Çiy və bişmiş: müalicə zamanı nə vaxt bişirmək lazımdır
"Çiy tərəvəz daha faydalıdır" deyirlər. Amma neytropeniya zamanı çiy qida infeksiya mənbəyi ola bilər. Bu bölmədə çiy və bişmiş qidanın fərqini, nə vaxt bişirməyin daha təhlükəsiz olduğunu və vitaminləri necə qorumağı izah edirik.
01Qısa cavab
02Sadə izah
Bişirmə mikrobları məhv edir.
Neytropeniyada — bişmiş.
Buxar vitaminləri qoruyur.
Ət və yumurta — həmişə tam bişmiş.
03Elmi izah
Vitaminlər: C vitamini istilikdə və suda itir; likopin və beta-karotin isə bişmiş qidadan daha yaxşı mənimsənilir.
Neytropenik pəhriz: tədqiqatlar ciddi "neytropenik pəhrizin" infeksiyanı azaltdığını aydın göstərməyib; bir çox mərkəz indi təhlükəsiz qida qaydalarına üstünlük verir — komandanızın qaydasına əməl edin.
ÜST: gündə ən azı 400 q meyvə və tərəvəz tövsiyə olunur; müalicə zamanı miqdar iştah və həkimin məsləhətinə görə dəyişə bilər.
FDA: meyvəni kəsməzdən və soymazdan əvvəl axar su altında yumaq lazımdır, çünki bıçaq mikrobları qabıqdan ətinə keçirə bilər.
04Bədəndə nə baş verir?
Necə bişirmək?
Buxarda, qısa qaynatma, sobada bişirmə. Qaynadılmış suyu şorbada istifadə edin — vitaminlər orada qalır.
Bişmiş qidanın saxlanması
Bişmiş yeməyi 2 saat ərzində soyudub soyuducuya qoyun və 1–2 gün ərzində yeyin.
Yumaq və soymaq
Əlləri yuyun, meyvəni axar su altında ovuşdurun, təmiz dəsmalla qurulayın, sonra soyun və ya kəsin. Sabun və ya xlorlu məhlul lazım deyil.
Kəsilmiş meyvə
Kəsilmiş meyvəni soyuducuda saxlayın və 1 gün ərzində yeyin; otaq temperaturunda 2 saatdan çox qoymayın.
05Meyvə: dörd addım
Bütöv seç, əzilmişi dəyiş, yu və soy, kəsilmişi tez ye.
06Əsas məqamlar cədvəldə
| Mövzu | Qısa izah |
|---|---|
 Necə bişirmək? | Buxarda, qısa qaynatma, sobada bişirmə. Qaynadılmış suyu şorbada istifadə edin — vitaminlər orada qalır. |
 Bişmiş qidanın saxlanması | Bişmiş yeməyi 2 saat ərzində soyudub soyuducuya qoyun və 1–2 gün ərzində yeyin. |
 Yumaq və soymaq | Əlləri yuyun, meyvəni axar su altında ovuşdurun, təmiz dəsmalla qurulayın, sonra soyun və ya kəsin. Sabun və ya xlorlu məhlul lazım deyil. |
 Kəsilmiş meyvə | Kəsilmiş meyvəni soyuducuda saxlayın və 1 gün ərzində yeyin; otaq temperaturunda 2 saatdan çox qoymayın. |
07Əsas terminlər
- Neytropenik pəhriz
- Neytropeniya zamanı çiy qidaları məhdudlaşdıran qaydalar.
- Buxarda bişirmə
- Qida ilə su arasında təmas olmadan bişirmə.
- Neytropeniya
- Neytrofillərin azalması, infeksiya riski.
- Kalium
- Ürək və əzələlər üçün mineral.
- Lif
- Bağırsaq işinə kömək edən bitki hissəsi.
08Əsas fikirlər
- Neytropeniyada bişmiş seçin.
- Buxarda bişirin.
- Bişmişi tez soyudun.
- Axar su altında yuyun.
- Kəsilmişi tez yeyin.
09Tez-tez verilən suallar
Bişmiş tərəvəzdə vitamin qalırmı?
Bəli; bəziləri azalır, bəziləri daha yaxşı mənimsənilir.
Nə vaxt yenidən salat yeyə bilərəm?
Neytrofillər bərpa olunanda — komandanız deyəcək.
Bu meyvə leykozu müalicə edirmi?
Xeyr. O, qidalanmanın xoş hissəsidir, müalicə deyil.
10Həkimə veriləcək suallar
Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.
Bişmiş tərəvəzdə vitamin qalırmı?
Nə vaxt yenidən salat yeyə bilərəm?
Bu meyvə leykozu müalicə edirmi?
12Mənbələr
- Leukemia & Lymphoma Society. Diet Guidelines for Immunosuppressed Patients
- U.S. FDA. Selecting and Serving Produce Safely
- NHS. 5 A Day: what counts?
- National Cancer Institute. Eating Hints: Before, During, and After Cancer Treatment
- USDA. FoodData Central
- Food Standards Agency (UK). Cooking your food
- NHS inform. Preparing and cooking food safely
- World Health Organization (WHO). Salmonella (non-typhoidal) — fact sheet
- U.S. Food and Drug Administration (FDA). Selecting and Serving Fresh and Frozen Seafood Safely
- NHS. Fish and shellfish