← Geri
Müalicədən sonra və remissiya

Müalicədən sonrakı boşluq

Müalicənin bitməsi sevinc gətirir, amma bir çox insan gözlənilmədən boşluq, narahatlıq və ya yorğunluq hiss edir. Bu mövzuda bunun niyə baş verdiyini və nəyin kömək etdiyini izah edirik.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~2 dəq
Yağışdan sonra açılan pəncərəli sakit otaq.
Şəkil 1.Müalicədən sonra sükut gəlir.

01Qısa cavab

Müalicə zamanı həyat aydın qrafikə tabe olur: xəstəxana ziyarətləri, analizlər, həkimlər, tibb bacıları, yaxınların diqqəti. Müalicə bitdikdə bu struktur birdən yox olur. Bir çox insan bu dövrdə boşluq, itkin düşmə hissi, kədər, narahatlıq və ya “indi nə olacaq?” sualı ilə üzləşir. Bəzən ətrafdakılar “hər şey bitdi, sevin” gözləyir, insan isə hələ də yorğun və həssasdır. Bu, normal reaksiyadır və tez-tez olur. NCI bu dövrü “yeni normal”a keçid adlandırır: həyat əvvəlki kimi olmaya bilər, amma yeni ritm, yeni məqsədlər və yeni güc tapılır. Kömək edən üsullar: hisslərinizi tanımaq və adlandırmaq, yaxınlarla açıq danışmaq, sadə gündəlik rejim qurmaq, tədricən hərəkət etmək, yeni və ya köhnə maraqlara qayıtmaq, dəstək qrupları və digər sağ qalanlarla ünsiyyət, lazım olduqda psixoloqla görüşmək. Bu hisslər çox vaxt zamanla yüngülləşir. Uzun müddət davam edərsə və ya gündəlik həyata mane olarsa, peşəkar kömək effektivdir (mövzu «Psixoloji yardım nə vaxt lazımdır»).

02Sadə izah

Müalicə bitdikdə struktur birdən dəyişir.

Boşluq və narahatlıq — normal reaksiya.

Bu, “yeni normal”a keçiddir.

Kömək — danışmaq, rejim, hərəkət, dəstək.

Davam edərsə — psixoloji kömək.

03Elmi izah

Normal reaksiya: NCI-yə görə müalicədən sonra bir çox insan qorxu, kədər, tənhalıq və ya qeyri-müəyyənlik hiss edir; bu hisslər müalicə bitdikdən sonra da yarana bilər.

Dəstəyin azalması: CRUK qeyd edir ki, müalicə bitdikdə həkimlərlə müntəzəm əlaqə azalır və bəzi insanlar özlərini “tək qalmış” hiss edirlər.

Yeni normal: NCI “Facing Forward” bələdçisi müalicədən sonrakı həyatın əvvəlkindən fərqli ola biləcəyini və insanların tədricən yeni ritm tapdıqlarını vurğulayır.

Kömək: ASCO və NCI dəstək qruplarını, psixoloji məsləhəti, fiziki aktivliyi və gündəlik rejimi faydalı sayır; depressiya əlamətləri müalicə olunmalıdır.

04Bədəndə nə baş verir?

Niyə boşluq hiss edirəm?

Aylarla həyatınız müalicə ətrafında qurulub. O bitdikdə həm rahatlıq, həm də itki hissi yaranır.

Qarışıq hisslər

Sevinc, minnətdarlıq, qorxu, kədər, qəzəb və yorğunluq eyni vaxtda ola bilər. Bu, normaldır.

Rəngli işıq dalğaları.
Şəkil 2.Hisslər qarışıq ola bilər.

Ətrafdakılarla münasibət

Yaxınlar sizin “tam sağaldığınızı” düşünə bilər. Onlara hələ də nəyə ehtiyacınız olduğunu deyin.

Yeni normal tapmaq

Sadə rejim, kiçik məqsədlər, tədricən fəallıq, sevdiyiniz işlər. Yeni maraqlar və dəyərlər yarana bilər.

Günəşin doğuşuna gedən yol.
Şəkil 3.Yeni normal tapılır.

Nə vaxt kömək lazımdır?

Kədər və ya narahatlıq iki həftədən çox davam edirsə, yuxu və iştah pozulursa, işlərə maraq itirsə — həkimə və ya psixoloqa müraciət edin.

Nə vaxt həkimə zəng etməli

Narahatedici əlamətlər — qızdırma, qanaxma, yeni ağrı, nəfəs darlığı — görüşlər arasında da həkimə deyilməlidir. Erkən müraciət həmişə gecikmədən yaxşıdır.

05Yeni normala doğru

Addımlar.

Adlandırın — Hissinizi adlandırın.1AdlandırınHissinizi adlandırın.
Əlaqə — Yaxınlarınızla danışın.2ƏlaqəYaxınlarınızla danışın.
Rejim — Sadə gündəlik rejim.3RejimSadə gündəlik rejim.
Dəstək — Dəstək qrupu, psixoloq.4DəstəkDəstək qrupu, psixoloq.
HisslərHisslər yüngülləşir.
RitmYeni ritm yaranır.
ƏlaqəDəstək hiss olunur.

06Müalicədən sonrakı hisslər (sadələşdirilmiş)

HissNormal ola bilərKömək lazımdır
Boşluq, kədərHəftələr ərzindəIki həftədən çox, gündəlik həyata mane olursa
NarahatlıqNəzarət əvvəliDaim, yuxunu pozursa
YorğunluqAylarlaYaxşılaşmırsa
TənhalıqBəzənInsanlardan uzaqlaşırsınızsa

* Əmin deyilsinizsə, həkimdən soruşun.

07Əsas terminlər

Yeni normal
Müalicədən sonrakı yeni həyat ritmi.
Dəstək qrupu
Oxşar təcrübəli insanların görüşü.
Psixoloq
Hisslər və davranış üzrə mütəxəssis.
Depressiya
Uzun sürən kədər və maraq itkisi.
Narahatlıq
Davamlı qorxu və gərginlik.
Rejim
Gündəlik sabit qrafik.

08Əsas fikirlər

  • Boşluq hissi normaldır.
  • Hisslərinizi adlandırın.
  • Yaxınlarla danışın.
  • Sadə rejim qurun.
  • Dəstək qruplarına qoşulun.
  • Lazım olsa kömək istəyin.

09Tez-tez verilən suallar

Sevinməliyəm, amma kədərliyəm — məndə nə problem var?

Heç bir problem yoxdur; qarışıq hisslər çox insanda olur.

Bu nə qədər davam edəcək?

Çox vaxt aylar ərzində yüngülləşir.

Kimlə danışa bilərəm?

Yaxınlar, digər sağ qalanlar, psixoloq, həkiminiz.

Psixoloqa getmək zəiflik deyilmi?

Xeyr; bu, özünüzə qayğıdır.

Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Xeyr. Bu ümumi təhsil məlumatıdır; sizin vəziyyətinizi yalnız müalicə edən həkim qiymətləndirir.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Sevinməliyəm, amma kədərliyəm — məndə nə problem var?

  2. Bu nə qədər davam edəcək?

  3. Kimlə danışa bilərəm?

  4. Psixoloqa getmək zəiflik deyilmi?

  5. Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. National Cancer Institute. Facing Forward: Life After Cancer Treatment — Your New Normal
  2. National Cancer Institute. Feelings and Cancer
  3. Cancer Research UK. Coping with cancer emotionally
  4. Cancer.Net (ASCO). Coping With Fear of Recurrence
  5. National Cancer Institute. Follow-Up Medical Care
  6. National Cancer Institute (NCI). Follow-Up Medical Care
  7. National Cancer Institute (NCI). Cancer Survivorship
  8. Cancer.Net (ASCO). Follow-Up Care After Cancer Treatment
  9. Leukemia & Lymphoma Society (LLS). Long-Term and Late Effects of Treatment
  10. National Cancer Institute. Facing Forward: Life After Cancer Treatment
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →