← Geri
Diaqnostika və müayinələr

BCR::ABL1 və Filadelfiya xromosomu

Əlaqəli məqalə («CML: əlamətlər, fazalar və diaqnoz») sümük iliyi aspirasiyasını izah edir. Bu mövzu həmin nümunədə axtarılan ən məşhur genetik dəyişikliyə — Filadelfiya xromosomuna və BCR::ABL1 füzyon geninə — dərindən baxır.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Uclarını dəyişən iki xromosom.
Şəkil 1.Şəkildə: 9 və 22-ci xromosomlar uclarını dəyişir.

01Qısa cavab

Filadelfiya xromosomu 9-cu və 22-ci xromosomlar arasında hissələrin yer dəyişməsi — t(9;22) translokasiyası nəticəsində yaranan qısalmış 22-ci xromosomdur. Bu yer dəyişmə zamanı 9-cu xromosomdakı ABL1 geni 22-ci xromosomdakı BCR geninə birləşir və yeni BCR::ABL1 füzyon geni yaranır. Bu gen həmişə “açıq” qalan tirozin kinaz zülalı istehsal edir, hüceyrəyə daim bölünmə siqnalı göndərir. BCR::ABL1 demək olar ki, bütün CML hallarında, böyüklərdə ALL-in xeyli hissəsində və nadir hallarda AML-də olur. O, karyotip, FISH və PCR ilə tapılır. Ən vacibi: bu zülal tirozin kinaz inhibitorları (TKİ) adlı hədəf dərmanlar üçün hədəfdir, PCR isə müalicəyə cavabı izləməyə imkan verir.

02Sadə izah

t(9;22) — Filadelfiya xromosomu.

BCR::ABL1 — füzyon geni.

Hədəf — TKİ dərmanları üçün.

03Elmi izah

Transkript növləri: CML-də adətən p210 (e13a2/e14a2), Ph+ ALL-də tez-tez p190 (e1a2) forması olur; bu, PCR izləməsinin seçiminə təsir edir.

Davamlılıq mutasiyaları: ABL1 kinaz domenində mutasiyalar TKİ-yə cavabı azalda bilər və belə hallarda yoxlanılır.

04Bədəndə nə baş verir?

Yer dəyişmə

9 və 22-ci xromosomlar uclarını dəyişir.

Qısa xromosom

Qısalmış 22-ci xromosom ilk dəfə Filadelfiyada təsvir edilib.

Normal xromosomlar arasında qısa xromosom.
Şəkil 2.Qısalmış Filadelfiya xromosomu.

İlişib qalmış açar

BCR::ABL1 zülalı “açıq” qalan açar kimi daim siqnal göndərir.

Açıq vəziyyətdə ilişmiş işıqlı açar.
Şəkil 3.Daim açıq qalan açar.

05BCR::ABL1 necə yaranır

Dörd addım.

İki xromosom — 9 və 22.1İki xromosom9 və 22.
Qırılma — Uclar qırılır.2QırılmaUclar qırılır.
Yer dəyişmə — Hissələr dəyişir.3Yer dəyişməHissələr dəyişir.
Füzyon — Daim açıq kinaz.4FüzyonDaim açıq kinaz.

06BCR::ABL1 harada olur

XəstəlikTəxmini tezlik
CMLDemək olar ki, hamısında
Böyüklərdə ALLXeyli hissəsində, yaşla artır
Uşaqlarda ALLAz hissəsində
AMLNadir

07Əsas terminlər

Filadelfiya xromosomu
t(9;22)-dən sonra qısalmış 22-ci xromosom.
BCR::ABL1
Füzyon geni.
Tirozin kinaz
Hüceyrə siqnallarını ötürən ferment.
TKİ
Tirozin kinaz inhibitoru.
Transkript
Gendən hazırlanan RNT surəti.

08Əsas fikirlər

  • Filadelfiya xromosomu t(9;22) nəticəsidir.
  • BCR::ABL1 füzyon genidir.
  • Daim açıq kinaz yaradır.
  • CML-də demək olar ki, həmişə var.
  • TKİ dərmanları onu hədəfləyir.
  • PCR cavabı izləyir.

09Tez-tez verilən suallar

Bu irsidirmi?

Xeyr; yalnız leykoz hüceyrələrində yaranır.

Ph+ ALL ilə CML eyni xəstəlikdirmi?

Xeyr; eyni gen dəyişikliyi fərqli xəstəliklərdə olur («Filadelfiya xromosomu nə deməkdir»).

Nəticə nə qədər tez hazır olur?

FISH və PCR bir neçə günə, karyotip daha gec.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Bu irsidirmi?

  2. Ph+ ALL ilə CML eyni xəstəlikdirmi?

  3. Nəticə nə qədər tez hazır olur?

Suallarım

12Mənbələr

  1. National Cancer Institute (NCI). Definition: Philadelphia chromosome
  2. MedlinePlus Genetics. BCR gene
  3. National Cancer Institute (NCI). CML treatment (PDQ), patient version
  4. MedlinePlus Genetics (U.S. National Library of Medicine). What is a gene variant and how do variants occur?
  5. Macmillan Cancer Support. Bone marrow biopsy
  6. National Cancer Institute (NCI). NCI Dictionary of Cancer Terms: flow cytometry
  7. National Cancer Institute (NCI). NCI Dictionary of Cancer Terms: FISH
  8. National Cancer Institute (NCI). NCI Dictionary of Cancer Terms: next-generation sequencing
  9. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). BCR-ABL1 Genetic Test
  10. Leukemia, 2020. European LeukemiaNet 2020 recommendations for treating chronic myeloid leukemia
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →