Müalicədən sonra və remissiya

Həkim müayinələri

Müalicə bitdikdən sonra hematoloqla mütəmadi görüşlər remissiyanın əsas dayağıdır. Bu mövzuda görüşlərin nə qədər tez-tez olduğunu, orada nə edildiyini və ona necə hazırlaşmağı izah edirik.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~2 dəq
Qaranlıq səthdə yumşaq işıq dairəsində stetoskop.
Şəkil 1.Planlı görüş sakit və müntəzəm qayğıdır.

01Qısa cavab

Remissiyada həkim müayinəsi qan analizi, şikayətlər haqqında söhbət və fiziki müayinədən ibarətdir. Görüşlərin tezliyi leykoz növündən və müalicədən asılıdır: adətən ilk 1–2 ildə daha tez-tez (məsələn, hər 1–3 ayda), sonra seyrək — hər 3–6 ayda, daha sonra ildə bir dəfə. Həkim limfa düyünlərini, qaraciyəri, dalağı, dərini və ağız boşluğunu yoxlayır, qan göstəricilərini əvvəlki nəticələrlə müqayisə edir və müalicənin gec təsirlərini soruşur. Görüş həm də sual vermək, peyvəndlər, ürək və sümük yoxlamaları kimi uzunmüddətli qayğını planlamaq üçün vaxtdır. Dəqiq cədvəli sizin həkiminiz müəyyən edir.

02Sadə izah

Görüşlər remissiyanın dayağıdır.

Əvvəlcə adətən qan analizi verilir.

Həkim soruşur və müayinə edir.

Zamanla görüşlər seyrəkləşir.

Görüşlər arasında da həkimə zəng etmək olar.

03Elmi izah

Tezlik: ACS-ə görə kəskin leykozdan sonra ilk illərdə görüşlər bir neçə ayda bir olur və zamanla seyrəkləşir.

Fiziki müayinə: limfa düyünləri, qaraciyər və dalağın ölçüsü, dəri (qançırlar, səpgi) və ağız (diş əti, yaralar) yoxlanılır.

Qan analizi: ümumi qan analizi (MedlinePlus) residivin erkən əlamətlərini və sümük iliyinin bərpasını göstərir.

Gec təsirlər: NCI və COG müalicədən illər sonra ürək, sümük, hormon və ikinci şişlər baxımından nəzarəti tövsiyə edir.

04Bədəndə nə baş verir?

Görüşdə nə olur?

Adətən əvvəlcə qan analizi götürülür. Sonra həkim özünüzü necə hiss etdiyinizi, yorğunluq, qızdırma, ağrı, iştah və yuxu barədə soruşur.

Fiziki müayinə

Həkim boyun, qoltuqaltı və qasıqdakı limfa düyünlərini əllə yoxlayır, qarına toxunaraq qaraciyər və dalağı qiymətləndirir, dəri və ağıza baxır.

Boyun, qoltuq və qasıqda qızılı nöqtələri olan şəffaf bədən siluyeti.
Şəkil 3.Həkim limfa düyünlərinin yerlərini yoxlayır.

Nəticələrin müzakirəsi

Qan göstəriciləri əvvəlki nəticələrlə müqayisə olunur. Kiçik dəyişikliklər çox vaxt normaldır; həkim ümumi meylə baxır.

Görüşə hazırlıq

Görüşdən əvvəl şikayətlərinizi, dərmanlarınızı və suallarınızı qeyd edin. Bu, qısa görüşü daha faydalı edir.

Suallarınızı əvvəlcədən qeyd edin
Şəkil 2.Suallarınızı əvvəlcədən qeyd edin.

Görüşlər nə vaxt seyrəkləşir?

Remissiya uzandıqca residiv riski azalır, ona görə görüşlər tədricən seyrəkləşir. Bir neçə ildən sonra nəzarət ildə bir dəfəyə enə və ya uzunmüddətli nəzarət klinikasına keçə bilər.

Uzunmüddətli qayğı

Görüşlərdə peyvəndlər, ürək və sümük yoxlamaları, hormonlar, emosional vəziyyət və işə qayıdış da müzakirə olunur. Bu, sağlamlığınızın bütövlükdə qorunması üçündür.

05Görüşdən növbəti addıma

Planlı müayinənin addımları.

Görüş — Planlı görüş günü təyin olunur.1GörüşPlanlı görüş günü təyin olunur.
Analizlər — Adətən əvvəl qan analizi verilir.2AnalizlərAdətən əvvəl qan analizi verilir.
Söhbət — Şikayətlər və nəticələr müzakirə edilir.3SöhbətŞikayətlər və nəticələr müzakirə edilir.
Növbəti addım — Növbəti tarix və plan razılaşdırılır.4Növbəti addımNövbəti tarix və plan razılaşdırılır.
MüntəzəmlikDəyişiklik vaxtında görünür.
Açıq söhbətSuallar cavabsız qalmır.
Aydın planNövbəti addım bəllidir.

06Görüşlərin tipik tezliyi (sadələşdirilmiş)

MüddətTipik tezlikQeyd
1-ci ilHər 1–3 ayƏn intensiv dövr
2-ci ilHər 2–3 ayHəkimin planı ilə
3–5-ci illərHər 3–6 ayTədricən seyrəkləşir
5 ildən sonraİldə bir dəfəUzunmüddətli nəzarət

* Cədvəl nümunədir; CLL, CML və transplantasiyadan sonra cədvəl fərqli ola bilər.

07Əsas terminlər

Hematoloq
Qan xəstəlikləri üzrə həkim.
Fiziki müayinə
Həkimin baxış və əllə yoxlaması.
Limfa düyünü
İmmun sisteminin kiçik “süzgəci”.
Dalaq
Qanı süzən orqan; leykozda böyüyə bilər.
Gec təsir
Müalicədən aylar və ya illər sonra yaranan təsir.
Uzunmüddətli nəzarət
Müalicədən illər sonra davam edən qayğı.

08Əsas fikirlər

  • Görüşlər remissiyanın dayağıdır.
  • Adətən əvvəlcə qan analizi verilir.
  • Həkim soruşur və müayinə edir.
  • Hazırlıq görüşü faydalı edir.
  • Görüşlər zamanla seyrəkləşir.
  • Narahat edən əlamətdə gözləməyin.

09Tez-tez verilən suallar

Özümü yaxşı hiss edirəm — görüşə getməliyəmmi?

Bəli. Bəzi dəyişikliklər yalnız analizdə görünür.

Görüşdən əvvəl ac olmalıyammı?

Adətən ümumi qan analizi üçün yox; lakin bəzi biokimyəvi testlər üçün həkim ac gəlməyi tapşıra bilər.

Görüşü başqa şəhərdə edə bilərəmmi?

Bəzən bəli, amma nəticələri əsas həkiminizə göndərmək vacibdir.

Ailə həkimi bu görüşləri əvəz edə bilərmi?

İllər sonra bəzi nəzarət ailə həkiminə keçə bilər, amma bu, hematoloqla razılaşdırılır.

Hər dəfə ilik müayinəsi olacaqmı?

Xeyr. İlik müayinəsi yalnız xüsusi səbəb olanda və ya protokol üzrə aparılır.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Özümü yaxşı hiss edirəm — görüşə getməliyəmmi?

  2. Görüşdən əvvəl ac olmalıyammı?

  3. Görüşü başqa şəhərdə edə bilərəmmi?

  4. Ailə həkimi bu görüşləri əvəz edə bilərmi?

  5. Hər dəfə ilik müayinəsi olacaqmı?

Suallarım

12Mənbələr

  1. National Cancer Institute (NCI). Follow-Up Medical Care
  2. Cancer.Net (ASCO). Follow-Up Care After Cancer Treatment
  3. American Cancer Society. Living as an Acute Myeloid Leukemia (AML) Survivor
  4. American Cancer Society. Living as an Acute Lymphocytic Leukemia Survivor
  5. National Cancer Institute (NCI). Questions to Ask Your Doctor about Treatment
  6. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Complete Blood Count (CBC)
  7. Children's Oncology Group. Long-Term Follow-Up Guidelines for Survivors of Childhood, Adolescent and Young Adult Cancers
  8. National Cancer Institute. Facing Forward: Life After Cancer Treatment
  9. National Cancer Institute. Coping: survivorship
  10. American Cancer Society. Living as a Chronic Myeloid Leukemia Survivor
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt