← Geri
Qidalanma və gündəlik həyat

Ürəkbulanma: kiçik addımlar, böyük rahatlıq

Ürəkbulanma kimyaterapiyanın ən qorxulu yan təsirlərindən biri sayılır, amma bu gün onu idarə etmək üçün çox yaxşı dərmanlar var. Qidalanma vərdişləri də kömək edir. Bu bölmədə ürəkbulanma zamanı nə yemək və necə yemək lazım olduğunu izah edirik.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Sinidə peçenye, soyuq qatıq və buz.
Şəkil 1.Ürəkbulanmada yüngül qida.

01Qısa cavab

Ürəkbulanma dərmanlarını həkimin dediyi vaxtda, ürəkbulanma başlamazdan əvvəl qəbul edin. Kiçik, tez-tez yeyin; quru, sadə, soyuq və ya otaq temperaturunda qidalar seçin. Güclü qoxulu, yağlı, qızardılmış və çox şirin yeməklərdən çəkinin. Mayeni yeməklər arasında qurtum-qurtum için. Yeməkdən sonra dik oturun. Ürəkbulanma 24 saatdan çox maye içməyə imkan vermirsə, komandanıza zəng edin.

02Sadə izah

Dərmanı vaxtında qəbul edin.

Quru, sadə, soyuq qida.

Qoxu və yağdan uzaq.

Yeməkdən sonra dik oturun.

03Elmi izah

NCI: kimyaterapiya ürəkbulanmasının qarşısını almaq üçün dərmanlar müalicədən əvvəl və sonra cədvəl üzrə verilir; qida məsləhətləri onları tamamlayır.

ESPEN: xərçəng xəstələrində çəki və əzələ itkisinin qarşısını almaq üçün kifayət qədər enerji və zülal vacibdir; qidalanma vəziyyəti müntəzəm qiymətləndirilməlidir.

NCI: müalicənin yan təsirləri (ürəkbulanma, dad dəyişikliyi, ağız yaraları) üçün praktik qida məsləhətləri mövcuddur.

04Bədəndə nə baş verir?

Nə kömək edə bilər?

Peçenye, quru çörək, düyü, kartof, soyuq qatıq, buz parçaları, zəncəfil və ya nanə dəmləməsi.

Açıq pəncərə və yüngül pərdə.
Şəkil 2.Təmiz hava — Ürəkbulanma: kiçik addımlar, böyük rahatlıq

Qoxular

Başqası bişirsin, pəncərəni açın, soyuq yemək daha az qoxu verir.

İki fincan: zəncəfil və nanə dəmləməsi.
Şəkil 3.Zəncəfil və nanə — Ürəkbulanma: kiçik addımlar, böyük rahatlıq

Dietoloq

Çəki itkisi, iştahsızlıq və ya xüsusi pəhriz ehtiyacı varsa, xəstəxanada dietoloqla görüş istəyin.

Qida təhlükəsizliyi

Neytropeniya zamanı qida təhlükəsizliyi qaydaları (bax: «Əl yuma: ən sadə qoruma» və «Yumurta və süd məhsulları: təhlükəsiz seçim») hər mərhələdə qüvvədədir.

05Qidalanma: dörd addım

Qiymətləndir, riskli olanı dəyiş, təhlükəsiz bişir, mütəmadi ye.

Qiymətləndir — Çəki və iştah.1QiymətləndirÇəki və iştah.
Dəyiş — Təhlükəsiz seçim.2DəyişTəhlükəsiz seçim.
Bişir — Tam isti.3BişirTam isti.
Mütəmadi ye — Kiçik porsiyalar.4Mütəmadi yeKiçik porsiyalar.
GücEnerji.
ZülalƏzələ üçün.
TəhlükəsizlikQida qaydaları.

06Əsas məqamlar cədvəldə

MövzuQısa izah
Nə kömək edə bilər?Peçenye, quru çörək, düyü, kartof, soyuq qatıq, buz parçaları, zəncəfil və ya nanə dəmləməsi.
QoxularBaşqası bişirsin, pəncərəni açın, soyuq yemək daha az qoxu verir.
DietoloqÇəki itkisi, iştahsızlıq və ya xüsusi pəhriz ehtiyacı varsa, xəstəxanada dietoloqla görüş istəyin.
Qida təhlükəsizliyiNeytropeniya zamanı qida təhlükəsizliyi qaydaları (bax: «Əl yuma: ən sadə qoruma» və «Yumurta və süd məhsulları: təhlükəsiz seçim») hər mərhələdə qüvvədədir.

07Əsas terminlər

Antiemetik
Ürəkbulanma və qusmaya qarşı dərman.
Gözləmə ürəkbulanması
Müalicədən əvvəl yaranan, öyrənilmiş ürəkbulanma.
Dietoloq
Qidalanma üzrə mütəxəssis.
Zülal
Əzələ və toxumaların bərpası üçün qida maddəsi.
Neytropeniya
Neytrofillərin azalması.

08Əsas fikirlər

  • Dərmanı vaxtında.
  • Kiçik, sadə yeməklər.
  • 24 saat maye yoxdursa, zəng edin.
  • Pəhriz müalicə deyil.
  • Dietoloqla danışın.

09Tez-tez verilən suallar

Ürəkbulanma dərmanı kömək etmirsə?

Komandanıza deyin; başqa dərmanlar və birləşmələr var.

Kimyaterapiyadan əvvəl yeməliyəmmi?

Adətən yüngül yemək yaxşıdır; ac mədə bəzən ürəkbulanmanı artırır.

Xüsusi pəhriz leykozu sağalda bilərmi?

Xeyr. Yaxşı qidalanma müalicəyə dözümlülüyü dəstəkləyir, amma müalicə etmir.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Ürəkbulanma dərmanı kömək etmirsə?

  2. Kimyaterapiyadan əvvəl yeməliyəmmi?

  3. Xüsusi pəhriz leykozu sağalda bilərmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. National Cancer Institute. Eating Hints: Before, During, and After Cancer Treatment
  2. ESPEN. ESPEN practical guideline: Clinical Nutrition in cancer (2021)
  3. Leukemia & Lymphoma Society. Food and Nutrition
  4. World Health Organization. Healthy diet fact sheet
  5. NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin B12 — Fact Sheet for Consumers
  6. NIH Office of Dietary Supplements. Folate — Fact Sheet for Consumers
  7. Harvard T.H. Chan School of Public Health — The Nutrition Source. Vitamins and Minerals
  8. Clinical Nutrition (ESPEN), 2022. Berger MM et al. ESPEN micronutrient guideline
  9. World Health Organization (WHO). Micronutrients
  10. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Minerals
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →