← Geri
Tədqiqatlar və yeni üsullar

Elmi sübut: nəyə inanmaq olar

Hər məlumat eyni dərəcədə etibarlı deyil. Bir nəfərin hekayəsi, laboratoriya təcrübəsi və böyük randomizə edilmiş tədqiqat — fərqli səviyyəli sübutlardır.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Yumşaq gün işığında kitabxana rəflərində kitab cərgələri
Şəkil 1.Bir tədqiqat deyil, bütöv bir kitabxana

01Qısa cavab

Sübut piramidasının aşağısında fərdi hekayələr və ekspert rəyləri, sonra hüceyrə və heyvan tədqiqatları, sonra müşahidə tədqiqatları, yuxarıda isə yaxşı aparılmış randomizə edilmiş tədqiqatlar və onları birləşdirən sistemli icmallar durur. Klinik təlimatlar (NCCN, ESMO, ELN və s.) bu sübutları toplayıb tövsiyəyə çevirir. Bir tədqiqat nadir hallarda son söz olur — nəticə başqa tədqiqatlarla təsdiqlənməlidir. "Möcüzəvi" iddialar üçün xüsusilə güclü sübut tələb olunur.

02Sadə izah

Sübutun səviyyəsi var.

Hekayə sübut deyil.

Təkrarlanma vacibdir.

Təlimatlar yekunlaşdırır.

03Elmi izah

NCI: etibarlı məlumat elmi sübuta əsaslanır və mütəxəssislər tərəfindən yoxlanılır.

NCI: yeni müalicələr laboratoriyadan klinik tədqiqatlara qədər mərhələ-mərhələ yoxlanılır; yalnız təhlükəsizliyi və faydası sübut olunanlar standart müalicəyə çevrilir.

04Bədəndə nə baş verir?

Sistemli icmal

Bir mövzuda bütün tədqiqatların birgə təhlili.

Birləşən şüalar
Şəkil 2.Birləşən şüalar — Elmi sübut: nəyə inanmaq olar

Klinik təlimat

Sübuta əsaslanan rəsmi tövsiyələr.

Tək işıq
Şəkil 3.Tək işıq — Elmi sübut: nəyə inanmaq olar

Yeniliyi necə oxumalı

Tədqiqat xəbəri ümid verir, amma hər yenilik hər kəsə uyğun deyil. Kimdə, hansı mərhələdə, neçə nəfərdə yoxlandığına baxın.

Həkiminizlə danışın

Oxuduğunuzu həkiminizə göstərin: o, bunun sizin diaqnozunuz və müalicənizlə əlaqəsini izah edəcək. Müalicəni özbaşına dəyişməyin.

05Tədqiqat xəbərindən söhbətə: dörd addım

Oxuyun, yoxlayın, soruşun, birlikdə qərar verin.

Oxuyun — Etibarlı mənbədən.1OxuyunEtibarlı mənbədən.
Yoxlayın — Mərhələ, iştirakçılar, nəticə.2YoxlayınMərhələ, iştirakçılar, nəticə.
Soruşun — Həkiminizə göstərin.3SoruşunHəkiminizə göstərin.
Qərar — Birlikdə, tələsmədən.4QərarBirlikdə, tələsmədən.
MənbəEtibarlı sayt.
HəkimFərdi izah.
TəhlükəsizlikMüalicəni özbaşına dəyişməmək.

06Əsas məqamlar cədvəldə

MövzuQısa izah
Sistemli icmalBir mövzuda bütün tədqiqatların birgə təhlili.
Klinik təlimatSübuta əsaslanan rəsmi tövsiyələr.
Yeniliyi necə oxumalıTədqiqat xəbəri ümid verir, amma hər yenilik hər kəsə uyğun deyil. Kimdə, hansı mərhələdə, neçə nəfərdə yoxlandığına baxın.
Həkiminizlə danışınOxuduğunuzu həkiminizə göstərin: o, bunun sizin diaqnozunuz və müalicənizlə əlaqəsini izah edəcək. Müalicəni özbaşına dəyişməyin.

07Əsas terminlər

Sübut səviyyəsi
Məlumatın etibarlılıq dərəcəsi.
Meta-analiz
Bir neçə tədqiqatın nəticələrinin statistik birləşdirilməsi.
Klinik tədqiqat
İnsanların könüllü iştirakı ilə yeni müalicənin yoxlanması.
Sübut
Etibarlı tədqiqatlarla təsdiqlənmiş nəticə.

08Əsas fikirlər

  • Səviyyəyə baxın.
  • Təsdiq axtarın.
  • Təlimatı soruşun.
  • Mənbəni yoxlayın.
  • Həkimlə danışın.

09Tez-tez verilən suallar

Tanışım bu vasitə ilə sağaldığını deyir.

Bu bir hekayədir, sübut deyil; həkimlə danışın.

Mənim müalicəm hansı sübuta əsaslanır?

Həkiminizdən təlimat və tədqiqatları soruşun.

Bu yenilik mənə uyğundurmu?

Bunu yalnız müalicə edən həkim sizin diaqnozunuza, mərhələyə və vəziyyətinizə görə deyə bilər.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Tanışım bu vasitə ilə sağaldığını deyir.

  2. Mənim müalicəm hansı sübuta əsaslanır?

  3. Bu yenilik mənə uyğundurmu?

Suallarım

12Mənbələr

  1. National Cancer Institute. Using Trusted Resources
  2. MedlinePlus. Evaluating Health Information
  3. National Cancer Institute. What Are Clinical Trials?
  4. National Cancer Institute. Phases of Clinical Trials
  5. National Cancer Institute (NCI). NCI Dictionary of Cancer Terms: flow cytometry
  6. National Cancer Institute (NCI). NCI Dictionary of Cancer Terms: next-generation sequencing
  7. National Cancer Institute (NCI). Find NCI-Supported Clinical Trials
  8. U.S. National Library of Medicine. ClinicalTrials.gov
  9. Deutsches Krebsforschungszentrum. Krebsinformationsdienst
  10. KWF / NFK / IKNL. Kanker.nl
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →