← Geri
Diaqnostika və müayinələr

PCR

Əlaqəli məqalə («Molekulyar testlər: PCR və NGS») qan analizinin bir hissəsini izah edir. Bu mövzu polimeraz zəncirvari reaksiyasına (PCR) — onun necə işlədiyinə və leykozda nə üçün belə vacib olduğuna — dərindən baxır.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Budaqlanan DNT surətləri.
Şəkil 1.Surətlər ikiqat artır.

01Qısa cavab

PCR DNT-nin çox kiçik bir hissəsini milyonlarla dəfə surətini çıxaran üsuldur. Nümunə növbə ilə qızdırılır və soyudulur: qızdırma DNT-nin iki zəncirini ayırır, soyuma zamanı “praymerlər” adlı kiçik hissələr hədəfə bağlanır və ferment yeni zəncir qurur. Hər dövrdə surətlər ikiqat artır. Leykozda PCR iki əsas iş görür: (1) konkret dəyişikliyin — məsələn, BCR::ABL1 və ya PML::RARA füzyonunun, NPM1 və ya FLT3 mutasiyasının — olub-olmadığını göstərir; (2) kəmiyyət PCR-ı (qPCR) onun miqdarını ölçür. qPCR çox həssasdır və 100 000 normal hüceyrə arasında bir leykoz hüceyrəsini tapa bilər. Buna görə CML-in müalicəsində və MQX ölçülməsində əsas üsuldur. Füzyon genlər üçün əvvəlcə RNT-dən DNT surəti hazırlanır (RT-PCR).

02Sadə izah

Surət çıxarma — milyonlarla dəfə.

Var/yox və nə qədər.

Çox həssas — MQX üçün.

03Elmi izah

Beynəlxalq şkala (IS): CML-də BCR::ABL1 nəticələri laboratoriyalar arasında müqayisə üçün IS faizi ilə ifadə olunur.

RT-PCR: füzyon genlər RNT səviyyəsində ölçülür, buna görə nümunə tez emal edilməlidir.

04Bədəndə nə baş verir?

İkiqat artım

Hər dövrdə hədəf DNT-nin surətləri ikiqat artır.

Termosikler

Cihaz nümunəni dəqiq qızdırıb soyudur.

Cihazda boru sırası.
Şəkil 2.Termosiklerdə PCR boruları.

Artım əyrisi

Hədəf nə qədər çoxdursa, əyri bir o qədər tez qalxır.

Ekranda S formalı əyri.
Şəkil 3.PCR artım əyrisi — PCR

05PCR dövrü

Dörd addım.

Şablon — DNT nümunəsi.1ŞablonDNT nümunəsi.
Qızdırma — Zəncirlər ayrılır.2QızdırmaZəncirlər ayrılır.
Praymerlər — Hədəfə bağlanır.3PraymerlərHədəfə bağlanır.
Surətlər — İkiqat artım.4Surətlərİkiqat artım.

06PCR-ın leykozda istifadəsi

MəqsədNümunə
DiaqnozPML::RARA (APL), BCR::ABL1
MutasiyaNPM1, FLT3 (AML)
MiqdarBCR::ABL1 IS (CML)
MQXFüzyon və ya fərdi hədəf
Residiv aşkarıMiqdarın yenidən artması

07Əsas terminlər

PCR
Polimeraz zəncirvari reaksiyası.
Praymer
Hədəfi tanıyan kiçik DNT parçası.
qPCR
Kəmiyyət PCR.
RT-PCR
RNT-dən başlayan PCR.
IS
Beynəlxalq şkala.

08Əsas fikirlər

  • PCR DNT-nin surətini çıxarır.
  • Dəyişikliyin olub-olmadığını göstərir.
  • qPCR miqdarı ölçür.
  • Çox həssasdır.
  • CML və MQX-də əsasdır.
  • Dinamikanı həkimlə izləyin.

09Tez-tez verilən suallar

“Aşkar edilmədi” leykozun tamamilə yox olması deməkdirmi?

Xeyr; bu, testin həssaslıq həddindən aşağı olduğunu göstərir. Mənasını həkim izah edəcək.

Kiçik artım narahatedicidirmi?

Tək ölçmə yox, dinamika vacibdir; həkim qərar verəcək.

Niyə nümunə tez çatdırılmalıdır?

RNT tez parçalanır.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. “Aşkar edilmədi” leykozun tamamilə yox olması deməkdirmi?

  2. Kiçik artım narahatedicidirmi?

  3. Niyə nümunə tez çatdırılmalıdır?

Suallarım

12Mənbələr

  1. National Cancer Institute (NCI). Definition: polymerase chain reaction
  2. MedlinePlus Genetics. What is a gene variant and how do variants occur?
  3. National Cancer Institute (NCI). CML treatment (PDQ), patient version
  4. American Cancer Society. Treatment of Acute Promyelocytic Leukemia (APL)
  5. Cleveland Clinic. Differentiation Syndrome: Symptoms, Causes & Treatment
  6. National Cancer Institute (NCI). Chronic Myeloid Leukemia Treatment (PDQ®) — Health Professional Version
  7. World Health Organization. Childhood cancer — Fact sheet
  8. National Cancer Institute (NCI). Cancer in Children and Adolescents — Fact Sheet
  9. Blood (American Society of Hematology), 2021. 2021 Update on MRD in acute myeloid leukemia: a consensus document from the European LeukemiaNet MRD Working Party
  10. Blood (American Society of Hematology), 2022. International Consensus Classification of Myeloid Neoplasms and Acute Leukemias: integrating morphologic, clinical, and genomic data
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →