← Geri
Müalicədən sonra və remissiya

Vizual müayinə nə vaxt lazımdır

Bir çox şiş xəstəliklərindən fərqli olaraq leykozda remissiya əsasən qan analizləri ilə izlənir. Lakin bəzən exokardioqrafiya, KT, MRT və ya sümük sıxlığı testi lazım olur. Bu mövzuda bunun nə vaxt və niyə edildiyini izah edirik.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~2 dəq
Exokardioqrafiya ürəyin işini şüasız göstərir
Şəkil 1.Exokardioqrafiya ürəyin işini şüasız göstərir.

01Qısa cavab

Leykoz qanda və sümük iliyində olan xəstəlik olduğu üçün remissiyanın əsas nəzarəti qan və lazım olduqda ilik müayinəsidir; hər kəsə rutin KT və ya PET tələb olunmur. Vizual müayinələr konkret sual olanda aparılır: ürəyə təsir edə bilən dərmanlardan (antrasiklinlər) sonra exokardioqrafiya, uzunmüddətli steroid və ya transplantasiyadan sonra sümük sıxlığı testi (DXA), oynaq ağrısında sümük ölümü (avaskulyar nekroz) şübhəsi ilə MRT, infeksiya və ya digər şikayətlərdə rentgen, ultrasəs və KT. Bəzi limfoid leykozlarda (məsələn, CLL) limfa düyünlərini qiymətləndirmək üçün KT istifadə oluna bilər. Hansı müayinənin lazım olduğunu həkim müalicəniz və şikayətlərinizə əsasən müəyyən edir.

02Sadə izah

Leykozda əsas nəzarət qan analizləridir.

Vizual müayinə konkret sual olanda lazımdır.

Ürək üçün — exokardioqrafiya.

Sümüklər üçün — DXA və ya MRT.

Seçimi həkim edir.

03Elmi izah

Ürək: COG uzunmüddətli nəzarət təlimatları antrasiklin və ya döş qəfəsi şüası almış şəxslərə doza və yaşdan asılı olaraq mütəmadi exokardioqrafiya tövsiyə edir.

Sümük sıxlığı: uzunmüddətli kortikosteroid, transplantasiya və hormon dəyişiklikləri osteoporoz riskini artırır; DXA bunu az şüa ilə ölçür (MedlinePlus).

Avaskulyar nekroz: xüsusən steroid alanlarda omba və diz sümüyünün qan təchizatı pozula bilər; erkən mərhələdə ən həssas üsul MRT-dir.

Şüa yükü: MedlinePlus qeyd edir ki, KT rentgendən daha çox şüa verir; ona görə təkrar KT yalnız fayda riskdən çox olanda təyin edilir.

04Bədəndə nə baş verir?

Niyə rutin KT lazım deyil?

Leykoz hüceyrələri qanda və ilikdə yerləşir, ona görə onları şəkildə “görmək” adətən mümkün deyil. Remissiyanın vəziyyətini qan analizi, ilik və molekulyar testlər daha dəqiq göstərir.

Ürəyin yoxlanması

Bəzi kimyaterapiya dərmanları illər sonra ürək əzələsinə təsir edə bilər. Exokardioqrafiya şüasız ultrasəs müayinəsidir və ürəyin nasos funksiyasını göstərir.

KT nə vaxt lazımdır?

Davamlı öskürək, ağciyər infeksiyası şübhəsi, qarın ağrısı və ya böyümüş limfa düyünləri olduqda həkim KT təyin edə bilər. CLL kimi bəzi leykozlarda KT xəstəliyin yayılmasını qiymətləndirməyə kömək edir.

Sakit qaranlıq otaqda yumşaq işıqlanan boş KT halqası.
Şəkil 2.KT konkret sual olduqda təyin edilir.

Sümüklərin sağlamlığı

Steroidlər və transplantasiya sümükləri zəiflədə bilər. DXA sümük sıxlığını ölçür, MRT isə omba və diz ağrısında avaskulyar nekrozu erkən aşkarlayır.

Daxili pətək quruluşu qızılı işıqlanan şəffaf omba sümüyü.
Şəkil 3.Sümük sıxlığı və sağlamlığı vizual müayinə ilə yoxlanır.

Digər müayinələr

Qarın ultrasəsi qaraciyər və dalağı, döş qəfəsinin rentgeni isə ağciyərləri sadə və sürətli yoxlayır. Uşaqlıqda müalicə almış şəxslərdə tiroid ultrasəsi də tövsiyə oluna bilər.

Müayinəyə hazırlıq

Kontrast maddəyə allergiyanız, böyrək problemi, metal implantınız və ya hamiləlik ehtimalı varsa, əvvəlcədən həkimə deyin. Əvvəlki şəkilləri yanınızda gətirin — müqayisə üçün vacibdir.

05Sualdan nəticəyə qədər

Vizual müayinənin addımları.

Sual — Əvvəlcə konkret tibbi sual olur.1SualƏvvəlcə konkret tibbi sual olur.
Seçim — Suala uyğun üsul seçilir.2SeçimSuala uyğun üsul seçilir.
Qiymətləndirmə — Radioloq şəkilləri təsvir edir.3QiymətləndirməRadioloq şəkilləri təsvir edir.
Plan — Nəticə nəzarət planına daxil edilir.4PlanNəticə nəzarət planına daxil edilir.
MəqsədHər müayinənin səbəbi var.
Az şüaLazımsız müayinədən qaçılır.
Aydın planNəticə nəzarətə daxil edilir.

06Müayinələr və tipik səbəblər (sadələşdirilmiş)

MüayinəNəyi yoxlayırTipik səbəb
ExokardioqrafiyaÜrəyin funksiyasıAntrasiklin, döş qəfəsi şüası
DXASümük sıxlığıSteroid, transplantasiya
MRTOynaqlar, beyinAğrı, nevroloji şikayət
KTAğciyər, qarın, limfa düyünləriİnfeksiya, şikayət, CLL
UltrasəsQaraciyər, dalaq, tiroidŞikayət, uzunmüddətli nəzarət

* Cədvəl nümunədir; plan hər xəstə üçün fərdidir.

07Əsas terminlər

Exokardioqrafiya
Ürəyin ultrasəs müayinəsi.
KT
Kompüter tomoqrafiyası — rentgen şüaları ilə kəsik şəkillər.
MRT
Maqnit sahəsi ilə şəkil; şüa yoxdur.
DXA
Sümük sıxlığını ölçən az şüalı test.
Avaskulyar nekroz
Qan təchizatı pozulduğu üçün sümük toxumasının zədələnməsi.
Kontrast
Şəkli aydınlaşdıran maddə.

08Əsas fikirlər

  • Leykozda əsas nəzarət qan analizləridir.
  • Vizual müayinə konkret sual üçündür.
  • Antrasiklindən sonra ürək yoxlanır.
  • Steroiddən sonra sümüklər yoxlanır.
  • Lazımsız KT şüa yükünü artırır.
  • Əvvəlki şəkilləri saxlayın.

09Tez-tez verilən suallar

Remissiyadayam — PET-KT etdirməliyəmmi?

Leykozda bu adətən rutin tələb olunmur. Həkiminiz konkret səbəb görsə, təyin edəcək.

MRT təhlükəlidirmi?

MRT şüa vermir. Metal implant və ya kardiostimulyator varsa, əvvəlcədən xəbər verin.

Exokardioqrafiyanı nə qədər tez-tez etmək lazımdır?

Bu dərmanın dozası, yaş və ürək vəziyyətindən asılıdır; cədvəli həkim müəyyən edir.

Ombam ağrıyır — bu sadəcə yorğunluqdur?

Steroid almış şəxslərdə davamlı omba ağrısı həkimə deyilməlidir; MRT lazım ola bilər.

Şəkilləri haradan alım?

Müayinə edilən mərkəzdən disk və ya rəqəmsal surət istəyin və təsvirlə birlikdə saxlayın.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Remissiyadayam — PET-KT etdirməliyəmmi?

  2. MRT təhlükəlidirmi?

  3. Exokardioqrafiyanı nə qədər tez-tez etmək lazımdır?

  4. Ombam ağrıyır — bu sadəcə yorğunluqdur?

  5. Şəkilləri haradan alım?

Suallarım

12Mənbələr

  1. National Cancer Institute (NCI). Follow-Up Medical Care
  2. Children's Oncology Group. Long-Term Follow-Up Guidelines for Survivors of Childhood, Adolescent and Young Adult Cancers
  3. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Echocardiogram
  4. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). CT scan
  5. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Bone mineral density test
  6. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). MRI
  7. Annals of Oncology, 2020. Heuser M et al. Acute myeloid leukaemia in adult patients: ESMO Clinical Practice Guidelines
  8. American Cancer Society. Living as an Acute Myeloid Leukemia (AML) Survivor
  9. National Cancer Institute. Facing Forward: Life After Cancer Treatment
  10. National Cancer Institute. Coping: survivorship
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →