← Geri
Müalicədən sonra və remissiya

Ailə həyatına qayıdış

Müalicə bitdikdən sonra ailə həyatı dərhal əvvəlki kimi olmaya bilər. Bu mövzuda rolların dəyişməsini, ünsiyyəti, uşaqlar və partnyorla münasibəti necə bərpa etməyi izah edirik.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~2 dəq
Işıqlı fincanlar olan dəyirmi masa.
Şəkil 1.Evdə ailə həyatı — Ailə həyatına qayıdış

01Qısa cavab

Müalicə dövründə ailənin həyatı xəstəliyin ətrafında qurulur: kimsə qulluq edir, kimsə işləri öz üzərinə götürür, uşaqlar bəzən qohumlarda qalır. Müalicə bitəndə hamı “normal həyata” qayıtmağı gözləyir, amma bu, adətən tədricən olur. Siz hələ yorğun ola bilərsiniz (mövzu «Yorğunluq və hərəkət balansı»), qorxu və narahatlıq hiss edə bilərsiniz (mövzu «Analiz günü qorxusu», «Residiv qorxusu»). Ailə üzvləri isə ya sizi həddindən artıq qoruya, ya da hər şeyin artıq bitdiyini düşünə bilər. Bu fərqli gözləntilər gərginlik yaradır. NCI bu dövrü “yeni normal” adlandırır — həyat dəyişir və yeni qaydalar tapmaq lazımdır. Kömək edən addımlar: nə hiss etdiyinizi və nəyə hazır olduğunuzu açıq deyin; ev işlərini yenidən, gücünüzə uyğun bölüşdürün; kiçik birgə fəaliyyətlərlə başlayın — birgə yemək, gəzinti; özünüzə də vaxt ayırın. Uşaqlarla yaşlarına uyğun, səmimi danışın: xəstəlik barədə suallarına cavab verin və gündəlik rejimi bərpa edin. Partnyorla münasibətdə yaxınlıq və intim həyat da dəyişə bilər (mövzu «Uşaqlıqda keçirilmiş leykozdan sonra»); bu barədə danışmaq və lazım olsa, həkimdən kömək istəmək normaldır. Ailə üzvləri də — xüsusən qulluq edənlər — tükənmə yaşaya bilər; onların da dəstəyə ehtiyacı var. Gərginlik uzun sürərsə, psixoloq və ya ailə məsləhətçisi kömək edə bilər.

02Sadə izah

Qayıdış tədricən olur.

Ailədə gözləntilər fərqli ola bilər.

“Yeni normal” — yeni qaydalar.

Açıq danışmaq — əsas addım.

Ailə üzvlərinin də dəstəyə ehtiyacı var.

03Elmi izah

Yeni normal: NCI müalicədən sonra ailə rollarının və münasibətlərin dəyişdiyini və bunun normal olduğunu qeyd edir.

Ünsiyyət: NCI “Facing Forward” hisslər, ehtiyaclar və gözləntilər barədə açıq danışmağı tövsiyə edir.

Uşaqlar: NCI uşaqlarla yaşa uyğun, səmimi danışmağın və rejimin saxlanmasının onların narahatlığını azaltdığını göstərir.

Emosiyalar: CRUK və ACS müalicədən sonra həm xəstədə, həm də yaxınlarda emosional çətinliklərin geniş yayıldığını qeyd edir.

04Bədəndə nə baş verir?

Niyə çətin ola bilər?

Rollar dəyişib, siz hələ yorğunsunuz, ailə isə ya həddindən artıq qoruyur, ya da “hər şey bitdi” düşünür.

Bir-birinə uyğunlaşan işıqlı tapmaca parçaları.
Şəkil 2.Rolların yenidən qurulması.

Açıq danışmaq

Nə hiss etdiyinizi, nəyə hazır olduğunuzu və nəyə hələ hazır olmadığınızı deyin. Yaxınlarınızdan da eyni şeyi soruşun.

Uşaqlar

Yaşa uyğun, səmimi cavablar, sabit rejim, birgə vaxt. Uşağın davranışında dəyişiklik varsa, müəllim və ya psixoloqla danışın.

Partnyor

Münasibət, yaxınlıq və intim həyat dəyişə bilər. Bir-birinizə vaxt ayırın, lazım olsa, birgə məsləhətçiyə müraciət edin.

Birləşən iki işıq yolu.
Şəkil 3.Partnyorların yenidən yaxınlaşması.

Qulluq edənlər

Uzun müddət qulluq edənlər tükənə bilər. Onların istirahətinə və dəstəyinə də diqqət yetirin.

Nə vaxt həkimə zəng etməli

Narahatedici əlamətlər — qızdırma, qanaxma, yeni ağrı, nəfəs darlığı — görüşlər arasında da həkimə deyilməlidir. Erkən müraciət həmişə gecikmədən yaxşıdır.

05Ailəyə qayıdış

Addımlar.

Danışın — Açıq danışın.1DanışınAçıq danışın.
Bölüşün — Işləri bölüşün.2BölüşünIşləri bölüşün.
Birlikdə — Birgə vaxt.3BirlikdəBirgə vaxt.
Özünüzə — Özünüzə vaxt.4ÖzünüzəÖzünüzə vaxt.
YaxınlıqMünasibətlər bərpa olunur.
EvYeni balans tapılır.
DəstəkHamı dəstək alır.

06Ailədə tez-tez rast gəlinən vəziyyətlər (sadələşdirilmiş)

VəziyyətNə kömək edə bilər
Həddindən artıq qorumaNəyi özünüz edə bildiyinizi deyin
“Hər şey bitdi” gözləntisiYorğunluq barədə izah edin
Uşağın narahatlığıSəmimi söhbət, sabit rejim
Partnyorla məsafəBirgə vaxt, açıq söhbət
Qulluq edənin yorğunluğuIstirahət, dəstək

* Hər ailə fərqlidir; öz yolunuzu tapın.

07Əsas terminlər

Yeni normal
Müalicədən sonrakı dəyişmiş həyat.
Rol
Ailədə insanın vəzifəsi.
Qulluq edən
Xəstəyə qulluq edən yaxın.
Tükənmə
Uzun gərginlikdən yaranan yorğunluq.
Ailə məsləhətçisi
Ailə münasibətləri üzrə mütəxəssis.
Rejim
Sabit gündəlik qayda.

08Əsas fikirlər

  • Qayıdışa vaxt verin.
  • Hisslərinizi açıq deyin.
  • Işləri gücünüzə uyğun bölüşdürün.
  • Uşaqlarla səmimi danışın.
  • Partnyora vaxt ayırın.
  • Qulluq edənlərin də istirahət etməsinə kömək edin.

09Tez-tez verilən suallar

Ailəm məni həddindən artıq qoruyur.

Nəyi özünüz edə bildiyinizi sakit izah edin.

Uşağım pis davranır.

Bu, narahatlığın əlaməti ola bilər; müəllim və psixoloqla danışın.

Partnyorla mübahisələr artıb.

Bu, tez-tez olur; birgə məsləhətçi kömək edə bilər.

Nə vaxt kömək istəməli?

Gərginlik uzun sürürsə və ya gündəlik həyata mane olursa.

Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Xeyr. Bu ümumi təhsil məlumatıdır; sizin vəziyyətinizi yalnız müalicə edən həkim qiymətləndirir.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Ailəm məni həddindən artıq qoruyur.

  2. Uşağım pis davranır.

  3. Partnyorla mübahisələr artıb.

  4. Nə vaxt kömək istəməli?

  5. Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. National Cancer Institute. Survivorship: the new normal
  2. National Cancer Institute. Facing Forward: Life After Cancer Treatment
  3. National Cancer Institute. Talking to Children about Your Cancer
  4. National Cancer Institute. Feelings and Cancer
  5. Cancer Research UK. Coping with cancer emotionally
  6. National Cancer Institute (NCI). Follow-Up Medical Care
  7. National Cancer Institute (NCI). Cancer Survivorship
  8. Cancer.Net (ASCO). Follow-Up Care After Cancer Treatment
  9. Leukemia & Lymphoma Society (LLS). Long-Term and Late Effects of Treatment
  10. Cancer.Net (ASCO). Long-Term Side Effects of Cancer Treatment
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →