Çəki itkisi: nə vaxt narahat olmaq və nə etmək
Müalicə zamanı çəki itkisi tez-tez olur və təkcə yağ deyil, əzələ itkisi də ola bilər. Bu, güc, müalicəyə dözümlülük və infeksiyaya qarşı müqavimətə təsir edir. Bu bölmədə çəki itkisini necə izləmək və nə etmək lazım olduğunu izah edirik.
01Qısa cavab
02Sadə izah
Çəkini həftədə bir ölçün.
5%-dən çox itki — deyin.
Zülal hər yeməkdə.
Hərəkət əzələni qoruyur.
03Elmi izah
ESPEN: xərçəng xəstələrində qidalanma riski müntəzəm yoxlanmalı; çəki itkisi aşkar edildikdə qidalanma dəstəyi erkən başlanmalıdır.
ESPEN: xərçəng xəstələrində çəki və əzələ itkisinin qarşısını almaq üçün kifayət qədər enerji və zülal vacibdir; qidalanma vəziyyəti müntəzəm qiymətləndirilməlidir.
NCI: müalicənin yan təsirləri (ürəkbulanma, dad dəyişikliyi, ağız yaraları) üçün praktik qida məsləhətləri mövcuddur.
04Bədəndə nə baş verir?
Nə qədər zülal?
Ümumi tövsiyələrdə gündə hər kq çəkiyə 1 q-dan çox zülal göstərilir; sizin miqdarı həkim və dietoloq müəyyən edir.
Qidalanma dəstəyi
Ağızdan kifayət qədər yeyə bilmədikdə zond və ya venadaxili qidalanma müvəqqəti kömək ola bilər.
Dietoloq
Çəki itkisi, iştahsızlıq və ya xüsusi pəhriz ehtiyacı varsa, xəstəxanada dietoloqla görüş istəyin.
Qida təhlükəsizliyi
Neytropeniya zamanı qida təhlükəsizliyi qaydaları (bax: «Əl yuma: ən sadə qoruma» və «Yumurta və süd məhsulları: təhlükəsiz seçim») hər mərhələdə qüvvədədir.
05Qidalanma: dörd addım
Qiymətləndir, riskli olanı dəyiş, təhlükəsiz bişir, mütəmadi ye.
06Əsas məqamlar cədvəldə
| Mövzu | Qısa izah |
|---|---|
 Nə qədər zülal? | Ümumi tövsiyələrdə gündə hər kq çəkiyə 1 q-dan çox zülal göstərilir; sizin miqdarı həkim və dietoloq müəyyən edir. |
| Qidalanma dəstəyi | Ağızdan kifayət qədər yeyə bilmədikdə zond və ya venadaxili qidalanma müvəqqəti kömək ola bilər. |
| Dietoloq | Çəki itkisi, iştahsızlıq və ya xüsusi pəhriz ehtiyacı varsa, xəstəxanada dietoloqla görüş istəyin. |
| Qida təhlükəsizliyi | Neytropeniya zamanı qida təhlükəsizliyi qaydaları (bax: «Əl yuma: ən sadə qoruma» və «Yumurta və süd məhsulları: təhlükəsiz seçim») hər mərhələdə qüvvədədir. |
07Əsas terminlər
- Kaxeksiya
- Xəstəlik səbəbli əzələ və çəki itkisi.
- Zond qidalanma
- Boru vasitəsilə mədəyə qida vermək.
- Dietoloq
- Qidalanma üzrə mütəxəssis.
- Zülal
- Əzələ və toxumaların bərpası üçün qida maddəsi.
- Neytropeniya
- Neytrofillərin azalması.
08Əsas fikirlər
- Çəkini izləyin.
- Erkən deyin.
- Zülal və hərəkət.
- Pəhriz müalicə deyil.
- Dietoloqla danışın.
09Tez-tez verilən suallar
Bir az arıqlamaq yaxşı deyilmi?
Müalicə zamanı çəki itkisi çox vaxt əzələ itkisidir və zəiflik yaradır.
Zond qorxuludurmu?
Müvəqqəti kömək vasitəsidir; komandanız faydasını izah edəcək.
Xüsusi pəhriz leykozu sağalda bilərmi?
Xeyr. Yaxşı qidalanma müalicəyə dözümlülüyü dəstəkləyir, amma müalicə etmir.
10Həkimə veriləcək suallar
Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.
Bir az arıqlamaq yaxşı deyilmi?
Zond qorxuludurmu?
Xüsusi pəhriz leykozu sağalda bilərmi?
12Mənbələr
- National Cancer Institute. Eating Hints: Before, During, and After Cancer Treatment
- ESPEN. ESPEN practical guideline: Clinical Nutrition in cancer (2021)
- Leukemia & Lymphoma Society. Food and Nutrition
- World Health Organization. Healthy diet fact sheet
- Harvard T.H. Chan School of Public Health — The Nutrition Source. Types of Fat
- British Dietetic Association. Fat: Food Fact Sheet
- British Dietetic Association. Omega-3: Food Fact Sheet
- MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Dietary Fiber
- NHS. How to get more fibre into your diet
- Harvard T.H. Chan School of Public Health — The Nutrition Source. Fiber