← Geri
Suallar və cavablar

CML haqqında suallar

Xroniki mieloid leykoz (CML) son onilliklərdə ən çox dəyişmiş leykozlardandır: indi bir çox insan onunla uzun illər yaşayır.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Filadelfiya xromosomu necə yaranır
Şəkil 1.Filadelfiya xromosomu necə yaranır

01Qısa cavab

CML — mieloid hüceyrələrin yavaş çoxaldığı xroniki leykozdur. Onun səbəbi Filadelfiya xromosomu və BCR::ABL1 adlı birləşmiş gendir. Bu gen hüceyrəyə daim “böl” siqnalı verir. Tirozin kinaz inhibitorları (TKİ) adlı hədəf dərmanlar bu siqnalı bloklayır. Əksər xəstələr xroniki fazada diaqnoz alır və müntəzəm dərman qəbulu ilə xəstəlik uzun müddət nəzarətdə qalır. Müalicənin effekti qanda BCR::ABL1 səviyyəsini ölçən PCR testi ilə izlənilir.

02Sadə izah

CML-də hüceyrələrdə BCR::ABL1 adlı “qırılmış açar” yaranır və hüceyrə dayanmadan bölünür.

TKİ dərmanları bu açarı söndürür.

03Elmi izah

CML üç fazada təsvir olunur: xroniki, akselerasiya və blast fazası (yeni təsnifatlarda akselerasiya fazası azaldılıb). Müasir müalicədə əksər xəstələr xroniki fazada qalır.

Molekulyar cavab beynəlxalq şkala (IS) ilə ölçülür; dərin və davamlı cavabı olan bəzi xəstələrdə ciddi nəzarət altında dərmanın dayandırılması (TFR) mümkündür.

04Bədəndə nə baş verir?

Diaqnoz necə qoyulur

Çox vaxt adi qan analizində leykositlərin yüksək olduğu görünür. Sonra sümük iliyi və genetik testlər (sitogenetika, FISH, PCR) Filadelfiya xromosomunu təsdiqləyir.

Müalicə necə gedir

TKİ adətən tablet şəklində hər gün qəbul edilir. Yan təsirlər dərmandan dərmana fərqlidir və çox vaxt idarə edilə bilir. Dərmanı özbaşına dayandırmaq və ya dozanı dəyişmək olmaz.

Gündəlik dərman rejimi
Şəkil 2.Gündəlik dərman rejimi

Nəzarət

PCR testi müntəzəm aparılır. Hədəflərə çatılmasa, həkim dərmanı dəyişə və ya mutasiya testi edə bilər.

Molekulyar cavab: səviyyə enir
Şəkil 3.Molekulyar cavab: səviyyə enir

05CML-də yol

Əsas mərhələlər.

BCR::ABL1 aşkarlanır — Genetik testlər diaqnozu təsdiqləyir.1BCR::ABL1 aşkarlanırGenetik testlər diaqnozu təsdiqləyir.
Gündəlik TKİ — Hədəf dərman hər gün qəbul edilir.2Gündəlik TKİHədəf dərman hər gün qəbul edilir.
PCR nəzarəti — Cavabın dərinliyi ölçülür.3PCR nəzarətiCavabın dərinliyi ölçülür.
Uzun nəzarət — Xəstəlik illərlə idarə olunur.4Uzun nəzarətXəstəlik illərlə idarə olunur.
ArdıcıllıqDərmanı buraxmamaq nəticəni qoruyur.
Müntəzəm PCRTestlər cavabı izləyir.

06Əsas məqamlar cədvəldə

MövzuQısa izah
Diaqnoz necə qoyulurÇox vaxt adi qan analizində leykositlərin yüksək olduğu görünür. Sonra sümük iliyi və genetik testlər (sitogenetika, FISH, PCR) Filadelfiya xromosomunu təsdiqləyir.
Müalicə necə gedirTKİ adətən tablet şəklində hər gün qəbul edilir. Yan təsirlər dərmandan dərmana fərqlidir və çox vaxt idarə edilə bilir. Dərmanı özbaşına dayandırmaq və ya dozanı dəyişmək olmaz.
NəzarətPCR testi müntəzəm aparılır. Hədəflərə çatılmasa, həkim dərmanı dəyişə və ya mutasiya testi edə bilər.

07Əsas terminlər

Filadelfiya xromosomu
9 və 22-ci xromosomlar arasında parça mübadiləsi ilə yaranan dəyişiklik.
TKİ
Tirozin kinaz inhibitoru — BCR::ABL1-i bloklayan dərman.
Molekulyar cavab
PCR-də BCR::ABL1 səviyyəsinin azalması.

08Əsas fikirlər

  • CML-in səbəbi BCR::ABL1-dir.
  • TKİ-lər xəstəliyi nəzarətdə saxlayır.
  • PCR müalicəni izləyir.
  • Dərmanı fasiləsiz qəbul etmək vacibdir.

09Tez-tez verilən suallar

TKİ-ni bir gün buraxsam nə olar?

Komandanıza deyin; tez-tez buraxmaq nəticəni pisləşdirə bilər.

Dərmanı dayandırmaq olarmı?

Yalnız həkimin qərarı ilə və ciddi PCR nəzarəti altında.

CML ilə işləmək olarmı?

Bir çox insan işləyir və adi həyat sürür.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. TKİ-ni bir gün buraxsam nə olar?

  2. Dərmanı dayandırmaq olarmı?

  3. CML ilə işləmək olarmı?

Suallarım

12Mənbələr

  1. National Cancer Institute (NCI). Chronic Myeloid Leukemia Treatment (PDQ®) – Patient Version
  2. NHS. Chronic myeloid leukaemia
  3. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Leukemia
  4. National Cancer Institute (NCI). Leukemia—Patient Version
  5. Anthony Nolan. Understanding stem cell transplants
  6. National Cancer Institute (NCI). Questions to Ask about Cancer Treatment
  7. American Cancer Society. Typical Treatment of Acute Lymphocytic Leukemia
  8. National Cancer Institute (NCI). Side Effects of Cancer Treatment
  9. National Cancer Institute (NCI). Bleeding and Bruising (Thrombocytopenia) and Cancer Treatment
  10. NHS (UK). Acute myeloid leukaemia
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →