← Geri
Psixologiya, ailə və məişət

Uşağa necə izah etmək: dürüst, sadə, yaşa uyğun

Uşaqlar ailədə nəsə dəyişdiyini həmişə hiss edirlər. Susmaq onların qorxusunu artırır. İstər uşağın özü, istər valideyni və ya qardaşı xəstə olsun, dürüst və sadə izah lazımdır.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Ana divanda balaca qızına kitab oxuyur
Şəkil 1.Kitab uşaqla danışmağa kömək edə bilər

01Qısa cavab

Xəstəliyin adını çəkin: "leykoz qanın xəstəliyidir". Kiçik uşaqlara: "Qanında xəstə hüceyrələr var, həkimlər dərmanla onları müalicə edir". Böyük uşaqlara daha çox detal. Əsas mesajlar: bu sənin günahın deyil; leykoz yoluxucu deyil; sənə həmişə baxılacaq. Nə olacağını əvvəlcədən deyin (saç tökülməsi, xəstəxana). Suallara dürüst cavab verin, "bilmirəm" demək olar. Kitab, rəsm, oyun kömək edir. Söhbət bir dəfəlik deyil — təkrarlanacaq. Uşaq psixoloqu və ya xəstəxananın oyun mütəxəssisi kömək edə bilər.

02Sadə izah

Dürüst və sadə.

Sənin günahın deyil.

Yoluxucu deyil.

Söhbət təkrarlanır.

03Elmi izah

NCI: uşaqlara yaşına uyğun dürüst məlumat vermək narahatlığı azaldır və etimadı qoruyur.

NCI: xərçənglə qarşılaşan insanların çoxu narahatlıq, kədər və ya qəzəb yaşayır; dəstək və müalicə həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırır.

04Bədəndə nə baş verir?

Yaş

Məktəbəqədər uşaqlar sadə sözləri, yeniyetmələr detalları və iştirakı istəyir.

Davranış

Yuxu, məktəb və davranış dəyişiklikləri narahatlıq əlaməti ola bilər.

Psixoonkologiya

Xərçəng xəstələrinin emosional ehtiyaclarına yönəlmiş tibb sahəsi.

Kiçik addımlar

Nəfəs, hərəkət, yuxu və danışmaq — hər gün bir az.

05Dəstək: dörd addım

Hiss et, adlandır, paylaş, kömək al.

Hiss et — Hisslərə icazə verin.1Hiss etHisslərə icazə verin.
Adlandır — Nə hiss etdiyinizi deyin.2AdlandırNə hiss etdiyinizi deyin.
Paylaş — Yaxın birinə danışın.3PaylaşYaxın birinə danışın.
Kömək al — Mütəxəssisə müraciət edin.4Kömək alMütəxəssisə müraciət edin.
DiqqətÖzünüzə qulaq asın.
ƏlaqəTək deyilsiniz.
DəstəkMütəxəssis yanınızda.

06Əsas məqamlar cədvəldə

MövzuQısa izah
YaşMəktəbəqədər uşaqlar sadə sözləri, yeniyetmələr detalları və iştirakı istəyir.
DavranışYuxu, məktəb və davranış dəyişiklikləri narahatlıq əlaməti ola bilər.
PsixoonkologiyaXərçəng xəstələrinin emosional ehtiyaclarına yönəlmiş tibb sahəsi.
Kiçik addımlarNəfəs, hərəkət, yuxu və danışmaq — hər gün bir az.

07Əsas terminlər

Yaşa uyğun
Uşağın anlaya biləcəyi səviyyədə.
Oyun terapiyası
Oyun vasitəsilə emosional dəstək.
Psixoloq
Emosional dəstək üzrə mütəxəssis.
Distress
Xəstəliklə bağlı emosional gərginlik.

08Əsas fikirlər

  • Dürüst olun.
  • Sadə deyin.
  • Təkrar danışın.
  • Hisslər normaldır.
  • Dəstək istəyin.

09Tez-tez verilən suallar

"Öləcəksən?" soruşsa?

Sakit və dürüst: "Həkimlər sağalmaq üçün hər şeyi edir"; psixoloqla danışın.

Gizlətmək daha yaxşı deyilmi?

Adətən yox — uşaq başqa yerdən eşidib daha çox qorxa bilər.

Psixoloqa getmək "dəli" olmaq deməkdirmi?

Xeyr. Bu, ağır vəziyyətdə özünə qayğı göstərməkdir.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. "Öləcəksən?" soruşsa?

  2. Gizlətmək daha yaxşı deyilmi?

  3. Psixoloqa getmək "dəli" olmaq deməkdirmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. National Cancer Institute. Talking with Family and Friends
  2. National Cancer Institute. Feelings and Cancer
  3. National Cancer Institute. Adjusting to Cancer
  4. National Cancer Institute. Support for Caregivers
  5. World Health Organization. Mental health: strengthening our response
  6. Ministry of Labour and Social Protection of Population (Azerbaijan). Disability assessment: general information (in Azerbaijani)
  7. JAMA, 2009. Cancer survivors and unemployment: a meta-analysis and meta-regression
  8. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 2018. The financial burden and distress of patients with cancer: Understanding and stepping-up action on the financial toxicity of cancer treatment
  9. American Cancer Society. How to Keep Your Home Clean When Living With Cancer
  10. U.S. Environmental Protection Agency (EPA). A Brief Guide to Mold, Moisture and Your Home
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →