← Geri
Diaqnostika və müayinələr

FISH

Əlaqəli məqalə («Sitogenetika: karyotip və FISH») qan analizini izah edir. Bu mövzu flüoresan in situ hibridləşmə (FISH) testinə — necə işlədiyinə, nə vaxt seçildiyinə və nəticənin necə oxunduğuna dərindən baxır.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Tünd fonda rəngli nöqtələr.
Şəkil 1.Nüvədə qırmızı və yaşıl nöqtələr.

01Qısa cavab

FISH hüceyrə nüvəsində konkret DNT hissəsini flüoresan işıqlı “zondlar” vasitəsilə tapan testdir. Zond axtarılan gen hissəsinə uyğun qurulmuş kiçik DNT parçasıdır və rəngli boya daşıyır. Normal hüceyrədə hər gen üçün adətən iki nöqtə görünür. Translokasiyada iki fərqli rəngli nöqtə bir-birinə yapışır (məsələn, qırmızı və yaşıl birləşib sarı görünür); delesiyada nöqtə azalır; artıq xromosomda isə nöqtə artır. FISH bölünməyən hüceyrələrdə də işləyir və nəticə tez — bəzən bir-iki günə — hazır olur. Buna görə APL-də t(15;17) və ya CML/ALL-də BCR::ABL1 kimi təcili suallar üçün, CLL-də isə del(17p), del(11q), +12, del(13q) panelləri üçün istifadə olunur.

02Sadə izah

İşıqlı zondlar konkret geni tapır.

Nöqtələr sayılır.

Tez və bölünmə tələb etmir.

03Elmi izah

Ayrılma və birləşmə zondları: “break-apart” zondları gen qırılmasını, “dual-fusion” zondları iki genin birləşməsini göstərir.

Məhdudiyyət: FISH yalnız seçilmiş hədəfə baxır; gözlənilməyən dəyişikliklər üçün karyotip və ya molekulyar testlər lazımdır.

04Bədəndə nə baş verir?

Qırmızı və yaşıl nöqtələr

Normal nüvədə hər zond üçün iki ayrı nöqtə görünür.

Sarı birləşmə

İki genin birləşməsi rənglərin üst-üstə düşməsi kimi görünür.

Birləşmiş qırmızı-yaşıl nöqtə.
Şəkil 2.Sarı füzyon siqnalı.

Zond hədəfi tapır

Zond yalnız ona uyğun DNT parçasına bağlanır.

DNT-yə bağlanan işıqlı zond.
Şəkil 3.Zond hədəfini tapır.

05FISH necə aparılır

Dörd addım.

Fiksasiya — Nüvələr şüşədə.1FiksasiyaNüvələr şüşədə.
Zond — Rəngli zond əlavə edilir.2ZondRəngli zond əlavə edilir.
Bağlanma — DNT ilə birləşir.3BağlanmaDNT ilə birləşir.
Sayma — Nöqtələr sayılır.4SaymaNöqtələr sayılır.

06FISH nümunələri

LeykozAxtarılan dəyişiklik
APLt(15;17) — PML::RARA
CML, Ph+ ALLt(9;22) — BCR::ABL1
CLLdel(17p), del(11q), +12, del(13q)
AMLKMT2A qırılması, inv(16)
ALLETV6::RUNX1, KMT2A

07Əsas terminlər

FISH
Flüoresan in situ hibridləşmə.
Zond
Rəngli işarəli DNT parçası.
Siqnal
Mikroskopda görünən işıqlı nöqtə.
Füzyon
İki genin birləşməsi.
İnterfaza
Bölünməyən hüceyrə mərhələsi.

08Əsas fikirlər

  • FISH konkret dəyişikliyi axtarır.
  • Bölünməyən hüceyrələrdə də işləyir.
  • Nəticə tez hazır olur.
  • APL və CML-də xüsusilə faydalıdır.
  • CLL-də panel kimi istifadə edilir.
  • Yalnız axtarılanı göstərir.

09Tez-tez verilən suallar

FISH qandan edilə bilərmi?

Bəli, qanda kifayət qədər leykoz hüceyrəsi varsa.

Faiz nə deməkdir?

Dəyişikliyi daşıyan hüceyrələrin payı; mənasını həkim izah edəcək.

FISH karyotipi əvəz edirmi?

Xeyr, onlar bir-birini tamamlayır («Karyotip»).

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. FISH qandan edilə bilərmi?

  2. Faiz nə deməkdir?

  3. FISH karyotipi əvəz edirmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. National Cancer Institute (NCI). Definition: FISH
  2. National Cancer Institute (NCI). Definition: cytogenetic analysis
  3. National Cancer Institute (NCI). CLL treatment (PDQ), patient version
  4. National Cancer Institute (NCI). Hairy Cell Leukemia Treatment (PDQ®) — Health Professional Version
  5. American Cancer Society. Phases of Chronic Myeloid Leukemia
  6. NHS. Symptoms of acute myeloid leukaemia
  7. NHS. Symptoms of acute lymphoblastic leukaemia
  8. NHS. Symptoms of chronic lymphocytic leukaemia
  9. NHS. Symptoms of chronic myeloid leukaemia
  10. American Cancer Society. Signs and Symptoms of Childhood Leukemia
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →