← Geri
İmmunitet və infeksiyalardan qorunma

Monositlər və makrofaqlar

Bu mövzu monositlər və makrofaqlar haqqında əsas məqaləni («Monositlər və makrofaqlar») davam etdirir və praktik suala cavab verir: leykoz və müalicə zamanı analizdə monositlər nə deyir və makrofaqlar bədəni necə qoruyur?

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Boş sahədə ilk görünən iri monositlər.
Şəkil 1.Kimyaterapiyadan sonra monositlər tez-tez birinci qayıdır.

01Qısa cavab

Kimyaterapiyadan sonra sümük iliyi bərpa olunanda qanda çox vaxt ilk görünən hüceyrələr monositlərdir — neytrofillər bir neçə gün sonra gəlir. Ona görə də monositlərin qayıtması bərpanın erkən işarəsi ola bilər. Monositlərin çox olması (monositoz) infeksiya, iltihab və bərpa zamanı ola bilər, bəzi leykozlarda isə (monositar AML, xroniki miyelomonositar leykemiya) şiş hüceyrələri monositlərə bənzəyir. Toxumalardakı makrofaqlar, xüsusən ağciyərdə, göbələk sporlarına qarşı mühüm müdafiə xəttidir.

02Sadə izah

Bərpanın ilk işarəsi: kimyaterapiyadan sonra monositlər tez-tez birinci qayıdır.

Monositoz həmişə xəstəlik demək deyil.

Makrofaqlar ağciyərdə göbələklərə qarşı qoruyur.

03Elmi izah

Diferensial: MedlinePlus izah edir ki, leykosit formulası beş növ ağ hüceyrənin payını göstərir; monositlər adətən onların kiçik hissəsidir.

Monositar leykozlar: bəzi AML alt növlərində və CMML-də şiş hüceyrələri diş ətinə və dəriyə yayıla bilər; bu, diaqnozda nəzərə alınır.

04Bədəndə nə baş verir?

Bərpa dalğası

Neytrofillər hələ aşağı ikən monositlərin artması çox vaxt sümük iliyinin “oyandığını” göstərir. Amma qorunma üçün əsas göstərici yenə də neytrofillərdir.

Makrofaqlar toxumalarda

Ağciyər, qaraciyər və dalaqdakı makrofaqlar mikrobları udur və digər hüceyrələrə siqnal verir. Ağır neytropeniyada onların rolu xüsusilə vacibdir.

Ağciyərdə spora qollarını uzadan makrofaq.
Şəkil 2.Makrofaq göbələk sporunu udur.

Leykoz monositlərə bənzəyəndə

Monositar AML və ya CMML-də diş ətinin şişməsi, dəri düyünləri ola bilər. Bu əlamətləri həkimə deyin.

Diş əti toxumasında toplanan hüceyrələr.
Şəkil 3.Monositar leykozda diş əti şişə bilər.

05Analizdə monositlər

Dörd addım.

Analiz — Formula hazırlanır.1AnalizFormula hazırlanır.
Bərpa — Monositlər qayıdır.2BərpaMonositlər qayıdır.
Qoruma — Makrofaqlar növbədədir.3QorumaMakrofaqlar növbədədir.
Şərh — Həkim izah edir.4ŞərhHəkim izah edir.

06Monositlər: nə deməkdir?

VəziyyətMümkün izah
Kimyaterapiyadan sonra artımSümük iliyinin bərpası
İnfeksiya zamanı artımİmmun cavab
Davamlı yüksəkHəkim əlavə yoxlama edə bilər
Çox aşağıMüalicə və ya sümük iliyi zəifliyi

07Əsas terminlər

Monosit
Qanda dolaşan iri ağ hüceyrə.
Makrofaq
Toxumada yaşayan “udan” hüceyrə.
Monositoz
Monositlərin çoxalması.
CMML
Xroniki miyelomonositar leykemiya.
Leykosit formulası
Ağ hüceyrə növlərinin payı.

08Əsas fikirlər

  • Monositlər bərpanın erkən işarəsi ola bilər.
  • Monositoz həmişə xəstəlik deyil.
  • Qorunma üçün əsas göstərici neytrofillərdir.
  • Makrofaqlar göbələklərə qarşı vacibdir.
  • Diş əti şişməsini həkimə deyin.
  • Nəticəni həkimlə şərh edin.

09Tez-tez verilən suallar

Monositlər qalxıb, neytrofillər hələ aşağıdır. Artıq qorunmuşammı?

Hələ yox. Neytrofillər bərpa olunana qədər ehtiyat tədbirləri davam edir.

Monositoz leykozun qayıtması deməkdirmi?

Adətən yox; çox vaxt infeksiya və ya bərpa ilə bağlıdır. Həkim lazım olsa əlavə yoxlayır.

Makrofaqları analizdə görmək olarmı?

Adi qan analizində yox; onlar toxumalarda yaşayır.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Monositlər qalxıb, neytrofillər hələ aşağıdır. Artıq qorunmuşammı?

  2. Monositoz leykozun qayıtması deməkdirmi?

  3. Makrofaqları analizdə görmək olarmı?

Suallarım

12Mənbələr

  1. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Blood Differential
  2. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). White Blood Count (WBC)
  3. InformedHealth.org (IQWiG) via NCBI Bookshelf. How does the immune system work?
  4. National Cancer Institute (NCI). Infection and Neutropenia during Cancer Treatment
  5. National Cancer Institute (NCI). Chronic Lymphocytic Leukemia Treatment (PDQ®) — Patient Version
  6. National Cancer Institute (NCI). CAR T Cells: Engineering Patients’ Immune Cells to Treat Their Cancers
  7. NHS. Sepsis
  8. American Cancer Society. How Is Acute Myeloid Leukemia Classified?
  9. American Cancer Society. Typing of Acute Lymphocytic Leukemia (ALL)
  10. National Cancer Institute (NCI). Mouth and Throat Problems during Cancer Treatment
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →