← Geri
Ölkələr

Azərbaycan: Gigiyena

Müalicə zamanı immunitet zəifləyir və gündəlik gigiyena qoruyucu qalxana çevrilir. Bu fəsildə Azərbaycan evində və şəraitində gigiyena qaydalarını sadə şəkildə izah edirik.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Tünd göy fonda axar su altında sabunla köpüklənən iki əl.
Şəkil 1.Əl yuma infeksiyanın ən sadə qarşısıdır.

01Qısa cavab

Əsas qaydalar: əlləri sabun və su ilə ən azı 20 saniyə yumaq; yumşaq diş fırçası ilə ağız baxımı; hər gün duş və təmiz paltar; şəxsi dəsmal, ülgüc və diş fırçasını heç kimlə bölüşməmək; mətbəx və hamam səthlərini təmiz saxlamaq. Azərbaycan şəraitində əlavə diqqət: çoxlu qonaq gəlişi, ümumi hamamlar, isti yayda tərləmə və tozlu hava. Kateter varsa, onun baxımı yalnız komandanın öyrətdiyi qaydada aparılır.

02Sadə izah

Əllər — sabun, su, 20 saniyə.

Ağız və dəri — yumşaq fırça, gündəlik duş.

Şəxsi əşyalar — heç kimlə bölüşülmür.

03Elmi izah

Əl yuma: CDC-yə görə sabunla düzgün əl yuma tənəffüs və bağırsaq infeksiyalarının ötürülməsini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.

Neytropeniya: NCI izah edir ki, neytrofillər azaldıqda adi mikroblar da ciddi infeksiya yarada bilər, buna görə gigiyena xüsusilə vacibdir.

04Bədəndə nə baş verir?

Əl gigiyenası

Yeməkdən əvvəl, tualetdən sonra, çöldən gələndə və heyvana toxunandan sonra əllərinizi yuyun. Su olmayanda ən azı 60% spirtli antiseptik istifadə edin.

Ağız baxımı

Yumşaq diş fırçası, yumşaq diş pastası və komandanın tövsiyə etdiyi qarqara. Spirtli qarqaralardan çəkinin. Diş həkiminə getməzdən əvvəl hematoloqla danışın.

Tünd göy fonda təmiz stəkanda yumşaq diş fırçası və qarqara şüşəsi.
Şəkil 2.Yumşaq fırça ağzı qoruyur.

Dəri və şəxsi əşyalar

Hər gün ilıq duş, yumşaq sabun, nəmləndirici krem. Ülgüc əvəzinə elektrik ülgücü daha təhlükəsizdir. Dəsmal və yataq dəstini tez-tez dəyişin, ayrıca saxlayın.

Tünd göy fonda rəfdə ayrı rəngli qatlanmış dəsmallar və sabun dispenseri.
Şəkil 3.Hər kəsin öz dəsmalı.

Ev və qonaqlar

Azərbaycanda qonaqpərvərlik böyük dəyərdir. Xəstə qonaqları nəzakətlə sonraya saxlayın, ayaqqabını qapıda çıxarın, otağı tez-tez havalandırın, tozlu işlərdən uzaq durun.

05Təmiz əllər dörd addımda

Hər gün təkrarlanan sadə qayda.

Isladın — Əlləri axar suda isladın.1IsladınƏlləri axar suda isladın.
Köpükləndirin — 20 saniyə sabunla ovuşdurun.2Köpükləndirin20 saniyə sabunla ovuşdurun.
Qurulayın — Şəxsi təmiz dəsmalla.3QurulayınŞəxsi təmiz dəsmalla.
Səthlər — Tez-tez toxunulan yerləri silin.4SəthlərTez-tez toxunulan yerləri silin.
Qorunmaİnfeksiya riski azalır.
Daha az fasiləMüalicə daha az təxirə düşür.
ƏminlikAilə nə edəcəyini bilir.

06Əsas məqamlar cədvəldə

MövzuQısa izah
Əl gigiyenasıYeməkdən əvvəl, tualetdən sonra, çöldən gələndə və heyvana toxunandan sonra əllərinizi yuyun. Su olmayanda ən azı 60% spirtli antiseptik istifadə edin.
Ağız baxımıYumşaq diş fırçası, yumşaq diş pastası və komandanın tövsiyə etdiyi qarqara. Spirtli qarqaralardan çəkinin. Diş həkiminə getməzdən əvvəl hematoloqla danışın.
Dəri və şəxsi əşyalarHər gün ilıq duş, yumşaq sabun, nəmləndirici krem. Ülgüc əvəzinə elektrik ülgücü daha təhlükəsizdir. Dəsmal və yataq dəstini tez-tez dəyişin, ayrıca saxlayın.
Ev və qonaqlarAzərbaycanda qonaqpərvərlik böyük dəyərdir. Xəstə qonaqları nəzakətlə sonraya saxlayın, ayaqqabını qapıda çıxarın, otağı tez-tez havalandırın, tozlu işlərdən uzaq durun.

07Əsas terminlər

Neytropeniya
Neytrofillərin azlığı.
Antiseptik
Mikrobları azaldan spirtli vasitə.
Mukozit
Ağız selikli qişasının iltihabı.
Kateter
Venaya qoyulmuş uzunmüddətli boru.

08Əsas fikirlər

  • Əlləri 20 saniyə yuyun.
  • Yumşaq diş fırçası.
  • Şəxsi əşyaları bölüşməyin.
  • Xəstə qonaqları sonraya saxlayın.
  • Kateter baxımı — komandanın qaydası ilə.

09Tez-tez verilən suallar

Hamama getmək olarmı?

Ümumi hamam və saunalar neytropeniya dövründə məsləhət görülmür; evdə duş qəbul edin.

Saç boyamaq olarmı?

Müalicə zamanı dəri həssasdır; vaxtını komandanızla razılaşdırın.

Ev heyvanı saxlamaq olarmı?

Çox vaxt olar, amma qəfəs və nəcis təmizliyini başqası etməlidir. Komandadan soruşun.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Hamama getmək olarmı?

  2. Saç boyamaq olarmı?

  3. Ev heyvanı saxlamaq olarmı?

Suallarım

12Mənbələr

  1. World Health Organization (WHO). Hand hygiene
  2. National Cancer Institute (NCI). Infection and Neutropenia during Cancer Treatment
  3. National Cancer Institute (NCI). Fever and cancer treatment (Infection and Neutropenia)
  4. World Health Organization (WHO). Five keys to safer food
  5. GOV.UK (FCDO). Azerbaijan travel advice: health
  6. GOV.UK (FCDO). Germany travel advice: getting help
  7. Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR). Official website
  8. Deutsche Gesellschaft für Ernährung (DGE). Official website (in German)
  9. Umweltbundesamt (German Environment Agency). Drinking water
  10. American Society of Hematology (ASH). Information for patients
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →