← Geri
Qidalanma və gündəlik həyat

Çəki artımı: steroidlər, iştah və ödem

Bəzi leykoz müalicələrində, xüsusən steroidlər (prednizolon, deksametazon) zamanı çəki arta bilər. İştah güclənir, maye yığılır, üz və qarın dəyişir. Bu bölmədə çəki artımının səbəblərini və ona necə yanaşmaq lazım olduğunu izah edirik.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Önündə tərəvəz və qatıq, arxada şirniyyat.
Şəkil 1.Sağlam qəlyanaltı seçimi.

01Qısa cavab

Steroidlər iştahı artırır, maye yığır, qan şəkərini qaldırır və yağın yerini dəyişə bilər. Müalicə zamanı arıqlama pəhrizinə başlamayın — məqsəd sağlam seçimlərdir. Tərəvəz, zülal və liflə doyun, şirin və çox duzlu qidaları azaldın. Ayaqlarda ödem, nəfəs darlığı və ya sürətli çəki artımı varsa, komandanıza deyin. Steroid kursu bitdikdən sonra çəki çox vaxt tədricən azalır.

02Sadə izah

Steroidlər iştahı artırır.

Müalicə zamanı arıqlama pəhrizi yox.

Az duz, az şəkər.

Ödem — deyin.

03Elmi izah

MedlinePlus: prednizolon iştahın artması, çəki artımı, maye yığılması və qan şəkərinin yüksəlməsinə səbəb ola bilər.

ESPEN: xərçəng xəstələrində çəki və əzələ itkisinin qarşısını almaq üçün kifayət qədər enerji və zülal vacibdir; qidalanma vəziyyəti müntəzəm qiymətləndirilməlidir.

NCI: müalicənin yan təsirləri (ürəkbulanma, dad dəyişikliyi, ağız yaraları) üçün praktik qida məsləhətləri mövcuddur.

04Bədəndə nə baş verir?

Doyurucu seçimlər

Tərəvəz şorbası, bişmiş paxlalı, qatıq, yumurta — az kalori ilə çox doyurur.

Masada kənara itələnmiş duzqabı.
Şəkil 2.Duzu kənara qoyun — Çəki artımı: steroidlər, iştah və ödem

Duz

Duz maye yığılmasını artırır; hazır məhsul və turşuları azaldın.

Qızılı işıqda park yolu.
Şəkil 3.Yüngül gəzinti — Çəki artımı: steroidlər, iştah və ödem

Dietoloq

Çəki itkisi, iştahsızlıq və ya xüsusi pəhriz ehtiyacı varsa, xəstəxanada dietoloqla görüş istəyin.

Qida təhlükəsizliyi

Neytropeniya zamanı qida təhlükəsizliyi qaydaları (bax: «Əl yuma: ən sadə qoruma» və «Yumurta və süd məhsulları: təhlükəsiz seçim») hər mərhələdə qüvvədədir.

05Qidalanma: dörd addım

Qiymətləndir, riskli olanı dəyiş, təhlükəsiz bişir, mütəmadi ye.

Qiymətləndir — Çəki və iştah.1QiymətləndirÇəki və iştah.
Dəyiş — Təhlükəsiz seçim.2DəyişTəhlükəsiz seçim.
Bişir — Tam isti.3BişirTam isti.
Mütəmadi ye — Kiçik porsiyalar.4Mütəmadi yeKiçik porsiyalar.
GücEnerji.
ZülalƏzələ üçün.
TəhlükəsizlikQida qaydaları.

06Əsas məqamlar cədvəldə

MövzuQısa izah
Doyurucu seçimlərTərəvəz şorbası, bişmiş paxlalı, qatıq, yumurta — az kalori ilə çox doyurur.
DuzDuz maye yığılmasını artırır; hazır məhsul və turşuları azaldın.
DietoloqÇəki itkisi, iştahsızlıq və ya xüsusi pəhriz ehtiyacı varsa, xəstəxanada dietoloqla görüş istəyin.
Qida təhlükəsizliyiNeytropeniya zamanı qida təhlükəsizliyi qaydaları (bax: «Əl yuma: ən sadə qoruma» və «Yumurta və süd məhsulları: təhlükəsiz seçim») hər mərhələdə qüvvədədir.

07Əsas terminlər

Kortikosteroid
İltihabı azaldan güclü dərman.
Ödem
Toxumalarda maye yığılması.
Dietoloq
Qidalanma üzrə mütəxəssis.
Zülal
Əzələ və toxumaların bərpası üçün qida maddəsi.
Neytropeniya
Neytrofillərin azalması.

08Əsas fikirlər

  • Sağlam seçimlər, pəhriz yox.
  • Duzu azaldın.
  • Ödemi deyin.
  • Pəhriz müalicə deyil.
  • Dietoloqla danışın.

09Tez-tez verilən suallar

Steroidi azaltmaq olarmı?

Xeyr, özbaşına dayandırmaq təhlükəlidir; həkimlə danışın.

Çəki geri düşəcəkmi?

Çox vaxt kurs bitəndən sonra tədricən; sağlam vərdişlər kömək edir.

Xüsusi pəhriz leykozu sağalda bilərmi?

Xeyr. Yaxşı qidalanma müalicəyə dözümlülüyü dəstəkləyir, amma müalicə etmir.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Steroidi azaltmaq olarmı?

  2. Çəki geri düşəcəkmi?

  3. Xüsusi pəhriz leykozu sağalda bilərmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. MedlinePlus. Prednisone
  2. National Cancer Institute. Eating Hints: Before, During, and After Cancer Treatment
  3. ESPEN. ESPEN practical guideline: Clinical Nutrition in cancer (2021)
  4. Leukemia & Lymphoma Society. Food and Nutrition
  5. World Health Organization. Healthy diet fact sheet
  6. British Dietetic Association. Fibre: Food Fact Sheet
  7. American Cancer Society. Eating Problems
  8. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Vitamins
  9. NHS. Vitamins and minerals: B vitamins and folic acid
  10. NHS. Vitamins and minerals: Vitamin K
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →