Müalicədən sonra və remissiya

Psixoloji yardım nə vaxt lazımdır

Leykozdan sonra kədər və narahatlıq normaldır, amma bəzən bu hisslər peşəkar kömək tələb edir. Bu mövzuda həmin anı necə tanımağı və hansı yardım növlərinin olduğunu izah edirik.

Son yenilənmə: 14 oktyabr 2026Oxuma müddəti ~2 dəq

Yarıaçıq qapıdan süzülən isti işıq. — **Şəkil 1.**Kömək istəmək — qapını açmaqdır.

01Qısa cavab

Leykoz və onun müalicəsi həm bədənə, həm də ruhi sağlamlığa təsir edir. Kədər, qorxu, qəzəb və yorğunluq çox insanda olur və adətən zamanla yüngülləşir. Lakin bəzən bu hisslər çox güclü və ya uzunmüddətli olur və həyatı çətinləşdirir. Peşəkar kömək lazım ola biləcəyinin əlamətləri: iki həftədən çox davam edən kədər və ya boşluq, əvvəllər sevdiyiniz işlərə marağın itməsi, yuxu və iştahın ciddi pozulması, daimi narahatlıq və ya çaxnaşma tutmaları, ümidsizlik və ya özünü günahkar hiss etmə, diqqəti cəmləyə bilməmək, insanlardan uzaqlaşma, spirtli içki və ya dərmanlarla “özünü sakitləşdirmək”, nəzarət müayinələrindən qaçmaq, özünə zərər vermək fikirləri. Sonuncu təcili kömək tələb edir. Kömək növləri: psixoloq və ya psixoonkoloq (xərçəng xəstələri ilə işləyən psixoloq), koqnitiv-davranış terapiyası, ailə və cütlük məsləhəti, dəstək qrupları, lazım olduqda psixiatr və dərman müalicəsi. Depressiya və narahatlıq xəstəlikdir, zəiflik deyil — və yaxşı müalicə olunur. Ilk addım həkiminizə nə hiss etdiyinizi deməkdir.

02Sadə izah

Kədər və narahatlıq — normaldır, amma bəzən kömək lazımdır.

Əsas siqnal — iki həftədən çox davam edən əlamətlər.

Özünə zərər fikirləri — təcili kömək.

Kömək — psixoloq, terapiya, qruplar, psixiatr.

Depressiya yaxşı müalicə olunur.

03Elmi izah

Tezlik: NCI-yə görə xərçəng xəstələri və sağ qalanlar arasında depressiya ümumi əhalidən daha tez-tez olur; o, çox vaxt tanınmır və müalicə olunmur.

Əlamətlər: MedlinePlus-a görə depressiyanın əsas əlamətləri — iki həftədən çox davam edən kədər və ya maraq itkisi, yuxu, iştah, enerji və diqqət dəyişiklikləri, dəyərsizlik hissidir.

Skrininq: NCI xərçəng xəstələrində narahatlıq və depressiya üçün müntəzəm sorğu (skrininq) aparılmasını tövsiyə edir.

Müalicə: NCI psixoterapiyanı, xüsusən koqnitiv-davranış terapiyasını, və lazım olduqda dərmanları effektiv sayır; çox vaxt onların birləşməsi ən yaxşı nəticə verir.

04Bədəndə nə baş verir?

Normal kədər, yoxsa depressiya?

Normal kədər dalğalar şəklində gəlir və gedir; depressiya isə həftələrlə davam edir və həyatın hər sahəsinə təsir edir.

Günəşdən buluda doğru hava formaları. — **Şəkil 2.**Normal kədərdən depressiyaya qədər.

Diqqət ediləcək siqnallar

Iki həftədən çox kədər və maraq itkisi, yuxu və iştah pozğunluğu, ümidsizlik, daimi narahatlıq, insanlardan uzaqlaşma, spirt və ya dərmanlarla “sakitləşmək”.

Ilk addım

Həkiminizə və ya tibb bacısına nə hiss etdiyinizi deyin. Onlar sizi psixoloqa və ya psixoonkoloqa yönləndirə bilər.

Hansı yardım var?

Fərdi psixoterapiya, ailə və cütlük məsləhəti, dəstək qrupları, onlayn proqramlar, lazım olduqda psixiatr və dərmanlar.

Mərkəzi işığı əhatə edən fənərlər. — **Şəkil 3.**Dəstək komandası yanınızdadır.

Uşaqlar və yeniyetmələr

Uşaqlarda depressiya əsəbilik, məktəbdə problemlər və ya oyunlara marağın itməsi kimi görünə bilər. Uşaq psixoloqu kömək edir.

Nə vaxt həkimə zəng etməli

Narahatedici əlamətlər — qızdırma, qanaxma, yeni ağrı, nəfəs darlığı — görüşlər arasında da həkimə deyilməlidir. Erkən müraciət həmişə gecikmədən yaxşıdır.

05Kömək yolu

Addımlar.

1YoxlayınIki həftədən çox davam edir?

2DeyinHəkimə hisslərinizi deyin.

3TapınPsixoloq, psixoonkoloq.

4Davam edinSeanslara davam edin.

Ilk addımKömək istəndi.

YaxşılaşmaHisslər yüngülləşir.

DəstəkKomanda yanınızdadır.

06Nə vaxt kömək istəməli (sadələşdirilmiş)

Əlamət	Müddət	Nə etmək
Kədər, boşluq	Iki həftədən çox	Həkimə, psixoloqa
Marağın itməsi	Iki həftədən çox	Həkimə, psixoloqa
Çaxnaşma tutmaları	Təkrarlanırsa	Psixoloq
Spirt və ya dərmanlarla sakitləşmək	Istənilən	Həkimə
Özünə zərər fikirləri	Istənilən	Dərhal 103/112

* Şübhə varsa, kömək istəyin.

07Əsas terminlər

Depressiya: Uzun sürən kədər və maraq itkisi xəstəliyi.
Narahatlıq pozğunluğu: Davamlı və güclü qorxu.
Psixoonkoloq: Xərçəng xəstələri ilə işləyən psixoloq.
Psixiatr: Ruhi sağlamlıq üzrə həkim; dərman təyin edə bilər.
Psixoterapiya: Danışıq yolu ilə müalicə.
Skrininq sorğusu: Əhvalı qiymətləndirən qısa anket.

08Əsas fikirlər

Hisslər normaldır, amma kömək də normaldır.
Iki həftə qaydasını yadda saxlayın.
Həkiminizə deyin.
Psixoonkoloq axtarın.
Depressiya müalicə olunur.
Özünə zərər fikirlərində dərhal kömək.

09Tez-tez verilən suallar

Psixoloqa getmək “dəli” olmaq deməkdirmi?

Xeyr; bu, sağlamlığa qayğıdır.

Antidepressantlar asılılıq yaradırmı?

Əksəriyyəti asılılıq yaratmır; həkiminiz izah edəcək.

Terapiya nə qədər çəkir?

Çox vaxt bir neçə ay; fərdidir.

Yaxınım depressiyadadır — necə kömək edim?

Dinləyin, mühakimə etməyin və həkimə getməyə dəstək olun.

Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Xeyr. Bu ümumi təhsil məlumatıdır; sizin vəziyyətinizi yalnız müalicə edən həkim qiymətləndirir.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

Psixoloqa getmək “dəli” olmaq deməkdirmi?
Antidepressantlar asılılıq yaradırmı?
Terapiya nə qədər çəkir?
Yaxınım depressiyadadır — necə kömək edim?
Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Suallarım

12Mənbələr

National Cancer Institute. Depression (PDQ®)
National Cancer Institute. Anxiety and Distress (PDQ®)
MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Depression
National Cancer Institute. Feelings and Cancer
Cancer Research UK. Coping with cancer emotionally
National Cancer Institute (NCI). Follow-Up Medical Care
National Cancer Institute (NCI). Cancer Survivorship
Cancer.Net (ASCO). Follow-Up Care After Cancer Treatment
Leukemia & Lymphoma Society (LLS). Long-Term and Late Effects of Treatment
National Cancer Institute. Facing Forward: Life After Cancer Treatment

Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.

Son yenilənmə: 14 oktyabr 2026← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →