← Geri
Diaqnostika və müayinələr

Böyüklərdə leykozun simptomları

Böyüklərdə leykozun əlamətləri çox vaxt adi yorğunluğa, soyuqdəyməyə və ya stressə bənzəyir. Bu mövzuda hansı simptomların ola biləcəyini, onların bədəndə nədən yarandığını və nə vaxt həkimə getmək lazım olduğunu sakit və aydın dillə izah edirik.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~3 dəq
Axşam pəncərə qarşısında arxası görünən yorğun insan siluəti, pəncərə işığında üzən solğun qan hüceyrələri.
Şəkil 1.Davam edən yorğunluq böyüklərdə ən çox rast gəlinən əlamətdir.

01Qısa cavab

Böyüklərdə leykozun simptomları əsasən sümük iliyinin sağlam qan hüceyrələrini kifayət qədər hazırlaya bilməməsindən yaranır. Eritrositlər azaldıqda yorğunluq, solğunluq və təngnəfəslik olur. Sağlam leykositlər azaldıqda infeksiyalar tez-tez təkrarlanır və ya uzun çəkir. Trombositlər azaldıqda asan göyərmə, burun və diş əti qanaması, dəridə kiçik qırmızı nöqtələr görünür. Bundan əlavə qızdırma, gecə tərləmə, arıqlama, sümük ağrısı, limfa düyünlərinin və ya dalağın böyüməsi ola bilər. Kəskin leykozlarda simptomlar bir neçə həftə ərzində sürətlə artır; xroniki leykozlar isə illərlə simptomsuz qala bilər. Bu əlamətlər tək-tək olduqda çox vaxt başqa səbəbdən olur. Diaqnozu yalnız qan analizi və həkim müayinəsi qoyur.

02Sadə izah

Yorğunluq və solğunluq. Qanda eritrositlər azaldıqda (anemiya) toxumalara az oksigen çatır. İnsan istirahətdən sonra da yorğun olur, pilləkəndə tez təngnəfəs olur, dərisi solğun görünür.

Tez-tez infeksiyalar. Leykoz hüceyrələri çox olsa da, onlar normal işləmir. Sağlam ağ qan hüceyrələri azaldığı üçün soyuqdəymə, boğaz və ya dəri infeksiyaları tez-tez təkrarlanır və ya gec sağalır.

Asan göyərmə və qanaxma. Trombositlər azaldıqda kiçik zərbədən göyərmə qalır, burun və diş əti qanayır, dəridə iynə ucu boyda qırmızı nöqtələr (petexiyalar) yaranır.

Ümumi əlamətlər. Səbəbsiz qızdırma, gecə güclü tərləmə, istəmədən arıqlama, iştahsızlıq, sümük və oynaq ağrısı, qarnın sol tərəfində ağırlıq (böyümüş dalaq) ola bilər.

03Elmi izah

Kəskin leykozlarda: ACS və NHS-ə görə AML və ALL-da simptomlar adətən bir neçə həftə ərzində yaranır və sürətlə güclənir. Səbəb sümük iliyinin blastlarla dolması və normal qan yaradılmasının sıxışdırılmasıdır. Nadir hallarda leykoz hüceyrələri diş ətinə, dəriyə və ya beyin qişalarına keçərək diş əti şişkinliyi, dəri düyünləri və ya baş ağrısı yarada bilər.

Xroniki leykozlarda: ACS-ə görə CLL-li insanların çoxunda diaqnoz zamanı heç bir simptom olmur və xəstəlik digər səbəbdən verilmiş qan analizində yüksək limfosit sayı ilə aşkarlanır. Simptomlar olarsa, bunlar ağrısız böyümüş limfa düyünləri, yorğunluq, gecə tərləmə və tez-tez infeksiyalardır. CML-də böyümüş dalaq səbəbindən qarında doluluq hiss oluna bilər.

"B-simptomlar": həkimlər qızdırma, gecə tərləmə və 6 ay ərzində bədən çəkisinin 10%-dən çoxunun itirilməsini ayrıca qeyd edir, çünki bunlar xəstəliyin fəallığını göstərə bilər və bəzi qiymətləndirmə sistemlərində nəzərə alınır.

04Bədəndə nə baş verir?

Simptomlar bədəndə necə yaranır?

Sümük iliyi hər gün milyardlarla qan hüceyrəsi yaradır. Leykozda yetişməmiş hüceyrələr (blastlar) iliyi doldurur və sağlam hüceyrələrə "yer" qalmır. Nəticədə üç əsas qrup azalır: eritrositlər (oksigen daşıyır), leykositlər (infeksiyadan qoruyur) və trombositlər (qanaxmanı dayandırır). Simptomların çoxu məhz bu üç çatışmazlığın nəticəsidir.

Tünd göy fonda dörd şəffaf kürə: termometr, lələk, damcı və ay simvolları.
Şəkil 3.Simptomların dörd əsas qrupu.

Dəridə və selikli qişalarda nə görmək olar?

Səbəbsiz göyərmələr, xüsusən ayaqlarda və gövdədə; dəridə basdıqda itməyən kiçik qırmızı və ya bənövşəyi nöqtələr; diş fırçalayarkən qanayan diş ətləri; uzun sürən burun qanaması. Qadınlarda menstruasiya adi haldan daha bol ola bilər.

Asan göyərmə və kiçik qırmızı nöqtələr
Şəkil 2.Asan göyərmə və kiçik qırmızı nöqtələr trombositlərin azaldığını göstərə bilər.

Yaşla əlaqəli xüsusiyyətlər

Böyüklərdə, xüsusən 60 yaşdan sonra, yorğunluq və təngnəfəslik çox vaxt "yaşa", ürək və ya ağciyər xəstəliyinə aid edilir. Ona görə səbəbi aydın olmayan və həftələrlə davam edən dəyişiklikləri həkimə deyib sadə qan analizi istəmək faydalıdır.

Nə etmək olar?

Simptomların nə vaxt başladığını, necə dəyişdiyini və nə qədər davam etdiyini qeyd edin. Ailə həkimi və ya terapevt ümumi qan analizi təyin edə bilər. Nəticədə anormallıq olarsa, sizi hematoloqa yönləndirəcək.

05Simptomdan hematoloqa qədər

Böyüklərdə adi yol (sadələşdirilmiş).

Diqqət — Simptomları və müddətini qeyd edin.1DiqqətSimptomları və müddətini qeyd edin.
Ailə həkimi — Müayinə və suallar.2Ailə həkimiMüayinə və suallar.
Qan analizi — Ümumi qan analizi və yaxma.3Qan analiziÜmumi qan analizi və yaxma.
Hematoloq — Lazım olarsa, dəqiq diaqnostika.4HematoloqLazım olarsa, dəqiq diaqnostika.
AnemiyaYorğunluq, solğunluq, təngnəfəslik.
İnfeksiyalarTez-tez və uzun sürən.
QanaxmaGöyərmə və kiçik nöqtələr.

06Simptom və onun mümkün səbəbi

SimptomBədəndə nə baş verir?Daha çox hansı leykozda?
Yorğunluq, solğunluq, təngnəfəslikEritrositlər azalır (anemiya)Bütün növlər, xüsusən kəskin
Tez-tez infeksiyalar, qızdırmaSağlam leykositlər azalırAML, ALL, CLL
Göyərmə, petexiyalar, qanaxmaTrombositlər azalırAML, ALL; APL-də xüsusilə
Ağrısız böyümüş limfa düyünləriLimfositlər toplanırCLL, ALL
Qarında ağırlıq, tez doymaDalaq böyüyürCML, CLL, tüklü hüceyrəli leykoz
Sümük ağrısıİlik dolur və genişlənirKəskin leykozlar

* Cədvəl ümumi məlumat üçündür; eyni simptom bir çox başqa səbəbdən də ola bilər.

07Əsas terminlər

Anemiya
Qanda eritrositlərin və ya hemoqlobinin azalması.
Neytropeniya
İnfeksiyalarla mübarizə aparan neytrofillərin azalması.
Trombositopeniya
Trombositlərin azalması.
Petexiya
Dəridə iynə ucu boyda qırmızı nöqtə.
Splenomeqaliya
Dalağın böyüməsi.
B-simptomlar
Qızdırma, gecə tərləmə və arıqlama.

08Əsas fikirlər

  • Simptomlar əsasən sağlam qan hüceyrələrinin azalmasından yaranır.
  • Yorğunluq, infeksiyalar və asan göyərmə əsas əlamətlərdir.
  • Kəskin leykozlarda simptomlar həftələr ərzində artır.
  • Xroniki leykozlar çox vaxt simptomsuz olur.
  • Bu əlamətlər çox vaxt başqa səbəbdən olur.
  • Diaqnozu yalnız qan analizi və həkim qoyur.

09Tez-tez verilən suallar

Yalnız yorğunluq varsa, leykoz ola bilərmi?

Tək yorğunluq çox vaxt yuxusuzluq, stress, dəmir çatışmazlığı və ya infeksiya ilə bağlıdır. Həftələrlə davam edərsə, ümumi qan analizi sadə və etibarlı ilk addımdır.

Göyərmələr nə vaxt narahatlıq doğurur?

Səbəbsiz, çox sayda və ya böyük göyərmələr, xüsusən dəridə kiçik qırmızı nöqtələr və ya qanaxma ilə birlikdə olarsa, həkimə göstərin.

Normal qan analizi leykozu istisna edirmi?

Ümumi qan analizinin tamamilə normal olması leykoz ehtimalını xeyli azaldır, amma son qərarı simptomlarınızı bilən həkim verir.

Gecə tərləməsi həmişə ciddidirmi?

Xeyr. İsti otaq, infeksiya, hormonal dəyişikliklər və dərmanlar da səbəb ola bilər. Qızdırma və arıqlama ilə birlikdə davam edərsə, həkimə deyin.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Yalnız yorğunluq varsa, leykoz ola bilərmi?

  2. Göyərmələr nə vaxt narahatlıq doğurur?

  3. Normal qan analizi leykozu istisna edirmi?

  4. Gecə tərləməsi həmişə ciddidirmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. American Cancer Society. Signs and Symptoms of Acute Myeloid Leukemia (AML)
  2. American Cancer Society. Signs and Symptoms of Chronic Lymphocytic Leukemia
  3. NHS. Acute myeloid leukaemia: Symptoms
  4. NHS. Chronic lymphocytic leukaemia: Symptoms
  5. Cancer Research UK. Symptoms of acute myeloid leukaemia (AML)
  6. National Cancer Institute (NCI). Adult Acute Myeloid Leukemia Treatment (PDQ) – Patient Version
  7. MedlinePlus. Leukemia
  8. Blood Cancer United (formerly The Leukemia & Lymphoma Society). Chronic lymphocytic leukemia (CLL) diagnosis
  9. National Comprehensive Cancer Network (NCCN). NCCN Guidelines for Patients: Chronic Lymphocytic Leukemia
  10. Cancer Research UK. Tests for chronic lymphocytic leukaemia (CLL)
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →