← Geri
Müalicədən sonra və remissiya

Gözlər

Leykoz müalicəsi bəzən illər sonra gözlərə təsir edə bilər — ən çox katarakta və quru göz şəklində. Bu mövzuda bunların səbəblərini, əlamətlərini və gözlərin necə yoxlandığını izah edirik.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~2 dəq
Yan-yana şəffaf və dumanlı parlayan disklər.
Şəkil 1.Şəffaf və bulanmış büllur.

01Qısa cavab

Gözlərə əsasən üç müalicə təsir edir. Birincisi, steroidlər (deksametazon, prednizolon) — ALL müalicəsində uzun müddət istifadə olunur və kataraktaya, yəni göz büllurunun bulanmasına səbəb ola bilər. İkincisi, bütün bədən şüası və ya kəllə şüası — onlar da katarakta riskini artırır; şüa dozası nə qədər yüksəkdirsə, risk bir o qədər çoxdur. Üçüncüsü, kök hüceyrə transplantasiyasından sonra xroniki “transplantat əleyhinə sahib” xəstəliyi (GVHD) — o, göz yaşı vəzilərinə təsir edib quru gözə səbəb ola bilər (mövzu «Xroniki GVHD»). Katarakta tədricən inkişaf edir: görmə bulanıqlaşır, işıqdan qamaşma, gecə görməsində çətinlik olur. O, sadə və təhlükəsiz əməliyyatla müalicə olunur. Quru göz qum hissi, yanma, qızartı verir; nəmləndirici damcılar və digər müalicələr kömək edir. COG risk qrupunda ildə bir dəfə görmə yoxlaması və müntəzəm oftalmoloq müayinəsi tövsiyə edir.

02Sadə izah

Əsas risklər — steroidlər, şüa, xroniki GVHD.

Ən çox — katarakta və quru göz.

Katarakta — bulanıq görmə, qamaşma.

Katarakta əməliyyatla müalicə olunur.

Nəzarət — illik göz yoxlaması.

03Elmi izah

Katarakta: COG steroidlər, kəllə şüası və bütün bədən şüası almış şəxslərdə katarakta riskinin artdığını qeyd edir; illik görmə yoxlaması və oftalmoloq müayinəsi tövsiyə edilir.

Şüa dozası: NCI-yə görə göz büllüru şüaya çox həssasdır; bütün bədən şüasından sonra katarakta adətən illər içində inkişaf edir.

Quru göz: NEI-yə görə göz yaşı ya az hasil olur, ya da tez buxarlanır; transplantasiyadan sonra xroniki GVHD əsas səbəblərdən biridir.

Müalicə: NEI və NHS-ə görə katarakta əməliyyatı bulanmış büllurun süni linza ilə əvəz edilməsidir; ən çox aparılan və təhlükəsiz əməliyyatlardandır.

04Bədəndə nə baş verir?

Katarakta nədir?

Göz büllurunun bulanmasıdır. Normalda şəffaf olan büllur tədricən dumanlanır və işıq gözün arxasına aydın çatmır.

Hansı müalicə təsir edir?

Uzunmüddətli steroidlər, kəllə şüası və bütün bədən şüası. Transplantasiyadan sonra xroniki GVHD quru gözə səbəb ola bilər.

Quru göz

Gözdə qum hissi, yanma, qızartı, sulanma və işığa həssaslıq. Göz yaşı təbəqəsi gözün səthini qoruyur və nəmləndirir.

Hamar səth üzərində parlayan nazik təbəqə.
Şəkil 2.Göz yaşı təbəqəsi gözü nəmləndirir.

Necə yoxlanır?

Görmə kəskinliyi yoxlanır, oftalmoloq xüsusi işıqla (yarıq lampa) büllura və göz səthinə baxır; lazım olduqda göz dibi müayinə edilir.

Dairəvi göz formasına yönələn işıq şüası.
Şəkil 3.Göz müayinəsi — Gözlər

Müalicə və qoruma

Katarakta görməyə mane olduqda əməliyyat edilir. Quru göz üçün həkim nəmləndirici damcılar və digər üsullar təklif edir. Günəş eynəyi gözləri ultrabənövşəyi şüadan qoruyur.

Nə vaxt həkimə zəng etməli

Narahatedici əlamətlər — qızdırma, qanaxma, yeni ağrı, nəfəs darlığı — görüşlər arasında da həkimə deyilməlidir. Erkən müraciət həmişə gecikmədən yaxşıdır.

05Gözlərə nəzarət

Addımlar.

Diqqət — Bulanıq görmə, işıqdan qamaşma.1DiqqətBulanıq görmə, işıqdan qamaşma.
Rahatlıq — Quru göz üçün damcılar (həkimlə).2RahatlıqQuru göz üçün damcılar (həkimlə).
Müayinə — Oftalmoloqa müntəzəm baxış.3MüayinəOftalmoloqa müntəzəm baxış.
Qoruma — Günəş eynəyi, papaq.4QorumaGünəş eynəyi, papaq.
GörməGörmə qorunur.
RahatlıqQuru göz yüngülləşir.
QorumaGözlər qorunur.

06Gözə gec təsirlər (sadələşdirilmiş)

ProblemSəbəbNə edilir
KataraktaSteroidlər, şüaMüayinə, lazım olsa əməliyyat
Quru gözXroniki GVHD, şüaDamcılar, oftalmoloq
Göz dibi dəyişiklikləriŞüa (nadir)Oftalmoloq müayinəsi
InfeksiyaZəif immunitetTəcili baxış

* Göz yoxlamalarını həkiminiz təyin edir.

07Əsas terminlər

Büllur
Gözün içində işığı fokuslayan şəffaf linza.
Katarakta
Büllurun bulanması.
Quru göz
Göz yaşının çatışmaması.
Oftalmoloq
Göz həkimi.
Yarıq lampa
Gözü böyüdərək göstərən cihaz.
GVHD
Donor hüceyrələrinin bədənə qarşı reaksiyası.

08Əsas fikirlər

  • Steroidlər və şüa katarakta riskini artırır.
  • Bulanıq görməni bildirin.
  • Katarakta əməliyyatla müalicə olunur.
  • Quru göz müalicə olunur.
  • Ildə bir dəfə göz yoxlaması.
  • Gözləri günəşdən qoruyun.

09Tez-tez verilən suallar

Katarakta görməmi tam itirəcəkmi?

Xeyr; əməliyyat görməni adətən yaxşı bərpa edir.

Eynək lazımdırmı?

Bəzən; oftalmoloq müəyyən edəcək.

Hansı damcıları istifadə edim?

Damcını həkiminizlə seçin.

Kontakt linza taxmaq olarmı?

Quru gözdə və transplantasiyadan sonra əvvəlcə həkimdən soruşun.

Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Xeyr. Bu ümumi təhsil məlumatıdır; sizin vəziyyətinizi yalnız müalicə edən həkim qiymətləndirir.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Katarakta görməmi tam itirəcəkmi?

  2. Eynək lazımdırmı?

  3. Hansı damcıları istifadə edim?

  4. Kontakt linza taxmaq olarmı?

  5. Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. Children's Oncology Group. Long-Term Follow-Up Guidelines for Survivors of Childhood, Adolescent and Young Adult Cancers
  2. National Cancer Institute (NCI). Late Effects of Treatment for Childhood Cancer (PDQ®)–Patient Version
  3. National Eye Institute. Cataracts
  4. National Eye Institute. Dry Eye
  5. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Cataract
  6. NHS. Cataracts
  7. National Cancer Institute (NCI). Follow-Up Medical Care
  8. National Cancer Institute (NCI). Cancer Survivorship
  9. Cancer.Net (ASCO). Follow-Up Care After Cancer Treatment
  10. Leukemia & Lymphoma Society (LLS). Long-Term and Late Effects of Treatment
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →