə oxumalıTədqiqat xəbəri ümid verir, amma hər yenilik hər kəsə uyğun deyil. Kimdə, hansı mərhələdə, neçə nəfərdə yoxlandığına baxın.
Həkiminizlə danışınOxuduğunuzu həkiminizə göstərin: o, bunun sizin diaqnozunuz və müalicənizlə əlaqəsini izah edəcək. Müalicəni özbaşına dəyişməyin.

07Əsas terminlər

Preklinik
İnsanlarda sınaqdan əvvəlki mərhələ.
Rəyçilik
Məqalənin digər alimlər tərəfindən yoxlanması.
Klinik tədqiqat
İnsanların könüllü iştirakı ilə yeni müalicənin yoxlanması.
Sübut
Etibarlı tədqiqatlarla təsdiqlənmiş nəticə.

08Əsas fikirlər

  • Öyrənin.
  • Həkimdən soruşun.
  • Qeyd edin.
  • Mənbəni yoxlayın.
  • Həkimlə danışın.

09Tez-tez verilən suallar

Bu dərmanı indi ala bilərəmmi?

Adətən xeyr; bəlkə tədqiqat vasitəsilə — həkimdən soruşun.

Xəbər yalandırmı?

Çox vaxt yox, sadəcə şişirdilib.

Bu yenilik mənə uyğundurmu?

Bunu yalnız müalicə edən həkim sizin diaqnozunuza, mərhələyə və vəziyyətinizə görə deyə bilər.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Bu dərmanı indi ala bilərəmmi?

  2. Xəbər yalandırmı?

  3. Bu yenilik mənə uyğundurmu?

Suallarım

12Mənbələr

  1. MedlinePlus. Evaluating Health Information
  2. National Cancer Institute. Using Trusted Resources
  3. National Cancer Institute. Phases of Clinical Trials
  4. National Cancer Institute. What Are Clinical Trials?
  5. National Cancer Institute (NCI). Adult Acute Lymphoblastic Leukemia Treatment (PDQ®) — Patient Version
  6. National Cancer Institute (NCI). Chronic Myeloid Leukemia Treatment (PDQ®) — Patient Version
  7. National Cancer Institute (NCI). Childhood Acute Lymphoblastic Leukemia Treatment (PDQ®) — Patient Version
  8. National Cancer Institute (NCI). NCI Dictionary of Cancer Terms: minimal residual disease
  9. National Cancer Institute (NCI). The Genetics of Cancer
  10. National Cancer Institute (NCI). Biomarker Testing for Cancer Treatment
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →