← Geri
İmmunitet və infeksiyalardan qorunma

Anadangəlmə və qazanılmış immunitet

Əsas məqalə («Anadangəlmə və qazanılmış immunitet») iki immun “qolu” izah edir. Bu mövzu daha dərinə gedir: leykoz və onun müalicəsi hansı qolu zəiflədir və bu, hansı infeksiyalara meyli artırır?

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
İki immun qalxanı
Şəkil 1.İki immun qalxan — Anadangəlmə və qazanılmış immunitet

01Qısa cavab

Anadangəlmə immunitet — dəri və selikli qişalar, neytrofillər, monositlər, komplement — dərhal işləyir. Kimyaterapiya və kəskin leykoz əsasən bu qolu, xüsusən neytrofilləri və selikli qişaları zəiflədir; bu zaman bakterial və göbələk infeksiyaları daha çox olur. Qazanılmış immunitet — T və B limfositlər, antitellər — dəqiq və yaddaşlıdır. Steroidlər, bəzi hədəfli dərmanlar, antitellər, CAR-T, transplantasiya və CLL bu qolu zəiflədir; bu zaman virus reaktivasiyası (məsələn, herpes, CMV), pnevmosistis və təkrarlanan bakterial infeksiyalar önə çıxır.

02Sadə izah

Anadangəlmə — sürətli, ümumi.

Qazanılmış — dəqiq, yaddaşlı.

Müalicə hər qola fərqli təsir edir.

03Elmi izah

Profilaktika: həkimlər hansı qolun zəiflədiyinə görə antibakterial, antiviral və ya antifungal profilaktika seçir.

Əməkdaşlıq: NCBI/IQWiG izah edir ki, iki qol bir-birinə siqnal verir; birinin zəifləməsi digərinə də təsir edir.

04Bədəndə nə baş verir?

İki qalxan

Biri geniş və sürətli, digəri dəqiq və yaddaşlı.

Neytrofillər azaldıqda

Kimyaterapiyadan sonra anadangəlmə qol zəifləyir; qızdırma təcili haldır.

Seyrəlmiş neytrofil sahəsi.
Şəkil 2.Kimyaterapiyadan sonra neytrofillər seyrəlir.

Limfositlər azaldıqda

Steroid, antitel, transplantasiya və CLL qazanılmış qolu zəiflədir; virus və pnevmosistis profilaktikası nəzərdən keçirilir.

Sönən qızılı limfositlər.
Şəkil 3.Bəzi müalicələr limfositləri azaldır.

05İki qolun işi

Dörd addım.

Sədd — Dəri və selikli qişa.1SəddDəri və selikli qişa.
Sürətli cavab — Neytrofillər gəlir.2Sürətli cavabNeytrofillər gəlir.
Dəqiq cavab — Limfositlər öyrənir.3Dəqiq cavabLimfositlər öyrənir.
Birlikdə — İki qol əməkdaşlıq edir.4Birlikdəİki qol əməkdaşlıq edir.

06Hansı qol, hansı risk?

Zəifləyən hissəDaha tez-tez rast gəlinən
NeytrofillərBakterial və göbələk infeksiyaları
Selikli qişalarBağırsaq və ağız bakteriyaları
T hüceyrələriVirus reaktivasiyası, pnevmosistis
B hüceyrələri / antitellərTəkrarlanan bakterial infeksiyalar

07Əsas terminlər

Anadangəlmə immunitet
Doğuşdan olan sürətli müdafiə.
Qazanılmış immunitet
Öyrənilən, dəqiq müdafiə.
Komplement
Mikrobları zədələyən zülallar.
Reaktivasiya
Gizli virusun yenidən aktivləşməsi.
Profilaktika
İnfeksiyanın qabaqcadan önlənməsi.

08Əsas fikirlər

  • İmmunitetin iki qolu var.
  • Kimyaterapiya əsasən anadangəlmə qolu zəiflədir.
  • Steroid, antitel və transplantasiya qazanılmış qolu zəiflədir.
  • Risk növü zəifləyən qola uyğundur.
  • Profilaktikanı həkim seçir.
  • Qızdırma həmişə təcili haldır.

09Tez-tez verilən suallar

Mənim hansı qolum zəifdir?

Bu, leykozun növündən və müalicədən asılıdır; həkiminizdən soruşun.

Niyə antiviral dərman verilir?

T hüceyrələri zəiflədikdə gizli viruslar aktivləşə bilər.

Qollar bərpa olunurmu?

Bəli, adətən; neytrofillər tez, limfositlər daha yavaş («İmmunitetin bərpası»).

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Mənim hansı qolum zəifdir?

  2. Niyə antiviral dərman verilir?

  3. Qollar bərpa olunurmu?

Suallarım

12Mənbələr

  1. InformedHealth.org (IQWiG) via NCBI Bookshelf. The innate and adaptive immune systems
  2. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Immune response
  3. National Cancer Institute (NCI). Infection and Neutropenia during Cancer Treatment
  4. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Safer Food Choices for People With Weakened Immune Systems
  5. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Blood Differential
  6. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). White Blood Count (WBC)
  7. American Cancer Society. Infections in People with Cancer
  8. National Cancer Institute (NCI). Monoclonal Antibodies
  9. Annals of Oncology (ESMO), 2016. Management of febrile neutropaenia: ESMO Clinical Practice Guidelines
  10. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Blood differential test
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →