← Geri
Qidalanma və gündəlik həyat

Duz — qida kartı: lazımi qədər, artıq yox

Duz dadı açır, amma artığı təzyiqə, böyrəklərə və ödemə təsir edir. Müalicə zamanı duza ehtiyac dəyişə bilər. Bu kartda duzun rolunu, gizli duz mənbələrini və onu necə ağıllı azaltmağı izah edirik.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Duzun çoxu hazır məhsullarda gizlənir
Şəkil 1.Duzun çoxu hazır məhsullarda gizlənir.

01Qısa cavab

Duz natrium mənbəyidir — bədəndə maye balansı, sinir və əzələ işi üçün lazımdır. ÜST böyüklər üçün gündə 5 q-dan az duz (təxminən bir çay qaşığı) tövsiyə edir. Duzun çoxu hazır məhsullardan gəlir. Steroidlər, yüksək təzyiq, ödem və böyrək problemi zamanı duzu azaltmaq vacib ola bilər; qusma, ishal və aşağı natrium zamanı isə həkim əksini deyə bilər. Duzu göyərti, limon və ədviyyatla əvəz etmək dadı saxlayır.

02Sadə izah

Duz natrium verir — o, bədəndə suyu saxlayır.

Artıq duz təzyiqi qaldıra və ödem verə bilər.

Steroidlər də bədəndə duz və su saxlayır.

Göyərti və limon duzsuz dad verir.

03Elmi izah

ÜST: böyüklər gündə 5 q-dan az duz (2 q natrium) yeməlidir.

MedlinePlus: natrium qan təzyiqi və maye balansını tənzimləyir; həm artıq, həm də az natrium təhlükəli ola bilər.

Müalicə: bəzi dərmanlar və qusma-ishal natrium səviyyəsini dəyişir; ona görə həkimlər qan analizinə baxır.

04Bədəndə nə baş verir?

Gizli duz

100 q ağ pendir ≈ 2–3 q duz, bir parça kolbasa, turşu, bulyon kubiki — çox duz verir.

Parlayan duz kristallarından qan damarı siluetinə axan mavi işıq.
Şəkil 2.Natrium bədəndə maye balansını tənzimləyir.

Necə azaltmalı?

Yeməyi əvvəl dadın, sonra duz qatın. Duzlu pendiri suda isladın. Bulyon kubiki əvəzinə ev bulyonu.

Dadı necə saxlamalı?

Şüyüd, kəşniş, cəfəri, nanə, limon, sarımsaq, sumaq — duz olmadan dad.

Şüyüd, kəşniş və limonla bəzədilmiş yemək, duzqabı kölgədə.
Şəkil 3.Göyərti və limon duzsuz dad verir.

Duz lazım olanda

Güclü ishal, qusma və aşağı natrium zamanı həkim duzlu bulyon və ya xüsusi məhlul məsləhət görə bilər.

05Duz: dörd addım

Etiketə bax, duzqabını göyərti ilə əvəz et, duzlunu islat, əvvəl dad.

Etiketə bax — Gizli duz.1Etiketə baxGizli duz.
Göyərti və limon — Duzqabı əvəzinə.2Göyərti və limonDuzqabı əvəzinə.
Pendiri islat — Duzu azalır.3Pendiri islatDuzu azalır.
Əvvəl dad — Sonra duz qat.4Əvvəl dadSonra duz qat.
TəzyiqSabit.
Maye balansıAz ödem.
DadGöyərti ilə.

06Əsas məqamlar cədvəldə

MövzuQısa izah
Gizli duz100 q ağ pendir ≈ 2–3 q duz, bir parça kolbasa, turşu, bulyon kubiki — çox duz verir.
Necə azaltmalı?Yeməyi əvvəl dadın, sonra duz qatın. Duzlu pendiri suda isladın. Bulyon kubiki əvəzinə ev bulyonu.
Dadı necə saxlamalı?Şüyüd, kəşniş, cəfəri, nanə, limon, sarımsaq, sumaq — duz olmadan dad.
Duz lazım olandaGüclü ishal, qusma və aşağı natrium zamanı həkim duzlu bulyon və ya xüsusi məhlul məsləhət görə bilər.

07Əsas terminlər

Natrium
Duzun əsas mineralı.
Ödem
Toxumalarda maye yığılması.
Hiponatriemiya
Qanda natriumun azlığı.
Gizli duz
Hazır məhsullardakı duz.
Elektrolitlər
Qandakı natrium, kalium və s.

08Əsas fikirlər

  • Gündə 5 q-dan az duz.
  • Duzun çoxu hazır məhsullardadır.
  • Steroid və ödem zamanı duzu azaldın.
  • Qusma-ishal zamanı həkimə qulaq asın.
  • Göyərti və limon dadı saxlayır.

09Tez-tez verilən suallar

Dəniz duzu daha faydalıdırmı?

Xeyr, dəniz duzu da əsasən natriumdur.

Duzsuz yemək dadsızdır, nə edim?

Göyərti, limon, ədviyyat və sarımsaq əlavə edin; dad hissi müalicədən sonra çox vaxt bərpa olunur.

Kalium duzu olarmı?

Kaliumlu duz əvəzediciləri böyrək problemi və bəzi dərmanlar zamanı təhlükəli ola bilər. Həkimdən soruşun.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Dəniz duzu daha faydalıdırmı?

  2. Duzsuz yemək dadsızdır, nə edim?

  3. Kalium duzu olarmı?

Suallarım

12Mənbələr

  1. World Health Organization (WHO). Sodium reduction (fact sheet)
  2. NHS. Salt: the facts
  3. American Heart Association. Sodium and salt
  4. MedlinePlus. Sodium in diet
  5. National Cancer Institute. Eating Hints: Before, During, and After Cancer Treatment
  6. Annals of Oncology, 2020. Cancer-related fatigue: ESMO Clinical Practice Guidelines for diagnosis and treatment
  7. Sleep Medicine Reviews, 2016. A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials of cognitive behavior therapy for insomnia (CBT-I) in cancer survivors
  8. CDC. Preventing Food Poisoning
  9. American Cancer Society. Food Safety During Cancer Treatment
  10. Leukemia & Lymphoma Society. Diet Guidelines for Immunosuppressed Patients
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →