← Geri
Qidalanma və gündəlik həyat

Ağızda yaralar (mukozit): yeməyi asanlaşdırmaq

Kimyaterapiya və şüa müalicəsi ağızın selikli qişasını zədələyə bilər; buna mukozit deyilir. Yaralar ağrılı olur, yeməyi və içməyi çətinləşdirir, infeksiya üçün qapı açır. Bu bölmədə ağız qayğısını və hansı qidaların daha asan yeyildiyini izah edirik.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Sinidə püre, sıyıq və qatıq.
Şəkil 1.Yumşaq qidalar — Ağızda yaralar (mukozit): yeməyi asanlaşdırmaq

01Qısa cavab

Yumşaq, hamar, otaq temperaturunda və ya sərin qidalar seçin: püre, sıyıq, qatıq, yumurta, bişmiş meyvə. Turş, acı, duzlu, sərt və xırtıldayan qidalardan, spirtdən və çox isti içkilərdən çəkinin. Yumşaq diş fırçası işlədin və komandanın tövsiyə etdiyi sadə yaxalama ilə ağzı tez-tez yaxalayın. Ağrıkəsicini həkim təyin etsin. Ağrı içməyə mane olursa, ağızda ağ ləkələr və ya qızdırma varsa, komandanıza deyin.

02Sadə izah

Yumşaq, sərin qida.

Turş və acıdan uzaq.

Yumşaq fırça və yaxalama.

İçə bilmirsinizsə — deyin.

03Elmi izah

NCI: oral mukozit kimyaterapiya və şüa müalicəsinin tez-tez rast gəlinən yan təsiridir; ağız gigiyenası, yumşaq qida və ağrının idarəsi əsas tədbirlərdir.

ESPEN: xərçəng xəstələrində çəki və əzələ itkisinin qarşısını almaq üçün kifayət qədər enerji və zülal vacibdir; qidalanma vəziyyəti müntəzəm qiymətləndirilməlidir.

NCI: müalicənin yan təsirləri (ürəkbulanma, dad dəyişikliyi, ağız yaraları) üçün praktik qida məsləhətləri mövcuddur.

04Bədəndə nə baş verir?

Yemək necə asanlaşır?

Qidanı sousla nəmləndirin, kiçik tikələr edin, lazım gəlsə qamışla için.

Rəfdə fırça və yaxalama stəkanı.
Şəkil 2.Yumşaq fırça — Ağızda yaralar (mukozit): yeməyi asanlaşdırmaq

Ağız qayğısı

Hər yeməkdən sonra və yatmazdan əvvəl yumşaq fırçalama və yaxalama; spirtli yaxalayıcılardan çəkinin.

Kənarda limon və bibər, ortada şorba.
Şəkil 3.Turş və acı kənarda.

Dietoloq

Çəki itkisi, iştahsızlıq və ya xüsusi pəhriz ehtiyacı varsa, xəstəxanada dietoloqla görüş istəyin.

Qida təhlükəsizliyi

Neytropeniya zamanı qida təhlükəsizliyi qaydaları (bax: «Əl yuma: ən sadə qoruma» və «Yumurta və süd məhsulları: təhlükəsiz seçim») hər mərhələdə qüvvədədir.

05Qidalanma: dörd addım

Qiymətləndir, riskli olanı dəyiş, təhlükəsiz bişir, mütəmadi ye.

Qiymətləndir — Çəki və iştah.1QiymətləndirÇəki və iştah.
Dəyiş — Təhlükəsiz seçim.2DəyişTəhlükəsiz seçim.
Bişir — Tam isti.3BişirTam isti.
Mütəmadi ye — Kiçik porsiyalar.4Mütəmadi yeKiçik porsiyalar.
GücEnerji.
ZülalƏzələ üçün.
TəhlükəsizlikQida qaydaları.

06Əsas məqamlar cədvəldə

MövzuQısa izah
Yemək necə asanlaşır?Qidanı sousla nəmləndirin, kiçik tikələr edin, lazım gəlsə qamışla için.
Ağız qayğısıHər yeməkdən sonra və yatmazdan əvvəl yumşaq fırçalama və yaxalama; spirtli yaxalayıcılardan çəkinin.
DietoloqÇəki itkisi, iştahsızlıq və ya xüsusi pəhriz ehtiyacı varsa, xəstəxanada dietoloqla görüş istəyin.
Qida təhlükəsizliyiNeytropeniya zamanı qida təhlükəsizliyi qaydaları (bax: «Əl yuma: ən sadə qoruma» və «Yumurta və süd məhsulları: təhlükəsiz seçim») hər mərhələdə qüvvədədir.

07Əsas terminlər

Mukozit
Selikli qişanın iltihabı və yaralanması.
Kandidoz
Ağızda göbələk infeksiyası, ağ ləkələr.
Dietoloq
Qidalanma üzrə mütəxəssis.
Zülal
Əzələ və toxumaların bərpası üçün qida maddəsi.
Neytropeniya
Neytrofillərin azalması.

08Əsas fikirlər

  • Yumşaq və sərin.
  • Ağzı tez-tez yaxalayın.
  • Ağrını gizlətməyin.
  • Pəhriz müalicə deyil.
  • Dietoloqla danışın.

09Tez-tez verilən suallar

Hansı yaxalama?

Komandanın dediyi; çox vaxt sadə su, duzlu və ya soda məhlulu.

Buz kömək edirmi?

Bəzi müalicələrdə buz udmaq tövsiyə olunur — komandadan soruşun.

Xüsusi pəhriz leykozu sağalda bilərmi?

Xeyr. Yaxşı qidalanma müalicəyə dözümlülüyü dəstəkləyir, amma müalicə etmir.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Hansı yaxalama?

  2. Buz kömək edirmi?

  3. Xüsusi pəhriz leykozu sağalda bilərmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. NCI PDQ. Oral Complications of Chemotherapy
  2. National Cancer Institute. Eating Hints: Before, During, and After Cancer Treatment
  3. ESPEN. ESPEN practical guideline: Clinical Nutrition in cancer (2021)
  4. Leukemia & Lymphoma Society. Food and Nutrition
  5. World Health Organization. Healthy diet fact sheet
  6. NIH Office of Dietary Supplements. Magnesium — Fact Sheet for Consumers
  7. World Health Organization (WHO). Anaemia — fact sheet
  8. World Health Organization (WHO). Cancer: Carcinogenicity of the consumption of red meat and processed meat (Q&A)
  9. NHS. Can reheating rice cause food poisoning?
  10. U.S. FDA. Bad Bug Book: Phytohaemagglutinin (kidney bean lectin)
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →