← Geri
Müalicədən sonra və remissiya

Gücün bərpası

Müalicə zamanı əzələ gücü azalır, amma güc məşqləri ilə onu bərpa etmək mümkündür. Bu mövzuda güc məşqlərinə necə təhlükəsiz başlamağı və onları necə tədricən artırmağı izah edirik.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~2 dəq
Qalınlaşan işıq lifləri.
Şəkil 1.Əzələlər yenidən güclənir.

01Qısa cavab

Leykoz müalicəsi əzələ gücünü bir neçə səbəbdən azaldır: uzun müddət yataqda qalmaq, az hərəkət, steroidlər (əzələləri zəiflədə bilər), iştahsızlıq və çəki itkisi, bəzən neyropatiya. Zəif əzələlər pilləkən qalxmağı, əşya daşımağı və tarazlığı çətinləşdirir, yıxılma riskini artırır (mövzu «Yıxılmaların qarşısının alınması»). Güc məşqləri əzələləri, sümükləri (mövzu «Qaraciyər») və oynaqları gücləndirir, maddələr mübadiləsini yaxşılaşdırır, yorğunluğu azaldır. WHO və ACS böyüklərə həftədə ən azı 2 gün əsas əzələ qruplarını işlədən güc məşqləri tövsiyə edir. Başlamaq üçün idman zalı lazım deyil: stuldan oturub-qalxma, divara söykənib itələmə, pilləkənə qalxma, elastik lentlə məşqlər, kiçik su şüşələri ilə qaldırma. Hər məşqi yavaş və düzgün texnika ilə edin, nəfəsinizi saxlamayın. 8–12 təkrar ilə başlayın; asanlaşdıqca təkrarları, sonra isə yükü artırın. Məşqlər arasında ən azı bir gün istirahət edin. Yüngül əzələ ağrısı normaldır, kəskin ağrı isə dayanmaq siqnalıdır. Sümük zəifliyi (osteoporoz, osteonekroz), neyropatiya və ya ürək problemləri varsa, fizioterapevt sizə uyğun proqram qura bilər (mövzu «Fizioterapiya»).

02Sadə izah

Müalicə zamanı əzələ gücü azalır.

Güc məşqləri — əzələ, sümük və tarazlıq üçün.

Tövsiyə — həftədə ən azı 2 gün.

Evdə başlamaq olar — stul, divar, lent.

Problemlər varsa — fizioterapevt.

03Elmi izah

Tövsiyə: WHO böyüklərə həftədə ən azı 2 gün bütün əsas əzələ qruplarını işlədən orta və ya yüksək intensivlikli güc məşqləri tövsiyə edir.

Ev məşqləri: NHS stuldan oturub-qalxma, divardan itələmə və pilləkən kimi sadə məşqlərin əzələləri effektiv gücləndirdiyini göstərir.

Sağ qalanlar: ACS sağ qalanlara güc məşqlərini aerobik fəallıqla birləşdirməyi tövsiyə edir; bu, yorğunluğu və əzələ itkisini azaldır.

Təhlükəsizlik: MedlinePlus düzgün texnika, tədricən artırma və məşqlər arasında istirahətin zədələrin qarşısını aldığını qeyd edir.

04Bədəndə nə baş verir?

Niyə güc azalıb?

Yataqda qalmaq, az hərəkət, steroidlər və çəki itkisi əzələləri zəiflədir. Bu, müalicədən sonra çox tez-tez olur.

Güc niyə vacibdir?

Güclü əzələlər pilləkən qalxmağı, əşya daşımağı, tarazlığı asanlaşdırır, sümükləri qoruyur və yıxılma riskini azaldır.

Evdə sadə məşqlər

Stuldan oturub-qalxma, divardan itələmə, pilləkənə qalxma, barmaq ucunda qalxma, elastik lentlə dartma.

Işıqlı stul və hamar divar.
Şəkil 3.Evdə stul və divarla məşq.

Necə artırmalı?

8–12 təkrar ilə başlayın. Asanlaşdıqca təkrarları, sonra yükü (lent, kiçik çəkilər) artırın. Həftədə 2–3 dəfə, aralarda istirahət.

Döşək üzərində dartılmış işıq lenti.
Şəkil 2.Elastik lentlə məşq.

Nə vaxt mütəxəssis lazımdır?

Sümük zəifliyi, oynaq ağrısı, neyropatiya, ürək və ya ağciyər problemləri varsa — fizioterapevt fərdi və təhlükəsiz proqram qurur.

Nə vaxt həkimə zəng etməli

Narahatedici əlamətlər — qızdırma, qanaxma, yeni ağrı, nəfəs darlığı — görüşlər arasında da həkimə deyilməlidir. Erkən müraciət həmişə gecikmədən yaxşıdır.

05Gücün bərpası

Addımlar.

Stul — Oturub-qalxma məşqi.1StulOturub-qalxma məşqi.
Divar — Divara söykənib itələmə.2DivarDivara söykənib itələmə.
Lent — Elastik lentlə məşqlər.3LentElastik lentlə məşqlər.
Istirahət — Məşqlər arasında istirahət günü.4IstirahətMəşqlər arasında istirahət günü.
GücƏzələlər güclənir.
SümüklərSümüklər qorunur.
MüstəqillikGündəlik işlər asanlaşır.

06Ev güc məşqləri (sadələşdirilmiş)

MəşqHansı əzələlərBaşlanğıc
Stuldan oturub-qalxmaAyaqlar, ombalar8–10 təkrar
Divardan itələməQollar, sinə8–10 təkrar
Barmaq ucunda qalxmaBaldırlar10 təkrar, dayaqla
Lentlə dartmaKürək, qollar8–12 təkrar

* Texnikanı fizioterapevtlə yoxlayın.

07Əsas terminlər

Güc məşqi
Əzələləri müqavimətlə işlədən hərəkət.
Təkrar
Hərəkətin bir dəfə edilməsi.
Elastik lent
Müqavimət yaradan rezin lent.
Əzələ itkisi
Əzələ kütləsinin və gücünün azalması.
Osteoporoz
Sümük sıxlığının azalması.
Texnika
Hərəkətin düzgün icrası.

08Əsas fikirlər

  • Yavaş başlayın.
  • Həftədə 2 gün güc məşqi.
  • Düzgün texnika vacibdir.
  • Nəfəsinizi saxlamayın.
  • Aralarda istirahət edin.
  • Kəskin ağrıda dayanın.

09Tez-tez verilən suallar

Steroid qəbul edirəm — güc məşqi olarmı?

Çox vaxt bəli, yüngül yüklə; həkiminizdən soruşun.

Ağır çəki qaldırmaq olarmı?

Tədricən; sümük problemləri varsa, əvvəlcə həkimlə danışın.

Nə qədər vaxtda nəticə görərəm?

Çox vaxt bir neçə həftədə gündəlik işlər asanlaşır.

Uşaqlar güc məşqi edə bilərmi?

Oyun, dırmaşma, öz çəkisi ilə məşqlər — bəli; ağır yükləri həkimlə razılaşdırın.

Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Xeyr. Bu ümumi təhsil məlumatıdır; sizin vəziyyətinizi yalnız müalicə edən həkim qiymətləndirir.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Steroid qəbul edirəm — güc məşqi olarmı?

  2. Ağır çəki qaldırmaq olarmı?

  3. Nə qədər vaxtda nəticə görərəm?

  4. Uşaqlar güc məşqi edə bilərmi?

  5. Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. NHS. Strength exercises
  2. NHS. Strength and flexibility exercises
  3. World Health Organization. Physical activity
  4. American Cancer Society. Nutrition and Physical Activity During and After Cancer Treatment
  5. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Exercise and Physical Fitness
  6. National Cancer Institute (NCI). Follow-Up Medical Care
  7. National Cancer Institute (NCI). Cancer Survivorship
  8. Cancer.Net (ASCO). Follow-Up Care After Cancer Treatment
  9. Leukemia & Lymphoma Society (LLS). Long-Term and Late Effects of Treatment
  10. National Cancer Institute. Facing Forward: Life After Cancer Treatment
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →