← Geri
Müalicədən sonra və remissiya

Remissiyaya necə nəzarət edilir

Remissiya əldə olunandan sonra komanda onun davam etdiyini müntəzəm yoxlayır. Bu mövzuda nəzarətin hansı “səviyyələrdən” ibarət olduğunu və hər birinin nə göstərdiyini izah edirik.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~2 dəq
Sakit sümük iliyi nüvəsi ətrafında dörd şəffaf işıq halqası.
Şəkil 1.Nəzarət bir neçə səviyyədən ibarətdir — görüşdən molekulyar testə qədər.

01Qısa cavab

Remissiyaya nəzarət bir neçə səviyyədə aparılır. Hər görüşdə həkim şikayətləri soruşur və müayinə edir, ümumi qan analizi və lazım olsa biokimya verilir. Bəzi leykozlarda müəyyən vaxtlarda sümük iliyi müayinəsi və ya ölçülə bilən qalıq xəstəlik (MRD) testi aparılır — bu, adi analizlərin görmədiyi çox az sayda leykoz hüceyrəsini tapa bilir. Görüşlər əvvəlcə tez-tez olur, sonra illər keçdikcə seyrəlir. Məqsəd residivi mümkün qədər erkən görmək və eyni zamanda ümumi sağlamlığı izləməkdir. Dəqiq plan həkiminiz tərəfindən sizin xəstəliyinizə görə qurulur.

02Sadə izah

Nəzarət bir test deyil, bir neçə səviyyədir.

Əsası həkim görüşü və qan analizidir.

Bəzən sümük iliyi və ya MRD testi lazım olur.

Görüşlər əvvəlcə tez-tez, sonra seyrək olur.

Məqsəd residivi erkən görməkdir.

03Elmi izah

Qrafik: ACS-ə görə AML-dən sonra ilk 2 ildə müayinələr təxminən 1–3 ayda bir, sonra daha seyrək aparılır.

MRD: ELN 2021 MRD konsensusu bəzi AML növlərində (məsələn, NPM1 və ya CBF) müalicədən sonra qanda və ya ilikdə molekulyar nəzarəti tövsiyə edir.

Sümük iliyi: qan analizi normal olduqda belə, bəzi protokollarda planlı ilik müayinəsi aparılır; digərlərində yalnız qan dəyişiklikləri olduqda.

ALL: ACS-ə görə ALL-da saxlayıcı müalicə zamanı analizlər daha tez-tez olur.

04Bədəndə nə baş verir?

Birinci səviyyə: həkim görüşü

Həkim özünüzü necə hiss etdiyinizi, yeni simptomlar olub-olmadığını soruşur, limfa düyünlərini, qaraciyəri, dalağı, dərini yoxlayır. Bu, nəzarətin əsasıdır — çox vaxt ilk siqnal hisslərdən gəlir.

Lampa işığında nəticələr qovluğu, stetoskop və kiçik bitki olan klinika masası.
Şəkil 2.Hər görüş söhbət və müayinə ilə başlayır.

İkinci səviyyə: qan analizi

Ümumi qan analizi sümük iliyinin işini göstərir. Biokimya qaraciyər, böyrək və digər orqanları izləyir. Həkim rəqəmlərin trendinə baxır.

Üçüncü səviyyə: sümük iliyi

Bəzi xəstəliklərdə və ya qan analizində dəyişiklik görünəndə ilik müayinəsi aparılır. O, ilikdəki hüceyrələrin tərkibini birbaşa göstərir.

Dördüncü səviyyə: molekulyar və MRD

Leykozun xüsusi markeri (məsələn, gen dəyişikliyi) varsa, laboratoriya onu çox həssas üsullarla axtara bilər. Markerin artması residivdən əvvəl görünə bilər və həkimə erkən qərar vermək imkanı yaradır.

Sağlam hüceyrələr arasında DNT zənciri üzərində sönən kiçik siqnal.
Şəkil 3.Molekulyar test çox az sayda leykoz hüceyrəsini belə görə bilir.

Qrafik necə dəyişir

İlk illərdə görüşlər tez-tez olur, çünki residiv riski bu dövrdə daha yüksəkdir. Sonra aralıqlar uzanır. Bir neçə il sonra nəzarət əsasən ümumi sağlamlığa və gec təsirlərə yönəlir.

05Nəzarətin addımları

Hər görüş eyni məntiqlə gedir.

Görüş — Şikayətlər və müayinə.1GörüşŞikayətlər və müayinə.
Qan analizi — Ümumi qan analizi və biokimya.2Qan analiziÜmumi qan analizi və biokimya.
Lazım olsa, ilik — Sümük iliyi və ya MRD.3Lazım olsa, ilikSümük iliyi və ya MRD.
Seyrələn görüşlər — İllər keçdikcə daha az.4Seyrələn görüşlərİllər keçdikcə daha az.
Erkən siqnalDəyişiklik vaxtında görünür.
SakitlikSabit nəticələr təsdiq edir.
Aydın qrafikNə vaxt nə ediləcəyi məlumdur.

06Nəzarət səviyyələri (sadələşdirilmiş)

SəviyyəNəyi göstərirNə vaxt
Həkim görüşüSimptomlar, müayinəHər görüşdə
Ümumi qan analiziİliyin ümumi işiHər görüşdə
BiokimyaQaraciyər, böyrəklərÇox vaxt hər görüşdə
Sümük iliyiİlikdəki hüceyrələrProtokola görə və ya dəyişiklik olduqda
MRD / molekulyar testÇox az leykoz hüceyrəsiMarker olduqda, plana görə

* Konkret qrafik leykozun növünə və sizin müalicənizə görə fərqlənir.

07Əsas terminlər

Remissiya
Leykozun əlamətlərinin aşkar edilmədiyi vəziyyət.
Residiv
Remissiyadan sonra xəstəliyin qayıdışı.
MRD
Ölçülə bilən qalıq xəstəlik — adi üsulların görmədiyi leykoz hüceyrələri.
Marker
Leykoz hüceyrəsinə xas olan gen və ya zülal xüsusiyyəti.
Mielogramma
Sümük iliyi hüceyrələrinin mikroskopik təhlili.
Biokimya
Orqanların işini göstərən qan analizləri.

08Əsas fikirlər

  • Nəzarət bir neçə səviyyədən ibarətdir.
  • Əsası həkim görüşü və qan analizidir.
  • İlik və MRD testləri plana görə aparılır.
  • Görüşlər zamanla seyrəlir.
  • Simptomlar varsa, gözləməyin.
  • Nəticələrinizi bir yerdə saxlayın.

09Tez-tez verilən suallar

Niyə hər dəfə ilik götürmürlər?

İlik müayinəsi daha ağır prosedurdur və hər kəsə eyni tezlikdə lazım deyil. Həkim onu xəstəliyin növünə və analizlərə görə planlaşdırır.

MRD testi hamıya edilirmi?

Yox, yalnız uyğun marker və ya üsul olduqda. Bu barədə həkiminizdən soruşun.

Nə qədər müddət nəzarətdə olacağam?

Adətən illərlə, tədricən seyrələrək.

Görüşü buraxsam nə olar?

Mümkün qədər tez yeni vaxt alın; nəzarətin fasiləsiz olması vacibdir.

Analizləri başqa laboratoriyada verə bilərəmmi?

Bəli, amma nəticələri həkiminizə çatdırın; mümkünsə eyni laboratoriyadan istifadə edin.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Niyə hər dəfə ilik götürmürlər?

  2. MRD testi hamıya edilirmi?

  3. Nə qədər müddət nəzarətdə olacağam?

  4. Görüşü buraxsam nə olar?

  5. Analizləri başqa laboratoriyada verə bilərəmmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. American Cancer Society. Living as an Acute Myeloid Leukemia (AML) Survivor
  2. American Cancer Society. Living as an Acute Lymphocytic Leukemia Survivor
  3. Blood, 2022. Döhner H et al. Diagnosis and management of AML in adults: 2022 ELN recommendations
  4. Blood, 2021. Heuser M et al. 2021 update on MRD in AML: a consensus document from the ELN MRD Working Party
  5. Leukemia & Lymphoma Society (LLS). Minimal/Measurable Residual Disease
  6. National Cancer Institute (NCI). Follow-Up Medical Care
  7. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Complete Blood Count (CBC)
  8. National Cancer Institute (NCI). Survivorship: During and After Treatment
  9. U.S. Food and Drug Administration (FDA). FDA expands approval of Blincyto for treatment of a type of leukemia in patients who have a certain risk factor for relapse
  10. National Cancer Institute (NCI). NCI Dictionary of Cancer Terms: relative survival rate
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →