← Geri
Qidalanma və gündəlik həyat

Yemiş — meyvə kartı: ətirli, amma toru diqqət istəyir

Azərbaycan yemişləri yayın sonunun ətirli meyvəsidir. Lakin torlu qabıqlı yemiş (kantalupa) listeriya yayılmaları ilə məşhurdur. Bu kartda yemişi müalicə zamanı təhlükəsiz yemək üçün nə etmək lazım olduğunu izah edirik.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Tünd lövhədə torlu yemiş və dilimlər.
Şəkil 1.Qızılı yemiş — Yemiş — meyvə kartı: ətirli, amma toru diqqət istəyir

01Qısa cavab

Yemiş su, C vitamini, beta-karotin və kalium verir. Torlu, kələ-kötür qabığı mikrobları saxlayır və yuyulması çətindir; ABŞ-da kantalupa ilə bağlı ağır listeriya yayılmaları olub. Bütöv yemiş alın, qabığı fırça ilə axar su altında yuyun, qurulayın və təmiz bıçaqla kəsin. Kəsilmiş yemişi dərhal soyuducuya qoyun və 1–2 gün ərzində yeyin. Bəzi komandalar ağır neytropeniyada yemişi məhdudlaşdırır.

02Sadə izah

Yemiş — ətirli və sulu.

Torlu qabıq mikrobları saxlayır.

Qabığı fırça ilə yuyun.

Kəsilmişi dərhal soyuducuya.

03Elmi izah

CDC: 2011-ci ildə kantalupa ilə bağlı listeriya yayılması ABŞ-da ən ölümcül qida yayılmalarından biri olub; risk qrupuna immun sistemi zəif insanlar daxildir.

ÜST: gündə ən azı 400 q meyvə və tərəvəz tövsiyə olunur; müalicə zamanı miqdar iştah və həkimin məsləhətinə görə dəyişə bilər.

FDA: meyvəni kəsməzdən və soymazdan əvvəl axar su altında yumaq lazımdır, çünki bıçaq mikrobları qabıqdan ətinə keçirə bilər.

04Bədəndə nə baş verir?

Seçim

Bütöv, əzilməmiş, kif və yumşaq ləkəsi olmayan yemiş.

Axar su altında yemiş qabığı fırçalanır.
Şəkil 2.Torlu qabığı fırça ilə yuyun.

Saxlama

Kəsilmiş yemiş 2 saatdan çox otaqda qalmasın.

Ağ boşqabda təzə yemiş dilimləri.
Şəkil 3.Təzə kəsilmiş yemiş.

Yumaq və soymaq

Əlləri yuyun, meyvəni axar su altında ovuşdurun, təmiz dəsmalla qurulayın, sonra soyun və ya kəsin. Sabun və ya xlorlu məhlul lazım deyil.

Kəsilmiş meyvə

Kəsilmiş meyvəni soyuducuda saxlayın və 1 gün ərzində yeyin; otaq temperaturunda 2 saatdan çox qoymayın.

05Meyvə: dörd addım

Bütöv seç, əzilmişi dəyiş, yu və soy, kəsilmişi tez ye.

Bütöv meyvə — Ləkəsiz.1Bütöv meyvəLəkəsiz.
Əzilmiş əvəzinə — Təzə, bütöv.2Əzilmiş əvəzinəTəzə, bütöv.
Yu və soy — Axar su.3Yu və soyAxar su.
Tez ye — Soyuducuda 1 gün.4Tez yeSoyuducuda 1 gün.
VitaminTəbii mənbə.
LifBağırsaq üçün.
TəhlükəsizlikYumaq.

06Əsas məqamlar cədvəldə

MövzuQısa izah
SeçimBütöv, əzilməmiş, kif və yumşaq ləkəsi olmayan yemiş.
SaxlamaKəsilmiş yemiş 2 saatdan çox otaqda qalmasın.
Yumaq və soymaqƏlləri yuyun, meyvəni axar su altında ovuşdurun, təmiz dəsmalla qurulayın, sonra soyun və ya kəsin. Sabun və ya xlorlu məhlul lazım deyil.
Kəsilmiş meyvəKəsilmiş meyvəni soyuducuda saxlayın və 1 gün ərzində yeyin; otaq temperaturunda 2 saatdan çox qoymayın.

07Əsas terminlər

Kantalupa
Torlu qabıqlı yemiş növü.
Listerioz
Listeriyanın yaratdığı ağır infeksiya.
Neytropeniya
Neytrofillərin azalması, infeksiya riski.
Kalium
Ürək və əzələlər üçün mineral.
Lif
Bağırsaq işinə kömək edən bitki hissəsi.

08Əsas fikirlər

  • Qabığı kəsməzdən əvvəl yuyun.
  • Bütöv yemiş alın.
  • Kəsilmişi soyuq saxlayın.
  • Axar su altında yuyun.
  • Kəsilmişi tez yeyin.

09Tez-tez verilən suallar

Bazarda kəsilmiş yemiş olarmı?

Neytropeniya zamanı yox.

Hamar qabıqlı yemiş daha təhlükəsizdirmi?

Yumaq asandır, amma qaydalar eynidir.

Bu meyvə leykozu müalicə edirmi?

Xeyr. O, qidalanmanın xoş hissəsidir, müalicə deyil.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Bazarda kəsilmiş yemiş olarmı?

  2. Hamar qabıqlı yemiş daha təhlükəsizdirmi?

  3. Bu meyvə leykozu müalicə edirmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. Centers for Disease Control and Prevention. Listeria (Listeriosis): People at Risk
  2. Leukemia & Lymphoma Society. Diet Guidelines for Immunosuppressed Patients
  3. U.S. FDA. Selecting and Serving Produce Safely
  4. NHS. 5 A Day: what counts?
  5. National Cancer Institute. Eating Hints: Before, During, and After Cancer Treatment
  6. USDA. FoodData Central
  7. Journal of Clinical Oncology, 2024. Management of Fatigue in Adult Survivors of Cancer: ASCO–Society for Integrative Oncology Guideline Update
  8. Annals of Oncology, 2020. Cancer-related fatigue: ESMO Clinical Practice Guidelines for diagnosis and treatment
  9. Sleep Medicine Reviews, 2016. A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials of cognitive behavior therapy for insomnia (CBT-I) in cancer survivors
  10. CDC. Preventing Food Poisoning
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →