Müalicədən sonra: bərpa üçün qidalanma
Müalicə bitdikdən sonra orqanizm bərpa olunur: qan göstəriciləri, əzələ gücü, iştah. Bu bölmədə müalicədən sonrakı aylarda qidalanmanı necə dəyişmək və çiy qidalara nə vaxt qayıtmaq lazım olduğunu izah edirik.
01Qısa cavab
02Sadə izah
Əzələ və çəkini bərpa edin.
Çiy qidaya qayıdış — komanda ilə.
Tam taxıl, tərəvəz, zülal.
Hərəkət iştahı açır.
03Elmi izah
ESPEN: bərpa dövründə fiziki aktivliklə birlikdə kifayət qədər zülal əzələ kütləsini qorumağa kömək edir.
ESPEN: xərçəng xəstələrində çəki və əzələ itkisinin qarşısını almaq üçün kifayət qədər enerji və zülal vacibdir; qidalanma vəziyyəti müntəzəm qiymətləndirilməlidir.
NCI: müalicənin yan təsirləri (ürəkbulanma, dad dəyişikliyi, ağız yaraları) üçün praktik qida məsləhətləri mövcuddur.
04Bədəndə nə baş verir?
Çiy qidalara qayıdış
Adətən neytrofillər bərpa olunduqdan sonra mərhələli; transplantasiyadan sonra qaydalar daha uzun qüvvədə qalır.
Uzunmüddətli vərdişlər
Duzu və şəkəri azaltmaq, emal olunmuş ətdən çəkinmək, çəkini sağlam həddə saxlamaq.
Dietoloq
Çəki itkisi, iştahsızlıq və ya xüsusi pəhriz ehtiyacı varsa, xəstəxanada dietoloqla görüş istəyin.
Qida təhlükəsizliyi
Neytropeniya zamanı qida təhlükəsizliyi qaydaları (bax: «Əl yuma: ən sadə qoruma» və «Yumurta və süd məhsulları: təhlükəsiz seçim») hər mərhələdə qüvvədədir.
05Qidalanma: dörd addım
Qiymətləndir, riskli olanı dəyiş, təhlükəsiz bişir, mütəmadi ye.
06Əsas məqamlar cədvəldə
| Mövzu | Qısa izah |
|---|---|
 Çiy qidalara qayıdış | Adətən neytrofillər bərpa olunduqdan sonra mərhələli; transplantasiyadan sonra qaydalar daha uzun qüvvədə qalır. |
 Uzunmüddətli vərdişlər | Duzu və şəkəri azaltmaq, emal olunmuş ətdən çəkinmək, çəkini sağlam həddə saxlamaq. |
| Dietoloq | Çəki itkisi, iştahsızlıq və ya xüsusi pəhriz ehtiyacı varsa, xəstəxanada dietoloqla görüş istəyin. |
| Qida təhlükəsizliyi | Neytropeniya zamanı qida təhlükəsizliyi qaydaları (bax: «Əl yuma: ən sadə qoruma» və «Yumurta və süd məhsulları: təhlükəsiz seçim») hər mərhələdə qüvvədədir. |
07Əsas terminlər
- Bərpa dövrü
- Müalicədən sonra orqanizmin güclənməsi.
- Tam taxıl
- Qabığı ilə birlikdə taxıl (bulğur, qəhvəyi düyü).
- Dietoloq
- Qidalanma üzrə mütəxəssis.
- Zülal
- Əzələ və toxumaların bərpası üçün qida maddəsi.
- Neytropeniya
- Neytrofillərin azalması.
08Əsas fikirlər
- Bərpa üçün zülal.
- Çiy qidaya mərhələli qayıdış.
- Fiziki aktivlik.
- Pəhriz müalicə deyil.
- Dietoloqla danışın.
09Tez-tez verilən suallar
Nə vaxt yenidən salat yeyə bilərəm?
Komandanız neytrofillərinizə və müalicə növünə görə deyəcək.
Çəki artımı normaldırmı?
Steroidlərdən sonra ola bilər; tədricən sağlam həddə qayıtmağı həkimlə planlayın.
Xüsusi pəhriz leykozu sağalda bilərmi?
Xeyr. Yaxşı qidalanma müalicəyə dözümlülüyü dəstəkləyir, amma müalicə etmir.
10Həkimə veriləcək suallar
Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.
Nə vaxt yenidən salat yeyə bilərəm?
Çəki artımı normaldırmı?
Xüsusi pəhriz leykozu sağalda bilərmi?
12Mənbələr
- National Cancer Institute. Eating Hints: Before, During, and After Cancer Treatment
- ESPEN. ESPEN practical guideline: Clinical Nutrition in cancer (2021)
- Leukemia & Lymphoma Society. Food and Nutrition
- World Health Organization. Healthy diet fact sheet
- ESMO Open, 2021. Arends J et al. Cancer cachexia in adult patients: ESMO Clinical Practice Guidelines
- American Cancer Society. Nutrition Once Treatment Starts
- NHS. Understanding calories
- British Dietetic Association. Malnutrition: Food Fact Sheet
- World Health Organization (WHO). Malnutrition — fact sheet
- Cancer Research UK. Diet problems and cancer